Bibliotheca Domni Valletae Neapoli.

Possesseur(s) : Giuseppe Valletta.

Date : 1738 (publication de la BBMN).

Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].

Analyse : La bibliothèque constituée par l’avocat et philosophe napolitain Giuseppe Valletta (1636-1714) fut une des plus riches de son temps. En 1726, sur le conseil de G. B. Vico, une partie de la bibliothèque de Valletta fut acquise par les Pères hiéronymites de Naples (et se trouve aujourd’hui dans la Biblioteca Statale Oratoriana dei Girolamini). D’autres livres de Valletta furent acquis à différentes époques par les comtes de Leicester et sont aujourd’hui à Holkham Hall (Library of the Earls of Leicester). Une partie de ces derniers a été ensuite transférée à Oxford et constitue aujourd’hui le fonds Holkham de la Bodleian Library. Montfaucon a visité la bibliothèque de Valletta le 31 octobre 1698.

Source(s) : BBMN, t. I, p. 230-231 (↗).

Édition(s) : —.

Bibliographie : Petitmengin 1998, p. 574. — Trombetta 2002, p. 326-335. — Reynolds 2015, p. 5 et n. 40 ; p. 12 et n. 92.

Rédaction : Adriano Russo, 2017.

  • item 1. P. 303. Biblia Sacra cum novo Testamento: in Epistola S. Joannis absunt isthaec: Tres sunt qui testimonium dant in coelo, Pater, Verbum, & Spiritus Sanctus, & hi tres unum sunt.
    [+]

    Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 37 (?)

    Attestation :

  • item 2. Flores S. Hieronymi.
  • item 3. Ejusdem Testamentum, praefixa Epistola Eusebii Cremonensis ad Damasum Papam.
  • item 4. Augustinus de Civitate Dei, indice conscripto a Georgio de Haynninmouth, jussu F. Card. Bononiensis, codex membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XXIII n.III

    Attestation :

  • item 5. Dialogorum S. Gregorii libri IV. sequuntur homiliae duae & alia mutila, codex membranaceus.
  • item 6. Boëtius de Musica, codex membranaceus antiquus cum notulis.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XV n.IV

    Attestation :

  • item 7. Sedulii Poëtae Christiani de actibus Prophetarum, &c. codex membranaceus.commentaireIl Carmen Paschale è trasmesso con questo titolo da due codici conservati. Impossibile identificare con certezza il ms. censito da Montfaucon. L’Ottob. Lat. 36 fu scritto da Antonio Sinibaldi a Napoli il 15 marzo 1473 per Ferdinando I d’Aragona (e dalla biblioteca reale potrebbe averlo acquistato Valletta).
    [+]

    Conservation : Città del Vaticano, BAV, Ottob. Lat. 36 (?) ; o Edinburgh, NLS, Adv. 18.4.7 (?)

    Attestation :

  • item 8. S. Thomae Aquinatis Commentaria, sive postillae in Matthaeum & alia.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XXIII n.IV

    Attestation :

  • item 9. Vitae Sanctorum Patrum, in quatuor libros distributae, codex membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. IV n.IV

    Attestation :

  • item 10. Leonis Imperatoris Constitutiones Graece, codex bomb. optimae notae.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 87 (?)

    Attestation :

  • item 11. M. T. Ciceronis de Oratore, codex recens membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.IX

    Attestation :

  • item 12. Ejusdem Orationes, codex membr. XV. saeculi.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 388 (?)

    Attestation :

  • item 13. Ejusd. Rhetorica, & auctor ad Herennium cum notis marginalibus, codex XIV. saeculi membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil XI n.XI

    Attestation :

  • item 14. Ejusdem de natura Deorum.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 381

    Attestation :

  • item 15. Columella & Cato de re rustica, codex recens membranaceus.
  • item 16. Suetonius bonae notae, scriptus an. 1470.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. VI n.X

    Attestation :

  • item 17. Valerius Maximus in codice membranaceo. Is fuit Jani Parrhasii, cujus manu, ut videtur, notae quaedam in margine comparent.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 361 o Holkham Hall Libr. ms. 362

    Attestation :

  • item 18. Plinii Epistolae, cod. membranaceus.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 396 (?)

    Attestation :

  • item 19. C. Plinii junioris Epistolae a Philippo Beroaldo emendatae, & ejusdem Panegyricus. Eidem adscribitur in hoc volumine opus de viris illustribus, codex recens.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.VII

    Attestation :

  • item 20. Solinus de situ orbis.
  • item 21. Senecae de quatuor virtutibus: & in eodem codice Basinii Parmensis de criminibuscommentaireLa prima delle due opere è la Formula vitae honestae di Martino di Braga (nel medioevo spesso attribuita a Seneca con questo titolo); la seconda opera è in realtà il De carminibus opusculum di Basinio da Parma. Non si conserva oggi nessun manoscritto che trasmetta le due opere congiuntamente.
  • item 22. Quinctiliani Institutiones oratoriae, codex membranaceus recens.
    [+]

    Conservation : Carcassonne, BM, ms. 35 (d’après Fierville, 1890, p. xcix)

    Attestation :

  • item 23. Sextus Aurelius Victor & Lucius Florus in codice membranaceo recenti.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.VI n.XIII (?)

    Attestation :

  • item 24. Apuleii Metamorphoseos Floridorum. Apologiae II. de Deo Socratis. De dogmate Platonis. Cosmographia. Item Trismegisti dialogus Apuleio interprete. Alcinoi disciplinarum Platonis Epitome ab Episcopo Tropeensi in Latinum versa, Nicolao Cusensi Cardinali nuncupata, codice membran.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XI n.VIII

    Attestation :

  • item 25. Vegetius membran. in fine mutilus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XV n.III

    Attestation :

  • item 26. Ejusdem Vegetii de cura animalium, codex vernaculo idiomate jussu Regis cujusdam Aragoniae conscriptus.
    [+]

    Conservation : Città del Vaticano, BAV, Ross. 531 (?)commentaireIl codice è testimone unico della traduzione della Mulomedicina di Vegezio in volgare napoletano, realizzata dall’umanista Giovanni Brancati (CASVI). Il codice fu prodotto e decorato a Napoli nel terzo quarto del XV secolo, ed appartenne alla biblioteca reale aragonese (dalla quale potrebbe essere arrivato a Valletta). Il carattere vago dell’indicazione di Montfaucon potrebbe dipendere dal fatto che il codice non reca il nome del traduttore, ma ha un’epistola dedicatoria indirizzata ad un altissimo esponente della casata reale (cfr. Maddalo, 2014, vol. II, pp. 854-57).

    Attestation :

  • item 27. T. Livii decadum quaedam in duobus codicibus.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 353 (d’après Reynolds, 2015, p.242)

    Attestation :

  • item 28. Themistii Paraphrasis Physicorum Aristotelis, interprete Hermolao Barbaro.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XV n.XII

    Attestation :

  • item 29. Chalcidii in Timaeum, codex ad usum Andreae Matthaei de Aquaviva Ducis Adrïae conscriptus, membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVI n.XVIII

    Attestation :

  • item 30. Priscianus cum notis marginalibus, codex antiquus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XIV n.V

    Attestation :

  • item 31. Chronica, vel descriptio Terrae Sanctae per D. Jacobum de Vitriaco, S. Rom. Ecclesiae ibidem legatum, codex membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 49

    Attestation :

  • item 32. Facundi rythmi de urbo Hispalensi 1250. Item Anonymi lib. de positione Terrae Sanctae.
    [+]

    Conservation : Oxford, BL, Holkham misc. 26

    Attestation :

  • item 33. Roma instaurata. Ciceronis partitiones oratoriae, Laurentii Vallae collectanea in Institutiones oratorias Quinctiliani, in uno codice.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.X

    Attestation :

  • item 34. Collectio variarum inscriptionum. Item descriptio regionum Romanae urbis, mutila in uno codice, quem dispicere & evolvere per tempus non potuimus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil. XII n.II

    Attestation :

  • item 35. Propertius, Catullus, Tibullus, Statii Sylvae, codex ab Antonio Sinibaldo Florentiae descriptus, anno 1484.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXIX

    Attestation :

  • item 36. Persii & Juvenalis Satyrae membranaceae.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 327 o Holkham Hall, Libr. ms. 328

    Attestation :

  • item 37. In Statii Thebaïda Placidi Lactantii Commentaria, anno 1478. & fragmentum Achilleidos.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXIII

    Attestation :

  • item 38. Horatii Sermones & Epistolae, de arte Poëtica, codex membr. recens.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 313

    Attestation :

  • item 39. Alter Horatii codex: itemque alius ejusd.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 314 ; Holkham Hall, Libr. ms. 315

    Attestation :

  • item 40. Virgilii Aeneis, cod. membr. recens.
  • item 41. Virgilii Eclogae & Georgica membranae. an. 1470.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXIV

    Attestation :

  • item 42. Ovidii opera cum veteri Scholiaste. Liber membr. olim Jani Parrhasii, XIV. saeculi.
    [+]

    Conservation : Napoli, BNN, ms. V D 56

    Attestation :

  • item 43. Senecae Tragoediae Schematismis pluribus {231}decoratae, XIV. saeculi membran.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XI n.XXXVIII

    Attestation :

  • item 44. Alter codex ejusdem antiquus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXVII

    Attestation :

  • item 45. Valerii Flacci Argonautica, cum notis marginalibus, cod. recens membranaceus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XIX

    Attestation :

  • item 46. Catonis carmina cum commentariis Monachi cujusdam.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XIV n.IV

    Attestation :

  • item 47. Propertius Acephalus, item Petrarchae Epistolae in eodem codice.
    [+]

    Conservation : Oxford, BL, Holkham misc. 36

    Attestation :

  • item 48. C. Vettii Aquilini Juvenci in IV. Evangelia membran.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 418

    Attestation :

  • item 49. Cinus Pistoriensis, Petrus de Bella-pertica, & Jacobus de Ravennis super codicem, in epitomen redacti.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVIII n.XV

    Attestation :

  • item 50. Abulcasim de formis instrumentorum ad omnes aegritudines.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVI n.XVIII

    Attestation :

  • item 51. Joannis Climaci opera in Italicum idioma vernaculum versa anno 1446.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.XXIII n.II

    Attestation :

  • item 52. Historia Trojana Guidonis de Columnis an. 1324. in vernaculam linguam a Philippo Cessio Florentino.commentaireVolgarizzamento fiorentino della Historia destructionis Troiae di Guido delle Colonne realizzato da Filippo Ceffi nel 1324. Il testo è tradito da una trentina di manoscritti, nessuno dei quali è identificabile con quello censito da Montfaucon (TLION).
  • item 53. Anonymi liber inscriptus Romuleon, jussu Gomesii Hispani militis conscriptus.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.VI n.XII

    Attestation :

  • item 54. Fr. Bernardi Guidonis Flores Chronicorum, sive Catalogus Pontificum Rom. a D. Petro ad Sixtum IV. Item Guillelmi Abbatis quaedam.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 191

    Attestation :

  • item 55. Statuta Ordinis S. Michaëlis a Ludovico XI. Gallico idiomate.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.IV n.II

    Attestation :

  • item 56. Stephani de Infestura diaria rerum Romanorum post curiam a Galliis reversam usque ad Alexandri Papae VI. creationem.
    [+]

    Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 474

    Attestation :

  • item 57. Vitae illustrium doctrina virorum.
  • item 58. N. Terminii trophaeum D. Petri Toletani.
    [+]

    Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XIV

    Attestation :

  • item 59. Aristotelis item codices bene multi variis interpretibus & alii minoris notae.

Commentaires :

1. Il Carmen Paschale è trasmesso con questo titolo da due codici conservati. Impossibile identificare con certezza il ms. censito da Montfaucon. L’Ottob. Lat. 36 fu scritto da Antonio Sinibaldi a Napoli il 15 marzo 1473 per Ferdinando I d’Aragona (e dalla biblioteca reale potrebbe averlo acquistato Valletta).

2. La prima delle due opere è la Formula vitae honestae di Martino di Braga (nel medioevo spesso attribuita a Seneca con questo titolo); la seconda opera è in realtà il De carminibus opusculum di Basinio da Parma. Non si conserva oggi nessun manoscritto che trasmetta le due opere congiuntamente

3. Il codice è testimone unico della traduzione della Mulomedicina di Vegezio in volgare napoletano, realizzata dall’umanista Giovanni Brancati (CASVI). Il codice fu prodotto e decorato a Napoli nel terzo quarto del XV secolo, ed appartenne alla biblioteca reale aragonese (dalla quale potrebbe essere arrivato a Valletta). Il carattere vago dell’indicazione di Montfaucon potrebbe dipendere dal fatto che il codice non reca il nome del traduttore, ma ha un’epistola dedicatoria indirizzata ad un altissimo esponente della casata reale (cfr. Maddalo, 2014, vol. II, pp. 854-57).

4. Volgarizzamento fiorentino della Historia destructionis Troiae di Guido delle Colonne realizzato da Filippo Ceffi nel 1324. Il testo è tradito da una trentina di manoscritti, nessuno dei quali è identificabile con quello censito da Montfaucon (TLION).