[Manuscrits sans cote numérique, désignés par un nom d’auteur :]
- item 1. « Cyprianus » commentaireParaît correspondre au n° 149 : Cyprianus iterum de 12 abusionibus seculi. Recapitulationes super Genesim, Exodum, Leviticum et Numeros, et quedam alia, etc. [Ps. ?]-Hugonis [de S. Victore ?], Sententie = soit Sententiae de divinitate (Goy 2.2.3.6), soit Summa sententiarum (Goy 2.4.1.4, attribution douteuse), soit De sacramentis christianae fidei (Goy 2. 2.3. 9), texte qui porte aussi les titres de Sententiae de sacramentis ou Sententiae de veteri (livre 1)/novo (livre 2) testamento. Dans l’article 149, les Sententie Hugonis sont éventuellement assimilables aux Postillae/Recapitulationes in Genesim, ce qui orienterait vers la dernière hypothèse. De triplici silentio, titre attesté pour le De verbo incarnato, collatio 1 (Goy 2.2.3.2.1). De effectibus orationis pourrait correspondre au De virtute orandi (Goy 2.2.5.7) pour lequel le titre de De affectu orationis est attesté. [contient aussi :] Hugonis sententie. Item de triplici silentio, De effectibus orationis, et alia. [+]
Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 2. « Eustachius » commentaireJohannes de Turrecremata, Expositio brevis super psalterium (RB 5003). Robertus de Licio, Sermones de laudibus sanctorum. Ce dernier texte pourrait s’accorder avec la vie de sainte Salaberge, qui figure sous la cote 107. « Eustachius » pourrait alors correspondre au manuscrit 107, décrit comme composite, ou 108, dont le texte principal paraît avoir été omis dans l’Index alphabétique. [regroupe]
- Expositio brevis super psalterium Domini Joannis de Turrecremata, inserta Eustachio.
- Roberti de Licio Sermones de laudibus sanctorum, inserti M. Eustachio canonico Viconiensi.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 3. « Altercatio Gilleberti procuratoris » commentaireGilbertus Crispinus, Disputatio (ou altercatio) judei et christiani. Item quidam sermo de resurrectione Domini = éventuellement CPL 1720 ou 1721, incerti auctoris. Ce texte fait l’objet d’un double renvoi dans la table alphabétique. Excerptiones de definitione anime : un De definitione animae excerptum figure dans Mons, Bibi. Publ., 13/160, provenant de l’abbaye prémontrée de Bonne-Espérance. De penitentia Salomonis, florilège de sentences patristiques, cité entre autres par Philippe de Harvengt (PL 203, col. 644, 645 etc.). [regroupe]
- Altercatio Gilleberti procuratoris et Judei, scripta ad D. Anselmum Cantuariensem archiepiscopum. Item quidam sermo de resurrectione Domini. Item quedam excerptiones de definitione anime. Item de prevaricatione regis Salomonis et quid de eo sentiant doctores.
- Sermo quidam de resurrectione Domini, insertus libro intitulato altercatio Gilleberti procuratoris.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 4. « Helpericus » commentaireHelpericus Autissiodorensis, Liber de computo. Gerlandus computista (Garlandi sic), Compotus, sous plusieurs formes possibles : Compotus usualis, Compotus glossatus, Compotus cum tabula paschali atque eius expositio. [regroupe :]
- Helperici abbatis liber, non signatur.
- Garlandi Bedam imitantis insertus Helperico abbate.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 5. « Hieronymus » commentaireHugo de S. Victore, De origine artium ou Didascalicon de studio legendi (Goy 2.2.1.4 indique aussi le titre, peu répandu, de De origine artium liberalium, qui figure avec celui de Didascalicon dans Douai, BM, 532, XIIIe siècle, provenant d’Anchin). Pourrait correspondre à l’article 151 (Hieronymi liber hebraicarum questionum. Hieronymus de decem temptationibus. De questionibus Regum et Paralipomenon), qui contenait aussi les textes suivants : Historia scholastica et Actus Apostolorum magistri Petri Comestoris, et Summa M. Godefridi super titulis Decretalium. [contient aussi :]
- Hugo de origine artium insertus Hieronymo ubi agit de interpretatione nominum hebraicorum.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 6. « Leonardus » commentaireLeonardus Brunus Aretinus, † 1444 : Epistola de amore Girardi (Guistardi sic) et Sigismunde (De duobus amantibus), d’après le Décaméron de Boccace, IV.1. Pius II papa, Epistula de praecepto bene vivendi ad Johannem Peregallum. Augustinus Datus Senensis, Elegantiae (?), inc. Credimus iam dudum a plerisque viris (Bursill-Hall, Census, p. 306, liste de manuscrits). Pius II papa, Epistolae, éd. R. Wolkan, Der Briefwechsel des Eneas Silvius Piccolomini (Fontes rerum austriacarum. 2te Abteilung. Diplomata et acta, t. 61-62, 67, 68), 1909-1912. Sur les 4 lettres adressées à J. de Eich (ou Aich) entre 1444 et 1450, il s’agit probablement, en raison de ses dimensions qui en font un véritable traité, de la lettre 166 de la 1re série (éd. t. 61, p. 453-487) datée du 30/11/1444, plutôt que des lettres 190 de la 1re série (21/10/1445, éd. p. 558-561), et 1* (1/01/1446) ou 43 (23/07/1450) de la 2e série, éd. t. 67, p. 3-4 et 162-163. Tractatus quidam ad Regem Bohemie = De liberorum educatione ad Ladislaum Bohemie regem. Bulla VII retractationum omnium diversorum per eum in minoribus adhuc agentem pro concilio Basiliensi et contra Eugenium summum pontificem scriptorum, 26/04/1463, adressée au recteur et à l’université de Cologne, éd. C. Cocquelines, Bullarum privilegiorum ac diplomatum romanorum pontificum amplissima collectio, t. 3, pars 3, Roma, 1743, p. 100-105. [regroupe :]
- Leonardi Aretini Epistola de amore Guistardi et Sigismunde filie Tancredi Regis Salernitani. Item instructio pie vivendi et superno meditandi incerto auctore.
- Augustini Senensis de variis loquendi regulis et ordine studendi insertus Leonardo.
- Enee Sylvii epistola Domino Joanni de Aich scripta. Item tractatus quidam ad Regem Bohemie, et alia quedam, omnia inserta Leonardo.
- Pii pape 2 Bulla retractationum omnium diversorum per eum in minoribus adhuc agentem pro concilio Basiliensi, et contra Eugenium summum pontificem scriptorum, inserta Leonardo.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 7. « Macrobii Ambrosii Theodosii commentaireProbablement les Commentariorum in Somnium Scipionis libri 2, plutôt que les Saturnalia. De septem planetis plusieurs traités sont possibles, dus soit à Albert le Grand, soit à Berthold von Regensburg, soit à Conrad Celtes ; sept sont anonymes, l’un d’eux étant en vers. De divisione ponderum = Circa divisiones ponderum (J. Corbett, Catalogue des manuscrits alchimiques latins, t. 1, Bruxelles, 1939, p. 210), ou extrait d’Isidore de Séville, Etymologiae 16, 25 De ponderibus, ou encore extrait de Raban Maur, De universo 18, ou Carmen de ponderibus et mensuris, ed. Poetae minores latini (Coll. Teubner, t. 5, p. 71-83), etc. Noter aussi que Douai, BM, 366 (XIIe siècle, provenant de Marchiennes) contient un De ponderibus et mensuris attribué à Hugues de Saint-Victor (Goy 2.3.2, attribution probable). viri eloquentissimi liber » [regroupe :]
- Tractatus alius incerto autore de septem planetis insertus Macrobio Ambrosio Theodosio.
- Tractatus quidam de divisione ponderum insertus Macrobio Ambrosio Theodosio.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 8. « Nicolas du Mans » commentaireNicolas de Gorran † 1295, Distinctiones alphabeticae (Kaeppeli, n° 3090). Voir aussi les articles 283 et 314. Anonymi, Liber exemplorum. Augustinus, Soliloquium (CPL 252). Speculum anime, même titre dans l’article 303. Plusieurs auteurs sont possibles : Armandus de Auzania, Antonius de Bitonto, saint Bonaventure, Johannes Peckham, le plus répandu paraissant être d’Henricus de Hassia. [Ps.]-Bernardus Claraevallensis, Meditationes. Anselmus Cantuariensis, Meditationes. Correspondrait à l’article 315 ? [regroupe : ]
- Fratris Nicolai du Mans, Distinctiones. Item liber exemplorum.
- Soliloquium Augustini insertum distinctionibus fratris Nicolai du Mans.
- Speculum anime insertum etiam distinctionibus eiusdem Nicolai.
- Meditationes s. Bernardi, Meditationes s. Anselmi, et alia quedam inserta distinctionibus fratris Nicolai du Mans.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
- item 9. « Papias » commentairePapias, Elementarium doctrinae rudimentum sive dictionarium. Ars grammatica. Fulgentius Planciades, Epistole ad Calcidium grammaticum de quibusdam partibus in libris diversorum auctorum inventis, texte plus connu sous le nom de De quibusdam nominibus, ou De abstrusis sermonibus. Servius Marius Honoratus, De ultimis syllabis, ou De finalibus ad Aquilinum commentarius. Nicolaus Parisiensis, De constructione (Bursill-Hall, Census, p. 367, 2 manuscrits). Hieronymi glosse in omnes tam veteris quam novi testamenti libros : d’après Valenciennes, BM, 397, qui contient les mêmes textes, il s’agirait là des prologues aux livres de la Bible (RB, numéros compris entre 284 et 544 (A.T.) et 572-829 (N.T). Ce manuscrit, du XIIIe siècle, provenant de Saint-Amand (Bursill-Hall, Census, p. 246, n° 286.2) a servi de modèle pour proposer la succession des textes dans l’exemplaire de Vicoigne. Douai, BM, 752 (Marchiennes, XIIIe siècle) et Douai, BM, 751 (Anchin, XIIe siècle) ont également des contenus très proches. [regroupe :]
- Papie Elementarium sive dictionarium. Eiusdem de grammatica, et alia quedam.
- Fulgentius, Epistule ad Calcidium, insertus Papie.
- Servii liber de quantitate syllabarum insertus Papie.
- Magistri Nicolai tractatus de grammatica et omni genere instructionum, insertus Papie.
- Hieronymi glosse in omnes tam veteris quam novi testamenti libros, inserte Papie.[+]Conservation :
Attestation : I/0, IV/0
Commentaires :
1. Paraît correspondre au n° 149 : Cyprianus iterum de 12 abusionibus seculi. Recapitulationes super Genesim, Exodum, Leviticum et Numeros, et quedam alia, etc. [Ps. ?]-Hugonis [de S. Victore ?], Sententie = soit Sententiae de divinitate (Goy 2.2.3.6), soit Summa sententiarum (Goy 2.4.1.4, attribution douteuse), soit De sacramentis christianae fidei (Goy 2. 2.3. 9), texte qui porte aussi les titres de Sententiae de sacramentis ou Sententiae de veteri (livre 1)/novo (livre 2) testamento. Dans l’article 149, les Sententie Hugonis sont éventuellement assimilables aux Postillae/Recapitulationes in Genesim, ce qui orienterait vers la dernière hypothèse. De triplici silentio, titre attesté pour le De verbo incarnato, collatio 1 (Goy 2.2.3.2.1). De effectibus orationis pourrait correspondre au De virtute orandi (Goy 2.2.5.7) pour lequel le titre de De affectu orationis est attesté.
2. Johannes de Turrecremata, Expositio brevis super psalterium (RB 5003). Robertus de Licio, Sermones de laudibus sanctorum. Ce dernier texte pourrait s’accorder avec la vie de sainte Salaberge, qui figure sous la cote 107. « Eustachius » pourrait alors correspondre au manuscrit 107, décrit comme composite, ou 108, dont le texte principal paraît avoir été omis dans l’Index alphabétique.
3. Gilbertus Crispinus, Disputatio (ou altercatio) judei et christiani. Item quidam sermo de resurrectione Domini = éventuellement CPL 1720 ou 1721, incerti auctoris. Ce texte fait l’objet d’un double renvoi dans la table alphabétique. Excerptiones de definitione anime : un De definitione animae excerptum figure dans Mons, Bibi. Publ., 13/160, provenant de l’abbaye prémontrée de Bonne-Espérance. De penitentia Salomonis, florilège de sentences patristiques, cité entre autres par Philippe de Harvengt (PL 203, col. 644, 645 etc.).
4. Helpericus Autissiodorensis, Liber de computo. Gerlandus computista (Garlandi sic), Compotus, sous plusieurs formes possibles : Compotus usualis, Compotus glossatus, Compotus cum tabula paschali atque eius expositio.
5. Hugo de S. Victore, De origine artium ou Didascalicon de studio legendi (Goy 2.2.1.4 indique aussi le titre, peu répandu, de De origine artium liberalium, qui figure avec celui de Didascalicon dans Douai, BM, 532, XIIIe siècle, provenant d’Anchin). Pourrait correspondre à l’article 151 (Hieronymi liber hebraicarum questionum. Hieronymus de decem temptationibus. De questionibus Regum et Paralipomenon), qui contenait aussi les textes suivants : Historia scholastica et Actus Apostolorum magistri Petri Comestoris, et Summa M. Godefridi super titulis Decretalium.
6. Leonardus Brunus Aretinus, † 1444 : Epistola de amore Girardi (Guistardi sic) et Sigismunde (De duobus amantibus), d’après le Décaméron de Boccace, IV.1. Pius II papa, Epistula de praecepto bene vivendi ad Johannem Peregallum. Augustinus Datus Senensis, Elegantiae (?), inc. Credimus iam dudum a plerisque viris (Bursill-Hall, Census, p. 306, liste de manuscrits). Pius II papa, Epistolae, éd. R. Wolkan, Der Briefwechsel des Eneas Silvius Piccolomini (Fontes rerum austriacarum. 2te Abteilung. Diplomata et acta, t. 61-62, 67, 68), 1909-1912. Sur les 4 lettres adressées à J. de Eich (ou Aich) entre 1444 et 1450, il s’agit probablement, en raison de ses dimensions qui en font un véritable traité, de la lettre 166 de la 1re série (éd. t. 61, p. 453-487) datée du 30/11/1444, plutôt que des lettres 190 de la 1re série (21/10/1445, éd. p. 558-561), et 1* (1/01/1446) ou 43 (23/07/1450) de la 2e série, éd. t. 67, p. 3-4 et 162-163. Tractatus quidam ad Regem Bohemie = De liberorum educatione ad Ladislaum Bohemie regem. Bulla VII retractationum omnium diversorum per eum in minoribus adhuc agentem pro concilio Basiliensi et contra Eugenium summum pontificem scriptorum, 26/04/1463, adressée au recteur et à l’université de Cologne, éd. C. Cocquelines, Bullarum privilegiorum ac diplomatum romanorum pontificum amplissima collectio, t. 3, pars 3, Roma, 1743, p. 100-105.
7. Probablement les Commentariorum in Somnium Scipionis libri 2, plutôt que les Saturnalia. De septem planetis plusieurs traités sont possibles, dus soit à Albert le Grand, soit à Berthold von Regensburg, soit à Conrad Celtes ; sept sont anonymes, l’un d’eux étant en vers. De divisione ponderum = Circa divisiones ponderum (J. Corbett, Catalogue des manuscrits alchimiques latins, t. 1, Bruxelles, 1939, p. 210), ou extrait d’Isidore de Séville, Etymologiae 16, 25 De ponderibus, ou encore extrait de Raban Maur, De universo 18, ou Carmen de ponderibus et mensuris, ed. Poetae minores latini (Coll. Teubner, t. 5, p. 71-83), etc. Noter aussi que Douai, BM, 366 (XIIe siècle, provenant de Marchiennes) contient un De ponderibus et mensuris attribué à Hugues de Saint-Victor (Goy 2.3.2, attribution probable).
8. Nicolas de Gorran † 1295, Distinctiones alphabeticae (Kaeppeli, n° 3090). Voir aussi les articles 283 et 314. Anonymi, Liber exemplorum. Augustinus, Soliloquium (CPL 252). Speculum anime, même titre dans l’article 303. Plusieurs auteurs sont possibles : Armandus de Auzania, Antonius de Bitonto, saint Bonaventure, Johannes Peckham, le plus répandu paraissant être d’Henricus de Hassia. [Ps.]-Bernardus Claraevallensis, Meditationes. Anselmus Cantuariensis, Meditationes. Correspondrait à l’article 315 ?
9. Papias, Elementarium doctrinae rudimentum sive dictionarium. Ars grammatica. Fulgentius Planciades, Epistole ad Calcidium grammaticum de quibusdam partibus in libris diversorum auctorum inventis, texte plus connu sous le nom de De quibusdam nominibus, ou De abstrusis sermonibus. Servius Marius Honoratus, De ultimis syllabis, ou De finalibus ad Aquilinum commentarius. Nicolaus Parisiensis, De constructione (Bursill-Hall, Census, p. 367, 2 manuscrits). Hieronymi glosse in omnes tam veteris quam novi testamenti libros : d’après Valenciennes, BM, 397, qui contient les mêmes textes, il s’agirait là des prologues aux livres de la Bible (RB, numéros compris entre 284 et 544 (A.T.) et 572-829 (N.T). Ce manuscrit, du XIIIe siècle, provenant de Saint-Amand (Bursill-Hall, Census, p. 246, n° 286.2) a servi de modèle pour proposer la succession des textes dans l’exemplaire de Vicoigne. Douai, BM, 752 (Marchiennes, XIIIe siècle) et Douai, BM, 751 (Anchin, XIIe siècle) ont également des contenus très proches.