{504}MANUSCRITS DE GRANDMONTapparatNote de Martial Legros en marge gauche : «Plusieurs manuscrits de Grandmont ont été dispersés. Par exemple Mr Ducange (Gloss. latin, verbo Plegium) cite le Tabulaire de Grandmont. Le P. Levesque [Jean Levesque, Annales ordinis Grandimontis, Troyes, 1662], p. 319, dit qu’il y en a chez les jésuites de Toulouse (Nadaud, ibid., au frontispice).
Possesseur(s) : Grandmont, Saint-Michel
Date : xve siècle, début
Répertoire(s) : BMMF, no 644.
Analyse : Inventaire des manuscrits de Grandmont, rédigé au début du xve siècle, avant 1401. L’original, perdu, nous est connu par une copie moderne.
* Les alinéas de l’édition correspondent à ceux de Legros.
Source(s) : A. Original disparu.
B. Arch. dép. de la Haute-Vienne, I SEM 35bis, p. 504-507. Copie de cet inventaire par Martial Legros, Mémoires sur l’histoire des abbayes du diocèse de Limoges, tant d’hommes que de femmes, xviiie siècle (fin), papier, 338 × 208 mm. Les pages correspondant à l’abbaye de Grandmont, arrachées et volées, passées au xixe siècle dans la collection Tandeau de Marsac, à Paris, ont été rachetées en 1897, et constituent désormais le vol. I SEM 35 bis, les p. 519-531 formant le vol. I SEM 15 ter1.
Édition(s) : Camille Couderc, « Les manuscrits de l’abbaye de Grandmont », p. 369- 373.
Bibliographie : Indiqué : Gottlieb, p.113, no 315. — Lemaitre, Classiques, p. 194, no 9 ; — Id., Inventaires, p. 41-42, no 11.
Rédaction : JLL, 2012 ; mise en ligne : JD, 2023
- item 1. [1] Psalteria Grandimontensia.|
- item 2. [2] Breviaria Grandimontensia.|
- item 3. [3] Diurnalia Grandimontensia.|[+]
Conservation : Arch. dép. Haute-Vienne, I SEM 76, I SEM 79, mais mss du xvie siècle.
Attestation :
- item 4. [4] Ritualia Grandimontensia.|
- item 5. [5] Missalia Grandimontensia.|
- item 6. [6] Processionalia GrandimontensiaapparatPsalteria... Processionalia… en alinéa, avec une accolade : Grandimontensia..
J’ai 3 bréviaires, 2 diurnaux et cinq calendriers d’autres livres mss venus de cette abbaye depuis sa suppression. Tous ces calendriers ne sont pas completscommentaireCes mss sont conservés dans le fonds du séminaire de Limoges aux arch. dép. de la Haute-Vienne. Voir Louis GUIBERT, Les manuscrits, p. 45-51 ; Jean-Loup Lemaitre, « Le calendrier de Grandmont », p. 51-75, et supra..
- item 7. [7] Institutiones ecclesiasticæ Grandimontis.|
- item 8. [8] Commentarius in regulam B. Stephani de Mureto.|
- item 9. [9] Regula sancti Stephani de Mureto.|
- item 10. [10] Idem.|
- item 11. [11] Speculum Grandimontis, 2 vol. in-fol.|[+]
Conservation : Arch. dép. Haute-Vienne, I SEM 68.
Attestation :
- item 12. [12] a Regula Sti Stephani de Mureto, et b statuta ordinis Grandimontensis.
- item 13. [13] a Passio Sti Thomæ Cantuariensis, b SS. Sergii et Bachi, c S. Saturnini martyris.
- item 14. [14] a S. Basilii regularum fusius disputatarum liber a Rufino, presbitero, a| græco in latinum translato. b S. Basilii exhortatio ad monachos seu| admonitio ad filium spiritualem.
- item 15. [15] Liber graduum scalæ Jacob.
- item 16. [16] a Duæ epistolæ S. Cæsarii Arelatensis ad Cæsaream. b Sermones cujusdam.|
- item 17. [17] a Regula Sti Augustini et b Sti Benedicti. c Liber pœnitentiarum magistri Alani.| d Pœnitentiale Romanum. e De ordinibus angelorum. f Præfationes Sti Hieronimi in Pentateuchum, Jesu Nave, libro Regum, Isaia, Ezechiele,| undecim prioribus minoribus Prophetis, Salomone, Daniele, Paralipo|menon, Esdra, Esther, Jesu filio Sirach, Tobia, Judith, Machabeis,| epistolis Pauli Onesimo suo, Apocalypsi, Luca.
- item 18. [18] a Richardus de patriarchis. b Dicta Senecæ. c Idem de clemencia, d de remediis fortu|natorum, e de paupertate, f de moribus, g de quatuor virtutibus. h Seneca Paulo.| i Epistola S. Bernardi ad Senonensem archiepiscopum. j Idem, de gradibus hu|mililatistravail?. k Sermones cujusdam. l S. Bernardi epistola ad abbatem Colum|bensem et m tractatus de præcepto et dispensatione. n Proverbia Senecæ. o Marcianus Fælix Capella, quomodo litteræ proferantur. p Sermones cu|jusdam.
- item 19. [19] a Regula Sti Augustini. b Liber collationum Cassiani.|
- item 20. [20] Collationes Cassiani.|
- item 21. [21] Regula heremitarum S. Augustini.|
- item 22. [22] Causæ juris canonici.|
- item 23. [23] a Expositio regulæ S Augustini. b Elucidarium Honorii Augustodunensis.|
- item 24. [24] Martyrologium Usuardi.|
- item 25. [25] Opera Petri Lombardi.|
- item 26. [26] Libri quatuor Sententiarum Petri Lombardi.|
- item 27. [27] S. Joannis Damasceni historia Barlaam et Josaph.|
- item 28. [28] S. Gregorii papæ expositionum Moralium in Job libri 12.|
- item 29. [29] Ejusdem in Job libri 35.|
- item 30. [30] Ejusdem in Evangelia homiliæ 40.|
- item 31. [31] Idem.|
- item 32. [32] Idem.|
- item 33. [33] Idem.|
- item 34. {505}[34] Ejusdem libri 4 Dialogorum.|
- item 35. [35] Idem S. Stephani de Mureto sententiarum liber I.|
- item 36. [36] Ejusdem expositionum Moralium in Job, a libro 25 usque ad cæteros.|
- item 37. [37] Liber testimoniorum Veteris Testamenti, quem Paterius de opusculis S. Greg|orii papae excerpsit.|
- item 38. [38] Distinctiones Garnerii, excerptæ ex opusculis S. Gregorii, papae.|
- item 39. [39] a S. Augustinus, in epistolam Joannis. b S. Ambrosius, de bono mortis. |
- item 40. [40] a Vita B. Marthae, hospitae Christi. b Sermones. c Sti Hildephonsi Toletani archie|piscopi opera. d Sti Augustini homeliae 10 in epistolam Joannis. e Stus Augustinus, f Beda, g Cassianus et h Hieronimus in Psalmos.|
- item 41. [41] Sti AugustiniapparatAugustini ] Augustinus cod. libri 15 de Trinitate.|
- item 42. [42] a Idem in epistolam 2am ad Corinthios et b reliquas subsequentes epislolas Sti | Pauli.
- item 43. [43] Idem a in epistolam ad Romanos et b I ad Corinthios.|
- item 44. [44] a Libri retractationum Sti Augustini. b Epistolæ Simachi. c Controversia Tullii| Ciceronis in Sallustium. d Lucii Annæi Senecæ epistolæ. e Liber de dolore| capitis.
- item 45. [45] Homiliæ S. Augustini in Evangelium Joannis.|
- item 46. [46] S. Augustinus in Psalmos. |
- item 47. [47] a S. Bernardus in Cantica. b Catalogus summorum Pontificum. (qui finit | au pape Alexandre III qui tenoit le S. Siège depuis l’an 1160 jusques | en 1182).
- item 48. [48] Meditationes Sti Bernardi.|
- item 49. [49] a Expositio Eustachii abbatis in Cantica Canticorum. b De 4or sororibus sanctitatis B.| abbas Clarevalle(nsis). c Hugonis de Fulleio, canonici et prioris S. Laurencii, de claustro animæ, libri 7tem de 12 abusionibus de claustro animæ.|
- item 50. [50] a Epislola Sti Bernardi ad archiepiscopum Senonensem, de 12 gradibus hu|militatis. b Sermones. c Sermo magistri Ivonis. d Stus Bernardus de præ|cepto et dispensatione.|
- item 51. [51] Quædam Sti Bernardi opera.|
- item 52. [52] a Vitæ SS. Patrum. b Liber de miraculis B. Mariæ virginis.|
- item 53. [53] Vitæ Patrum.|
- item 54. [54] a S. Hieronimus in Ezechielem et b Danielem.|
- item 55. [55] a Idem in Isaiam et b Jeremiam.|
- item 56. [56] a Idem in Mattheum. b Beda in Marcum et c Lucam.|
- item 57. [57] a S. Ambrosius de officiis. b S. Hieronimus in Ecclesiasten.|
- item 58. [58] Beda in Proverbia Salomonis.|
- item 59. [59] a Idem in Cantica et b in Apocalypsim.|
- item 60. [60] Commentaria in Psalmos.|
- item 61. [61] Glosæ super Psalterium secundum magistrum Petrum Rhemensem praecentorem Parisiensem.|
- item 62. [62] a Tractatus theologicus. b Job. c Psalmi quidam. d Cantica canticorum thren| cum commentariis.|
- item 63. [63] Commentaria in Psalmos.|
- item 64. [64] Idem.|
- item 65. [65] S. Ambrosius in Psalmum 118.|
- item 66. [66] Eusebii Cæsariensis historia ecclesiastica.|
- item 67. {506}[67] G1osæ in libros Regum, Paralipomenon, Tobiæ, Judith, Esther, Esdrae, Nehemiæ,| Machabaeorum, anno 1206.|
- item 68. [68] Glosae in libros Isaiæ, Jeremiae, Ecclesiastici, 12 minorum Prophetarum, anno| 1203.|
- item 69. [69] Commentaria in Isaiam.|
- item 70. [70] a <Commentaria> in Marcum. b Epistolæ Judae et Johannis. c Commentaria in Apocalypsim. d canon| missae.|
- item 71. [71] Allegoriæ in Evangelia.|
- item 72. [72] Commentaria in Mathæum et Lucam.|
- item 73. [73] Homiliæ in libros Jesu Nave, Isaiæ, Jeremiæ, Ezechielis.|
- item 74. [74] Homiliæ Rabbani in Evangelia.|
- item 75. [75] Explanationes in diversa Scripturæ loca.|
- item 76. [76] Idem.|
- item 77. [77] Sermones in diversa Scripturae loca.|
- item 78. [78] Summa Joannis de Abbavilla super Epistolas et Evangelia.|
- item 79. [79] Gislebertus in epistulas Pauli.|
- item 80. [80] Idem.|
- item 81. [81] Commentaria in 12 prophetas minores.|
- item 82. [82] In Parabolas Salomonis et Ecclesiasten.|
- item 83. [83] a Explanatio in Cantica. b Homiliae quaedam.|
- item 84. [84] Remigius super epistolas Pauli.|
- item 85. [85] Liber Evangeliorum.|
- item 86. [86] Idem.|
- item 87. [87] a Biblia, a libro Tobiæ usque ad epislolam ad Hebræos inclusive. b De modo præ|dicandi. c Sermones per anni circulum a pluribus doctoribus compositi.|
- item 88. [88] Liber tropologiæ sermonum per circuitum totius anni, compositus a Bartholomæo| monacho Clunacensi.|
- item 89. [89] Sermones.|
- item 90. [90] Idem.|
- item 91. [91] Idem.|
- item 92. [92] Innocentii papæ conciones.|
- item 93. [93] a Sermones Petri Comestoris, b Stephani abbatis Stae Genovefæ, c magistri Petri Picta|viensis, d magistri Halani. e Rupertus abbas Tuitiensis de divinis officiis.|
- item 94. [94] a Chronologia. b Sermones. c Julii Solini opera.|
- item 95. [95] Sermones et homiliae.|
- item 96. [96] a Sermones Gaufridi Babionis. b Expositio in sacramenta ecclesiæ.|
- item 97. [97] Conciones in dominicis et feriis totius anni.|
- item 98. [98] Panormia Ivonis Carnotensis episcopi.|
- item 99. [99] Isidorus, episcopus Hispalensis, de etymologiis.|
- item 100. [100] Distinctiones Petri Cantoris.|
- item 101. [101] De sacramentis ecclesiæ.|
- item 102. [102] a Tractatus theologicus. b Adhortationes SS. Patrum ad profectum perfectionis monachorumcommentaireVoir le catalogue de l’abbaye de Saint-Victor par Claude de Grandrue, EEE 13, 68 : « Adhortationes sanctorum patrum, perfectiones monachorum quas de greco in latinum transtulit beatus-Jheronimus… » [BNF, lat. 14647], Ouy, Manuscrits de Saint-Victor, t. 2, p. 479..|
- item 103. [103] Adalberti opera.|
- item 104. [104] Speculum Adalberti levitæ ad Hairmannum.|
- item 105. [105] Aristotelis logica.|
- item 106. [106] Summa Bertholina de casibus, anno 1401.|
- item 107. [107] Historia sacra Petri Trecensis.|
- item 108. [108] Grammatica Prisciani.|
- item 109. {507}[109] a S. Augustinus de gratia Novi Testamenti. b Liber ad Bonifacium, de ætatibus, de singularite clericorum. c De cura pro mortis. d Epistola Licencii ad Augustinum. e E|pistola Pauli et Therasiæ ad Romanianum.|
- item 110. [110] a S. Augustinus de 83 quaestionibus, de videndo Deo ad Paulinam. b S. Hieronimus de| bono virginitatis ad Eustochium. c S. Ambrosius de fuga sæculi. d S. Augustinus| de hæresibus.
- item 111. [111] a Haymo in Apocalypsim. b Liber de conflictu vitiorum et virtutum. c Sententiae vel| monita ex libris SS. Augustini, Gregorii, Hieronimi. d Liber S. Augustini de sermo|nibus.
- item 112. [112] Vetus Testamentum.|
- item 113. [113] Bruno Siniensis in Psalterium.|
- item 114. [114] Commentarium in quosdam versus Psalmorum.|
- item 115. [115] Petri de Riga Biblia versibus.|
- item 116. [116] Glosulæ in Matthæum.|
- item 117. [117] a Psalterium versibus. b Hieronimus in Proverbia, c Ecclesiasten, d Cantica, e Ecclesiasticum,| f Sapientiam, g Paralipomenon, h Esdram, i Esther.|
- item 118. [118] Martirologium. S. Gregorii dialogi.|
- item 119. [119] Origenes in Job.|
- item 120. [120] Sermones anonimi.|
- item 121. [121] Sermones Petri Ravennatis archiepiscopi.|
- item 122. [122] Diadema monachorum.|
- item 123. [123] Libri sex decretalium.|
- item 124. [124] a S. Isidori commentaria in Bibliam. b S Augustinus de beata vita ad Theodorum.| c S. Chrisostomus de reparatione lapsi, d de compunctione cordis. e Admonitio S. Basilii ad monachos. f Sententiae S. Hieronimi ad monachos. g Libri sen|tentiarum S. Isidori.|
Apparat :
a. Note de Martial Legros en marge gauche : «Plusieurs manuscrits de Grandmont ont été dispersés. Par exemple Mr Ducange (Gloss. latin, verbo Plegium) cite le Tabulaire de Grandmont. Le P. Levesque [Jean Levesque, Annales ordinis Grandimontis, Troyes, 1662], p. 319, dit qu’il y en a chez les jésuites de Toulouse (Nadaud, ibid., au frontispice). | b. Psalteria... Processionalia… en alinéa, avec une accolade : Grandimontensia. | c. Augustini ] Augustinus cod. |
Commentaires :
1. Ces mss sont conservés dans le fonds du séminaire de Limoges aux arch. dép. de la Haute-Vienne. Voir Louis GUIBERT, Les manuscrits, p. 45-51 ; Jean-Loup Lemaitre, « Le calendrier de Grandmont », p. 51-75, et supra.
2. Voir le catalogue de l’abbaye de Saint-Victor par Claude de Grandrue, EEE 13, 68 : « Adhortationes sanctorum patrum, perfectiones monachorum quas de greco in latinum transtulit beatus-Jheronimus… » [BNF, lat. 14647], Ouy, Manuscrits de Saint-Victor, t. 2, p. 479.