BIBLIOTHECAE NEAPOLITANAE.
Possesseur(s) : Naples, différentes bibliothèques.
Date : 1738 (publication de la BBMN).
Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].
Analyse : Ces quatre listes sont directement reprises du Diarium Italicum, p. 303-320, sans grandes modifications : les écarts minimes sont dus à des erreurs d’impression de la BBMN.
Source(s) : BBMN, t. I, p. 230-233 (↗).
Édition(s) : —.
Bibliographie : Petitmengin 1998, p. 574.
Rédaction : Adriano Russo, 2017.
BIBLIOTHECA OLIVETANORUM NEAPOLI.
Possesseur(s) : Napoli, Santa Maria a Monte Oliveto, monastère.
Date : 1738 (publication de la BBMN).
Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].
Analyse : Le monastère de Santa Maria a Monte Oliveto a été fondé en 1411 par Gurello Origia. Sa riche bibliothèque avait englobé une partie des livres d’Alphonse II d’Aragon. Après la suppression du couvent (1799), la majeure partie des livres est passée à la Bibliothèque royale de Naples (aujourd’hui Biblioteca Nazionale). Montfaucon l’a visitée le 28 octobre 1698.
Source(s) : BBMN, t. I, p. 230 (↗).
Édition(s) : —.
Bibliographie : Petitmengin 1998, p. 574. — Trombetta 2002, p. 197-198 et n. 6.
Rédaction : Adriano Russo, 2017.
- item 1. P. 302. Gregorii Magni operum codices quatuor undecimi saeculi. S. Maximi Sermo de Ascensione.
- item 2. Boëtii carmina XIV. saeculi.
- item 3. Isidori Hispalensis codex XII. saeculi. Alius ejusd. Etymologiarum XIII. saeculi.
- item 4. Brunonis Sionensis Episcopi commentarii in Psalmos.
- item 5. Nonii Marcelli codex, anno 1455. conscriptus.
- item 6. Crispi Sallustii codex ejusdem aetatis.
- item 7. Registrum Alphonsi Regis, ubi nomina prope modum innumera nobilium ac civium illius aevi Neapolitanorum, anno 1450.
Bibliotheca Domni Valletae Neapoli.
Possesseur(s) : Giuseppe Valletta.
Date : 1738 (publication de la BBMN).
Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].
Analyse : La bibliothèque constituée par l’avocat et philosophe napolitain Giuseppe Valletta (1636-1714) fut une des plus riches de son temps. En 1726, sur le conseil de G. B. Vico, une partie de la bibliothèque de Valletta fut acquise par les Pères hiéronymites de Naples (et se trouve aujourd’hui dans la Biblioteca Statale Oratoriana dei Girolamini). D’autres livres de Valletta furent acquis à différentes époques par les comtes de Leicester et sont aujourd’hui à Holkham Hall (Library of the Earls of Leicester). Une partie de ces derniers a été ensuite transférée à Oxford et constitue aujourd’hui le fonds Holkham de la Bodleian Library. Montfaucon a visité la bibliothèque de Valletta le 31 octobre 1698.
Source(s) : BBMN, t. I, p. 230-231 (↗).
Édition(s) : —.
Bibliographie : Petitmengin 1998, p. 574. — Trombetta 2002, p. 326-335. — Reynolds 2015, p. 5 et n. 40 ; p. 12 et n. 92.
Rédaction : Adriano Russo, 2017.
- item 8. P. 303. Biblia Sacra cum novo Testamento: in Epistola S. Joannis absunt isthaec: Tres sunt qui testimonium dant in coelo, Pater, Verbum, & Spiritus Sanctus, & hi tres unum sunt.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 37 (?)
Attestation :
- item 9. Flores S. Hieronymi.
- item 10. Ejusdem Testamentum, praefixa Epistola Eusebii Cremonensis ad Damasum Papam.
- item 11. Augustinus de Civitate Dei, indice conscripto a Georgio de Haynninmouth, jussu F. Card. Bononiensis, codex membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XXIII n.III
Attestation :
- item 12. Dialogorum S. Gregorii libri IV. sequuntur homiliae duae & alia mutila, codex membranaceus.
- item 13. Boëtius de Musica, codex membranaceus antiquus cum notulis.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XV n.IV
Attestation :
- item 14. Sedulii Poëtae Christiani de actibus Prophetarum, &c. codex membranaceus.commentaireIl Carmen Paschale è trasmesso con questo titolo da due codici conservati. Impossibile identificare con certezza il ms. censito da Montfaucon. L’Ottob. Lat. 36 fu scritto da Antonio Sinibaldi a Napoli il 15 marzo 1473 per Ferdinando I d’Aragona (e dalla biblioteca reale potrebbe averlo acquistato Valletta).[+]
Conservation : Città del Vaticano, BAV, Ottob. Lat. 36 (?) ; o Edinburgh, NLS, Adv. 18.4.7 (?)
Attestation :
- item 15. S. Thomae Aquinatis Commentaria, sive postillae in Matthaeum & alia.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XXIII n.IV
Attestation :
- item 16. Vitae Sanctorum Patrum, in quatuor libros distributae, codex membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. IV n.IV
Attestation :
- item 17. Leonis Imperatoris Constitutiones Graece, codex bomb. optimae notae.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 87 (?)
Attestation :
- item 18. M. T. Ciceronis de Oratore, codex recens membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.IX
Attestation :
- item 19. Ejusdem Orationes, codex membr. XV. saeculi.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 388 (?)
Attestation :
- item 20. Ejusd. Rhetorica, & auctor ad Herennium cum notis marginalibus, codex XIV. saeculi membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil XI n.XI
Attestation :
- item 21. Ejusdem de natura Deorum.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 381
Attestation :
- item 22. Columella & Cato de re rustica, codex recens membranaceus.
- item 23. Suetonius bonae notae, scriptus an. 1470.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. VI n.X
Attestation :
- item 24. Valerius Maximus in codice membranaceo. Is fuit Jani Parrhasii, cujus manu, ut videtur, notae quaedam in margine comparent.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 361 o Holkham Hall Libr. ms. 362
Attestation :
- item 25. Plinii Epistolae, cod. membranaceus.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 396 (?)
Attestation :
- item 26. C. Plinii junioris Epistolae a Philippo Beroaldo emendatae, & ejusdem Panegyricus. Eidem adscribitur in hoc volumine opus de viris illustribus, codex recens.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.VII
Attestation :
- item 27. Solinus de situ orbis.
- item 28. Senecae de quatuor virtutibus: & in eodem codice Basinii Parmensis de criminibuscommentaireLa prima delle due opere è la Formula vitae honestae di Martino di Braga (nel medioevo spesso attribuita a Seneca con questo titolo); la seconda opera è in realtà il De carminibus opusculum di Basinio da Parma. Non si conserva oggi nessun manoscritto che trasmetta le due opere congiuntamente.
- item 29. Quinctiliani Institutiones oratoriae, codex membranaceus recens.[+]
Conservation : Carcassonne, BM, ms. 35 (d’après Fierville, 1890, p. xcix)
Attestation :
- item 30. Sextus Aurelius Victor & Lucius Florus in codice membranaceo recenti.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.VI n.XIII (?)
Attestation :
- item 31. Apuleii Metamorphoseos Floridorum. Apologiae II. de Deo Socratis. De dogmate Platonis. Cosmographia. Item Trismegisti dialogus Apuleio interprete. Alcinoi disciplinarum Platonis Epitome ab Episcopo Tropeensi in Latinum versa, Nicolao Cusensi Cardinali nuncupata, codice membran.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XI n.VIII
Attestation :
- item 32. Vegetius membran. in fine mutilus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XV n.III
Attestation :
- item 33. Ejusdem Vegetii de cura animalium, codex vernaculo idiomate jussu Regis cujusdam Aragoniae conscriptus.[+]
Conservation : Città del Vaticano, BAV, Ross. 531 (?)commentaireIl codice è testimone unico della traduzione della Mulomedicina di Vegezio in volgare napoletano, realizzata dall’umanista Giovanni Brancati (CASVI). Il codice fu prodotto e decorato a Napoli nel terzo quarto del XV secolo, ed appartenne alla biblioteca reale aragonese (dalla quale potrebbe essere arrivato a Valletta). Il carattere vago dell’indicazione di Montfaucon potrebbe dipendere dal fatto che il codice non reca il nome del traduttore, ma ha un’epistola dedicatoria indirizzata ad un altissimo esponente della casata reale (cfr. Maddalo, 2014, vol. II, pp. 854-57).
Attestation :
- item 34. T. Livii decadum quaedam in duobus codicibus.[+]
Conservation : Holkham Hall Libr. ms. 353 (d’après Reynolds, 2015, p.242)
Attestation :
- item 35. Themistii Paraphrasis Physicorum Aristotelis, interprete Hermolao Barbaro.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XV n.XII
Attestation :
- item 36. Chalcidii in Timaeum, codex ad usum Andreae Matthaei de Aquaviva Ducis Adrïae conscriptus, membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVI n.XVIII
Attestation :
- item 37. Priscianus cum notis marginalibus, codex antiquus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XIV n.V
Attestation :
- item 38. Chronica, vel descriptio Terrae Sanctae per D. Jacobum de Vitriaco, S. Rom. Ecclesiae ibidem legatum, codex membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 49
Attestation :
- item 39. Facundi rythmi de urbo Hispalensi 1250. Item Anonymi lib. de positione Terrae Sanctae.[+]
Conservation : Oxford, BL, Holkham misc. 26
Attestation :
- item 40. Roma instaurata. Ciceronis partitiones oratoriae, Laurentii Vallae collectanea in Institutiones oratorias Quinctiliani, in uno codice.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XI n.X
Attestation :
- item 41. Collectio variarum inscriptionum. Item descriptio regionum Romanae urbis, mutila in uno codice, quem dispicere & evolvere per tempus non potuimus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil. XII n.II
Attestation :
- item 42. Propertius, Catullus, Tibullus, Statii Sylvae, codex ab Antonio Sinibaldo Florentiae descriptus, anno 1484.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXIX
Attestation :
- item 43. Persii & Juvenalis Satyrae membranaceae.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 327 o Holkham Hall, Libr. ms. 328
Attestation :
- item 44. In Statii Thebaïda Placidi Lactantii Commentaria, anno 1478. & fragmentum Achilleidos.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXIII
Attestation :
- item 45. Horatii Sermones & Epistolae, de arte Poëtica, codex membr. recens.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 313
Attestation :
- item 46. Alter Horatii codex: itemque alius ejusd.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 314 ; Holkham Hall, Libr. ms. 315
Attestation :
- item 47. Virgilii Aeneis, cod. membr. recens.
- item 48. Virgilii Eclogae & Georgica membranae. an. 1470.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXIV
Attestation :
- item 49. Ovidii opera cum veteri Scholiaste. Liber membr. olim Jani Parrhasii, XIV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. V D 56
Attestation :
- item 50. Senecae Tragoediae Schematismis pluribus {231}decoratae, XIV. saeculi membran.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XI n.XXXVIII
Attestation :
- item 51. Alter codex ejusdem antiquus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XXXVII
Attestation :
- item 52. Valerii Flacci Argonautica, cum notis marginalibus, cod. recens membranaceus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XIX
Attestation :
- item 53. Catonis carmina cum commentariis Monachi cujusdam.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XIV n.IV
Attestation :
- item 54. Propertius Acephalus, item Petrarchae Epistolae in eodem codice.[+]
Conservation : Oxford, BL, Holkham misc. 36
Attestation :
- item 55. C. Vettii Aquilini Juvenci in IV. Evangelia membran.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 418
Attestation :
- item 56. Cinus Pistoriensis, Petrus de Bella-pertica, & Jacobus de Ravennis super codicem, in epitomen redacti.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVIII n.XV
Attestation :
- item 57. Abulcasim de formis instrumentorum ad omnes aegritudines.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XVI n.XVIII
Attestation :
- item 58. Joannis Climaci opera in Italicum idioma vernaculum versa anno 1446.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.XXIII n.II
Attestation :
- item 59. Historia Trojana Guidonis de Columnis an. 1324. in vernaculam linguam a Philippo Cessio Florentino.commentaireVolgarizzamento fiorentino della Historia destructionis Troiae di Guido delle Colonne realizzato da Filippo Ceffi nel 1324. Il testo è tradito da una trentina di manoscritti, nessuno dei quali è identificabile con quello censito da Montfaucon (TLION).
- item 60. Anonymi liber inscriptus Romuleon, jussu Gomesii Hispani militis conscriptus.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.VI n.XII
Attestation :
- item 61. Fr. Bernardi Guidonis Flores Chronicorum, sive Catalogus Pontificum Rom. a D. Petro ad Sixtum IV. Item Guillelmi Abbatis quaedam.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 191
Attestation :
- item 62. Statuta Ordinis S. Michaëlis a Ludovico XI. Gallico idiomate.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.IV n.II
Attestation :
- item 63. Stephani de Infestura diaria rerum Romanorum post curiam a Galliis reversam usque ad Alexandri Papae VI. creationem.[+]
Conservation : Holkham Hall, Libr. ms. 474
Attestation :
- item 64. Vitae illustrium doctrina virorum.
- item 65. N. Terminii trophaeum D. Petri Toletani.[+]
Conservation : Napoli, BSOG, pil.X n.XIV
Attestation :
- item 66. Aristotelis item codices bene multi variis interpretibus & alii minoris notae.
Bibliotheca S. Joannis de Carbonara Augustinianorum.
Possesseur(s) : Napoli, San Giovanni a Carbonara, monastère.
Date : 1738 (publication de la BBMN).
Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].
Analyse : Le couvent des augustins de San Giovanni a Carbonara fut fondé en 1339 en dehors des murs antiques de Naples, entre la Porta San Gennaro et la Porta Capuana. Il se dota d’une riche bibliothèque, fréquentée par Giovanni Pontano, Jacopo Sannazaro et Girolamo Seripando. Dans les années 1440, ce dernier enrichit la bibliothèque du couvent en lui cédant sa propre collection privée, qui incluait entre autres les volumes ayant appartenu au Parrasio et laissés en héritage à Antonio Seripando (frère de Girolamo). Au moment de la suppression de l’ordre (1799), la majeure partie des livres fut acquise par la Bibliothèque royale de Naples (aujourd’hui Biblioteca Nazionale). La visite de Montfaucon à San Giovanni a Carbonara remonte au 4 novembre 1698.
Source(s) : BBMN, t. I, p. 231-233 (↗).
Édition(s) : —.
Bibliographie : Gutiérrez 1966. — Tristano 1988, passim (sur les livres ayant appartenu au Parrasio). — Petitmengin 1998, p. 574. — Trombetta 2002, p. 174-176 et n. 92.
Rédaction : Adriano Russo, 2017.
- item 67. Codex XI. saeculi membran. Psalterium optimae notae.
- item 68. Codex Evangeliorum charactere unciali, septimi vel octavi saeculi, initio & fine mutilus.
- item 69. Codex Evangeliorum XI. saeculi membran. initio legitur Epistola Eusebii Carpiano, quae in bene multis Evangeliorum codicibus cum in ista, tum in aliis Bibliothecis praemittitur. In capite primo Matthaei legitur: Ιωσίας δὲ ἐγέννησε τὸν Ιωακείμ, Ιωακείμ δὲ ἐγέννησε τὸν Ιεχονίαν καὶ τοὺς, &c. Josias autem genuit Joachim, Joachim autem genuit Jeconiam & fratres ejus, &c. quam item lectionem notavi in codice decimi saeculi egregiae notae, qui cum olim Cardinalis Perronii fuisset, in Monasterio S. Taurini Ebroïcensis pridem conspiciebatur, & nuper in Regiam Bibliothecam translatus est. In aliis quoque non paucis codicibus ita legitur, vulgata nostra, ut nemo nescit, Joachinum omittit.
- item 70. Codex Evangeliorum alius ejusdem aetatis, bonae notae, membranaceus, cum Epistola Eusebii Carpiano. Duo item alii codices Evangeliorum minoris notae & vetustatis.
- item 71. Acta Apostolorum in codice bombycino recenti.
- item 72. Codex Homiliarum in Evangelium in charta membranacea purpureo colore, aureis characteribus quadris, cum accentibus spiritibusque prima manu in 4°. septimi, sive octavi saeculi, quo aevo, ut putamus, spiritus accentusque annotari coeptum est. Neque tamen omnibus in vocibus accentus comparent, sed hinc & inde sparsi sunt. Hujusmodi codices Hieronymus Praefatione in librum Job memorat his verbis, habeant, inquit, qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus (ut vulgo aiunt) literis, onera magis exarata quam codices, dummodo mihi meisque permittant pauperes habere schedulas, & non tam pulchros codices, quam emendatos. Huic similis est Sangermanensis noster codex Psalmorum, quinti sextive, ut putatur, saeculi.
- item 73. Flavii Josephi codex bombycinus recens, postremos solum antiquitatum Judaïcarum libros complectens.
- item 74. Eusebii de praeparatione Evangelica codex recens bombycinus.
- item 75. Gregorii Nysseni in peregrinos Jerosolymitanos, Planudis quaedam, itemque Hesiodi, Theocriti, Sophoclis, Euripidis, Pindari, Epistolae quoque variae, omnia in uno codice bombycino XIV. saeculi.
- item 76. Epistolae Theodoreti in codice membranac. XI. saeculi.
- item 77. Alius ejusdem codex paris aetatis, membranaceus.
- item 78. Theodori Studitae Cathecheses scriptae anno mundi 6534. id est, Christi 1026. in codice membranaceo.
- item 79. Μέλισσα τοῦ ἁγίου Βασιλείου περὶ ϐίου ἀρετῆς, codex bombycinus recens.
- item 80. Theophanis Ceramei Homiliae scriptae anno mundi 6891. hoc est, Christi 1383.
- item 81. Ejusdem Homiliae in codice paris aetatis bombycino.
- item 82. Collectanea Patrum & Scriptorum in codice recenti.
- item 83. Anastasii & Bibliothecarii collectanea cum vitis quibusdam.
- item 84. Monodia Georgii Scholarii in S. Macarium Μακρὺ dictum.
- item 85. Homiliae quaedam Joannis Damasceni in codice recenti.
- item 86. Ex Soliloquiis S. Augustini Graece codex recens. Non S. Augustini modo opera quaedam, verum etiam Hieronymi, Gregorii Magni, Cassiani, Anselmi, Thomae Aquinatis, & aliorum non pauca Graece versa in Bibliothecis occurrunt.
- item 87. Liber choralis Graece XIII. saeculi membran. itemque alii duo ad usum officii Graecorum.
- item 88. Codex Dioscoridis eleganter descriptus membranaceus characteribus uncialibus quadris, sine accentibus, adpositis plantarum florumque figuris, minio depictis a perita manu. Hujus auctoris nullum puto majori vetustate & elegantia exemplar exstare: nam Regium quod antiquitatis causa suspicitur, huic multum concedit aetate & pulchritudine. Hic autem Caesareo de quo infra, elegantia & vetustate par est. Sed prima folia ubi haud dubie elegantes picturae erant avulsa fuere. Initio mutilum hisce verbis incipit: ΑΜΒΡΟΣΙΑ ΟΙΔΕ ΒΟΤΡΥΣ, ΟΙΔΕ ΒΟΤΡΥΣ. estque V. ut puto saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Gr. 1
Attestation :
- item 89. Codex Diodori Siculi perelegans membranaceus, XI. saeculo conscriptus optimae notae.
- item 90. Dionis Cassii codex recens bombycinus. Herodoti codex recens bombycinus.
- item 91. Thucydidis codex recens bombycinus. Item alter ejusdem aetatis.
- item 92. Polybii historiarum cod. recens bombycinus.
- item 93. {232}Diogenis Laërtii codex recens bombycinus.
- item 94. Aeliani historia animalium in codice recenti bombycino.
- item 95. Platonis libri quidam descripti anno mundi 6822. id est, Christi 1314.
- item 96. Aristotelis Rhetorica in codice XIV. saec. bombycino.
- item 97. Alexandri Aphrodisici codex bombycinus, scriptus anno mundi 7031. id est, Christi 1523.
- item 98. Hermei, sive Hermiae Philosophi in Platonem codex bomb. qui fuit Vincentii Ponteii, emtusque Venetiis.
- item 99. Procli in Platonem codex recens bomb. qui fuit Nicolai Tridentini.
- item 100. Nicandri Theriaca cod. recens bombycinus.
- item 101. Nicephori μοναστοῦ ἐισαγωγικῆς ἐπιτομῆς lib. Physicus. Seripandus Sebastiani Fratris dono accepit, cod. bombycinus.
- item 102. Codex bombyc. recens. Ἐκ τῶν Περσῶν καὶ Αἰγυπτίων περὶ τριχῶν καὶ ὑπήνης καὶ μασχαλῶν, καὶ ἤϐης περὶ γενειῶν. 1. Ex Persis & Aegyptiis; de capillis, barba, maxillis, de pube, & de genis. Agitur ibi de somniis, codex recens bombycinus.
- item 103. Oribasii de medicina, recens codex.
- item 104. Τῶν γηπονικῶν. de agricultura, codex recens adespotus.
- item 105. Stephanus Byzantius περὶ πόλεων, cod. recens bombycinus.
- item 106. Geographia initio mutila, in codice XV. saeculi; his verbis init. Πινδάρῳ μὲν τῷ σοφῷ πρὸς λύραν, est Epistola Eustathii ad Joannem Ducam, quae praemittitur Commentario ejusdem Eustathii ad Dionysium Perihegetem.
- item 107. Pausanias in codice recenti.
- item 108. Hephaestionis enchiridion de mensuris, codex recens bombycinus.
- item 109. Joannis Curopalatae compendium historiae, codex bombycinus XIV. saeculi.
- item 110. Polyaeni strategemata, cod. recens bomb. incipit: Τὴν μὴν κατὰ Περσῶν καὶ Παρθυέων νίκην ἰερώτατοι Βασιλεῖς Ἁντωνῖνε καὶ Ὀυῆρε. 1. Victoriam de Persis & de Parthis reportatam, admodum sacri Imperatores Antonine & Vere.
- item 111. Aristidis Orationes in cod. bombycino XIV. saeculi. Deinde Cyprii ad Andronicum Oratio. Postea Libanii Epistolae quaedam.
- item 112. Polemonis Sophistae ἔις κυναίγειρον codex bombycinus recens.
- item 113. Codex bombycinus recens, in quo Georgii Gemisti quaedam, Synesii Epistolae aliquot, Cleomedis opera, &c.
- item 114. Luciani Dialogorum quaedam, in codice membranaceo recenti.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. II F 48 (?) commentaireIl codice, composito, contiene nella prima parte (ff. 3-50) i Phaenomena di Arato, nella seconda parte (ff. 53-89) i Dialoghi di Luciano. La nota di possesso di Antonio Seripando ("Antonii Seripandi ex Jani Parrhasii testamento") si legge sul f. 89v e potrebbe riferirsi alla sola seconda unità codicologica. La legatura è simile a quella dei codici di San Giovanni a Carbonara. Le due parti potrebbero essere state rilegate dopo la visita di Monfaucon. [pinakes]
Attestation :
- item 115. Manuelis Moschopuli quaedam in codice recenti. Ejusdem περὶ Ἄττικῶν ὀνομάτων. Ejusdem Erotemata in cod. recenti bombycino.
- item 116. Libanii Antiocheni Epistolae in cod. recenti. In fine legitur: αὗται αἱ ἐπιστολαὶ Λιβανίου ἦσαν γεγραμμέναι κυροῦ Γεωργίου Λεκαπηνοῦ. Hae Libanii Epistolae scriptae fuerant a Domno Georgio Lecapeno.
- item 117. Libanii declamationes in codice XIV. saeculi.
- item 118. Lexicon Graecum Cyrilli in codice membranaceo XI. saeculi.
- item 119. Pollucis Onomasticon in cod. bombycino, qui descriptus est anno mundi 6999. Christi vero 1491.
- item 120. Joannis Carmelitani Lexicon Latino Graecum, in 4°. cusum anno 1487. nomen auctoris, manu scriptum est.commentaireSi tratta sicuramente di un esemplare del Lexicon Latino Graecum di Giovanni Crastone, carmelitano piacentino vissuto nella seconda metà del XV secolo (DBI). L’opera fu stampata a Venezia da Aldo Manuzio nel 1497, e infatti la data corretta dell’edizione è fornita da Montfaucon in Diarium Italicum, p. 311 (la data 1487 nella BBMN è dovuta ad un errore del tipografo). La Biblioteca Nazionale di Napoli conserva un esemplare di questa edizione (senza segnatura) appartenuto a Francesco Taccone (1763-1818), marchese di Sitizano e tesoriere generale del regno di Napoli. Nel 1805 Taccone aveva acquisito alcuni libri dell’ex biblioteca di San Giovanni a Carbonara, soppressa nel 1729 (cfr. Trombetta, 2002, pp. 275-76). La sua biblioteca privata fu poi confiscata da Gioacchino Murat nel 1812 ed inglobata nella Biblioteca Reale di Napoli.
- item 121. Hesiodi editio antiquissima cum notis Jani Parrhasii manu exaratis.
- item 122. Procli in Hesiodi ἒργα. Artemidori onirocritica cod. recens bombycinus.
- item 123. Hesiodi Theogoniae Physica expositio in cod. recenti.
- item 124. Codex bombycinus recens in quo Aeschylus Poëta.
- item 125. Commentarius in Aeschylum recens bombycinus.
- item 126. Euripides in codice recenti.
- item 127. Aristophanis codex recens bombycinus.
- item 128. In alio codice recenti Scholion in Aristophanem.
- item 129. Lycophron cum interpretatione Tzetzis. item prosodia Dionysii Alexandrini in cod. bomb. saeculi. Alius item codex.commentaireC’è un errore del tipografo, che ha omesso la cifra XIII prima di saeculi. La lezione corretta ("cod. bomb. XIII saeculi") è attestata nel Diarium Italicum, p. 311.
- item 130. Lycophronis codex cum interpretatione Tzetzis XIV. saeculi.
- item 131. Aratus in codice recenti.
- item 132. Quinti Calabri Κοΐντου & Orphei Hymni. Κοΐντου μεθ᾿ Ὃμηρον πρῶτον.
- item 133. Editio Anthologiae vetustissima elegantibus typis.
- item 134. Hi codices Graeci, subsequuntur Latini.
- item 135. Codex X. s[ae]culi. Hieronymus de scriptoribus Ecclesiasticis cum continuatione Gennadii. Scriptores adsunt 230. postremus est Pomerius natione Maurus; ad calcem legitur.Ego Gennadius Massiliae Presbyter scripsi adversus omnes haereses libros VIII. & adversus Nestorem (sic) libros V. & adversus Eutychen libros X. & adversus Pelagium libros III. & Tractatus de mille annis de Apocalypsi B. Joannis & hoc opus, & Epistolam de fide mea, Missam ad Beatum Gelasium Episcopum urbis Romae. In eodem codice exstat Epistola Quodvult Dei ad Augustinum, item Anonymi liber de haeresibus.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 2 (?)
Attestation :
- item 136. Aegidii Viterbiensis historia viginti saeculorum per totidem Psalmos digesta, Archetypus ad Leonem X. Pontificem maximum.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IX.B.14
Attestation :
- item 137. Martini Ordinis Praedicatorum, Chronicon.commentaireSi tratta sicuramente del Chronicon pontificum et imperatorum di Martino di Opava (morto nel 1278). Il manoscritto censito da Montfaucon non è identificabile.
- item 138. Memoriae ad Concilium Tridentinum spectantes, a Cardinali Sepirando collectae 2. tom. in 40.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 64 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 65 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 66 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 67
Attestation :
- item 139. Consilium delectorum Cardinalium & alior. Praelatorum de emendanda Ecclesia, S. D. N. Paulo ipso jubente, conscriptum & exhibitum m. d. xxxviii.
- item 140. Reginaldi Poli de reformatione S. Ecclesiae.
- item 141. Probi grammatica Latino-Graeca XII. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 1 (?) commentairePotrebbe forse trattarsi del famoso palinsesto dell’Appendix Probi proveniente da Bobbio, appartenuto ad Aulo Giano Parrasio, poi ad Antonio Seripando e agli agostiniani di San Giovanni a Carbonara. La scriptio superior è una minuscola irlandese del VII secolo. Sia qui che nel Diarium Italicum (p. 312) Montfaucon data il codice al secolo XII: sarà un errore di trascrizione per VII?
Attestation :
- item 142. Commentarius amplus in Cantica Canticorum saeculi XII.
- item 143. Augustini Romani in Epist. ad Corinthios, codex scriptus anno 1429.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. VII A 1 commentaireL’autore è Agostino Favaroni (1360 - 1443), priore generale degli Agostiniani (C.A.L.M.A., I.4, 2001, pp. 502-505) (?)
Attestation :
- item 144. M. T. Ciceronis codices bene multi, de Oratore duo. Orationum 2. ad Herennium 1. recentes.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV A 43 ; Napoli, BNN, ms. IV B 8 ; Napoli, BNN, ms. IV B 9 ; Napoli, BNN, ms. IV A 47
Attestation :
- item 145. Ciceronis de Officiis, Paradoxa, de amicitia, de senectute codex XIII. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV G 7
Attestation :
- item 146. Ejusdem de Inventione, & in eodem codice XII. saeculi Boëtii de Topicis.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV A 38
Attestation :
- item 147. M. T. Ciceronis de legib. Academicae Quaestiones, Partitiones oratoriae. Item Modestini de re militari, de optimo genere Orationis, in codice recenti.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV G 46
Attestation :
- item 148. Titus Livius in codice membranaceo XII. saeculi.
- item 149. {233}Ejusdem codex recens.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 33
Attestation :
- item 150. Quinti Curtii codex recens.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV C 49
Attestation :
- item 151. Plinius in codice XIV. saeculi.
- item 152. Taciti codex recens.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV C 23
Attestation :
- item 153. L. Junii Moderati Columellae de re rustica, codex 250. annorum.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. V A 7
Attestation :
- item 154. Prisciani Grammaticae codices tres perantiqui XI. aut XII. saeculi: in quodam eorum haec carmina leguntur:Me legat antiquas qui vult proferre loquelas:Qui me non sequitur, vult sine lege loqui.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV A 18 ; Napoli, BNN, ms. IV A 23 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 24
Attestation :
- item 155. Commentaria in Priscianum XIV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. V C 2
Attestation :
- item 156. Damascenus Mesue XIV. saeculi.
- item 157. Liber Rasys qui dicitur Almansorius, a Magistro Girardo Cremonensi apud Toletum translatus ex Arabico: codex XIII. aut XIV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. VIII.D.22
Attestation :
- item 158. Virgilii codex elegantissimus X. saeculi, cum annotationibus brevibus. Alius item codex ejusdem recens.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat.6
Attestation :
- item 159. Servii Commentaria in Virgilium, codex scriptus anno 1007. ut in fine notatur.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 5
Attestation :
- item 160. Ejusdem quatuor alii codices recentes, quorum unus praefert annum 1462.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. V B 23 ; Napoli, BNN, ms. V B 24 ; Napoli, BNN, ms. V B 25 ; Napoli, BNN, ms. V B 30
Attestation :
- item 161. Donatus in Virgilium, codex XV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. V B 31
Attestation :
- item 162. Martialis, codex XV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV F 50
Attestation :
Bibliotheca Monasterii Sancti Severini Neapoli.commentairePer tutte le identificazioni seguenti si rinvia a Holtz, 1990
Possesseur(s) : Napoli, Santi Serverino e Sossio, monastère.
Date : 1738 (publication de la BBMN).
Répertoire(s) : Petitmengin 1998, p. 574, nº [35].
Analyse : D’antique fondation (xe siècle), le monastère des saints Severino et Sossio se dresse au centre même de Naples. Sa bibliothèque fut spoliée par les Autrichiens en 1718-1719, et une bonne partie des manuscrits fut transportée à Vienne ; restitués à l’Italie en 1920 en vertu de l’article 195 du traité de Saint-Germain, ces livres constituent aujourd’hui le fonds ex-Vindobonense de la Biblioteca Nazionale de Naples. Montfaucon visita la bibliothèque de ce monastère le 9 novembre 1698.
Source(s) : BBMN, t. I, p. 233 (↗).
Édition(s) : —.
Bibliographie : Holtz 1990, p. 229-236. — Petitmengin 1998, p. 574.
Rédaction : Adriano Russo, 2017.
- item 163. P. 319. Biblia Sacra multis voluminibus X. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 8
Attestation :
- item 164. Psalterium Graeco - Latinum XII. saeculo conscriptum, ubi Graeca singulari characterum forma sunt.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Gr. 22
Attestation :
- item 165. Origenis in Cantica, aliorum item in Cantica quaedam; & S. Bernardi item in Cantica codex XII. saeculi haud diu post S. Bernardi obitum conscriptus videtur. In alio item codice XIV. saeculi, Bernardi in Cantica.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 15 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 46
Attestation :
- item 166. Commentaria Anonymi in Apocalypsim, codex initio mutilus XI. saeculi. Item alius in Cantica similis.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 19 ; Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 28
Attestation :
- item 167. S. Ephrem quaedam in codice XII. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 18
Attestation :
- item 168. Augustini in Psalmos codex egregiae notae X. saeculi, tomis duobus.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 13
Attestation :
- item 169. Augustini Sermones quidam & retractationes in codice XII. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 14
Attestation :
- item 170. Prosper de vita contemplativa, codex XI. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 20
Attestation :
- item 171. Gregorii Magni Dialogi in codice XII. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 11 (?)
Attestation :
- item 172. Bacharii (sic) de reparatione lapsi ad Januarium. Ita init. Nisi vererer, Beatissime Frater, ne inter simulatos amicos Job, &c. In eodem codice XII. Ephremi Diaconi & Joannis Chrysostomi de eodem argumento.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 17
Attestation :
- item 173. Bruchardi solo nomine (sic) Episcopi Vormacensis de jure Episcopali ad Brunichonem.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 23
Attestation :
- item 174. Catalogus Epistolarum S. Bernardi cum indice earumdem, ordine alphabetico, a Francisco Ascocota Episc. Sarnensi, jussu Joannis XXII. Papae, codex eodem tempore conscriptus.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex Vind. Lat. 34
Attestation :
- item 175. Liber de consideratione quintae essentiae omnium rerum, pauperibus Evangelicis viris erogatus, editus a Magistro Joanne de Rupescissa Ordinis Fratrum Minorum. Dicit Salomon sapientiae in capitulo septimo Deus dedit mihi. cod. XV. saeculi.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. VIII.D.20
Attestation :
- item 176. M. Tullii Ciceronis de divinatione & somniis a Marino Tomacello conscriptus XV. saeculo.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. XIV.D.23
Attestation :
- item 177. Ejusdem de Oratore.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex. Vind. Lat. 43 (?)
Attestation :
- item 178. T. Livius exscriptus anno 1435. Kal. Martii a Joanne Frigerio.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. VI.C.17
Attestation :
- item 179. Plinii Epistolae in duobus codicibus recentibus.
- item 180. Senecae Epistolae, quae incipiunt ab Epistolis Senecae ad Paulum & Pauli ad Senecam.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. ex. Vind. Lat. 25
Attestation :
- item 181. Virgilii Bucolica & Georgica in cod. recenti.
- item 182. Ovidii Fastorum codex XV. saeculi membr.
- item 183. Aulus Persius in codice XIV. saeculi.
- item 184. Juvenalis XII. saeculi, &c.[+]
Conservation : Napoli, BNN, ms. IV.F.39 (?)
Attestation :
Commentaires :
1. Il Carmen Paschale è trasmesso con questo titolo da due codici conservati. Impossibile identificare con certezza il ms. censito da Montfaucon. L’Ottob. Lat. 36 fu scritto da Antonio Sinibaldi a Napoli il 15 marzo 1473 per Ferdinando I d’Aragona (e dalla biblioteca reale potrebbe averlo acquistato Valletta).
2. La prima delle due opere è la Formula vitae honestae di Martino di Braga (nel medioevo spesso attribuita a Seneca con questo titolo); la seconda opera è in realtà il De carminibus opusculum di Basinio da Parma. Non si conserva oggi nessun manoscritto che trasmetta le due opere congiuntamente
3. Il codice è testimone unico della traduzione della Mulomedicina di Vegezio in volgare napoletano, realizzata dall’umanista Giovanni Brancati (CASVI). Il codice fu prodotto e decorato a Napoli nel terzo quarto del XV secolo, ed appartenne alla biblioteca reale aragonese (dalla quale potrebbe essere arrivato a Valletta). Il carattere vago dell’indicazione di Montfaucon potrebbe dipendere dal fatto che il codice non reca il nome del traduttore, ma ha un’epistola dedicatoria indirizzata ad un altissimo esponente della casata reale (cfr. Maddalo, 2014, vol. II, pp. 854-57).
4. Volgarizzamento fiorentino della Historia destructionis Troiae di Guido delle Colonne realizzato da Filippo Ceffi nel 1324. Il testo è tradito da una trentina di manoscritti, nessuno dei quali è identificabile con quello censito da Montfaucon (TLION).
5. Il codice, del XV secolo, contiene l’epitome della Historia Romana di Cassio Dione fatta da Giovanni Xifilino, patriarca di Costantinopoli. Appartenne al Parrasio e poi a San Giovanni a Carbonara
6. In realtà contiene le epistole di Giorgio Gemisto Pletone, il De insomniis di Sinesio, il De motu circulari corporum caelestium di Cleomede e altre opere. Forse una confusione di Montfaucon?
7. Il codice, composito, contiene nella prima parte (ff. 3-50) i Phaenomena di Arato, nella seconda parte (ff. 53-89) i Dialoghi di Luciano. La nota di possesso di Antonio Seripando ("Antonii Seripandi ex Jani Parrhasii testamento") si legge sul f. 89v e potrebbe riferirsi alla sola seconda unità codicologica. La legatura è simile a quella dei codici di San Giovanni a Carbonara. Le due parti potrebbero essere state rilegate dopo la visita di Monfaucon.
8. Si tratta sicuramente di un esemplare del Lexicon Latino Graecum di Giovanni Crastone, carmelitano piacentino vissuto nella seconda metà del XV secolo (DBI). L’opera fu stampata a Venezia da Aldo Manuzio nel 1497, e infatti la data corretta dell’edizione è fornita da Montfaucon in Diarium Italicum, p. 311 (la data 1487 nella BBMN è dovuta ad un errore del tipografo). La Biblioteca Nazionale di Napoli conserva un esemplare di questa edizione (senza segnatura) appartenuto a Francesco Taccone (1763-1818), marchese di Sitizano e tesoriere generale del regno di Napoli. Nel 1805 Taccone aveva acquisito alcuni libri dell’ex biblioteca di San Giovanni a Carbonara, soppressa nel 1729 (cfr. Trombetta, 2002, pp. 275-76). La sua biblioteca privata fu poi confiscata da Gioacchino Murat nel 1812 ed inglobata nella Biblioteca Reale di Napoli.
9. C’è un errore del tipografo, che ha omesso la cifra XIII prima di saeculi. La lezione corretta ("cod. bomb. XIII saeculi") è attestata nel Diarium Italicum, p. 311.
10. Si tratta sicuramente del Chronicon pontificum et imperatorum di Martino di Opava (morto nel 1278). Il manoscritto censito da Montfaucon non è identificabile.
11. Potrebbe forse trattarsi del famoso palinsesto dell’Appendix Probi proveniente da Bobbio, appartenuto ad Aulo Giano Parrasio, poi ad Antonio Seripando e agli agostiniani di San Giovanni a Carbonara. La scriptio superior è una minuscola irlandese del VII secolo. Sia qui che nel Diarium Italicum (p. 312) Montfaucon data il codice al secolo XII: sarà un errore di trascrizione per VII?
12. L’autore è Agostino Favaroni (1360 - 1443), priore generale degli Agostiniani (C.A.L.M.A., I.4, 2001, pp. 502-505)
13. Per tutte le identificazioni seguenti si rinvia a Holtz, 1990