Possesseur(s) : Abbaye limousine indéterminée

Date : xive siècle

Répertoire(s) :

Analyse : Si Léopold Delisle rapportait cet inventaire à l’Italie ou au Midi de la France, George Pon le rapporte plus spécifiquement au Limousin, après Waitz et Jules Lair. Ce manuscrit renferme en effet le texte de la Chronique d’Adémar de Chabannes (Ms. C). Waitz voyait même dans son scribe un moine de Limoges, mais si le manuscrit est du xiie siècle, l’inventaire des livres est une addition du xive, dans lequel est d’ailleurs inscrit vraisemblablement le manuscrit lui-même, [5] Gesta Francorum. Jules Chavanon écrivait à son sujet : « L’écriture est elle des manuscrits copiés à Saint-Martial »commentaireAdémar de Chabannes, Chronique, publiée d’après les manuscrits par J. Chavanon, Paris, 1897 (Collection de textes pour servir à l’étude et à l’enseignement de l’histoire), p. xx-xxi., mais dans sa récente édition de la Chronique d’Adémar de Chabannes, Pascale Bourgain ne se prononce pas aussi catégoriquement: « L’écriture pourrait être du centre ou du sud-ouest de la France »commentaireAdemari Cabannensis Chronicon, edd. P. Bourgain, R. Landes, G. Pon, Turnhout, 1999 (Corpus Christianorum, Continuatio mediaeualis, CXXIX), p. xxxiv-xxxv.. Aucun indice n’a pour l’instant permis d’établir sa provenance précise, monastique ou canoniale. On le retiendra donc ici sous toute réserve, et en raison de l’intérêt qu’il présente.

Source(s) : Paris, Bibl. nat. de France, ms. lat. 5926, f. 139v-141, xive siècle.

Édition(s) : Delisle, Cab. des Mss., t. III, p. 5-6, no XXIX, « Bibliothèque indéterminée. Le catalogue suivant me paraît se rapporter à une bibliothèque d’Italie ou du Midi de la France. »

Bibliographie : Indiqué : Gottlieb, p.153 no 431. — Lemaitre, Classiques, p.196, no 11.

Rédaction : JLL, 2012 ; mise en ligne : JD, 2023

  • item 1. {139v}[1] a Oracius, b Juvenalis, c Boecius, d Lucanus, e Terencius.|
  • item 2. [2] [[ Liber Prisciani de constructione ]].|
  • item 3. [3] Istoria ec<c>lesiastica tripartita.|
  • item 4. [4] Jeronimus super Matheum.|
  • item 5. [5] Gesta Francorum.|
  • item 6. {140r}[6] Orozius liber unusapparatunus ] lu quartus par Delisle, qui précise, n. 1 : « ci et ailleurs le copiste paraît avoir mis liber quartus au lieu de libri quatuor. ».|
  • item 7. [7] a Ilarius super Matheum cum b Vita beati Dionizii liber unus.|
  • item 8. [8] [[Ecclesiastica istoria liber unus]].|
  • item 9. [9] Augustinus ad verbum Evangelii super Matheum.|
  • item 10. [10] [[Salustius, qui incipit « Omnes homines » et finit « pretera etc. »]].|
  • item 11. [11] Missale qui incipit « Ad te levavi » et finit « \interesse/ perpetuis. »|
  • item 12. [12] a Flores herbarum cum b Ovidio de fastis.
  • item 13. [13] Codex Justiniani liber unus.
  • item 14. [14] [[a Origenes in Levitico, b Expositio Remigii et c Ancelmi in Canticum canticorum]].|
  • item 15. [15] Liber Guallii Julii Cesaris liber unus.|
  • item 16. [16] Aimericus istorieapparatistorie ] letorie Delisle artis liber unus.|
  • item 17. [17] Flavius Josephus istoriacus Judaici belli.|
  • item 18. [18] Canones que incipiunt « Incipit capitula libri » et finiunt « serviamus. Explicit ».|
  • item 19. [19] Somnium Scipionis a Macropio.|
  • item 20. [20] Arator, qui incipit « ergo ne » et finit « maduit cruore in tantu ».|
  • item 21. [21] a Priscianus, b Agerius, c Micrologus.
  • item 22. [22] a Jeronimus in libro Danielis et b Istoria Langobardorum.|
  • item 23. [23] Interpretationes nominum liber unus.|
  • item 24. [24] [[Expositiones ebraicorum nominum et grecorum]].|
  • item 25. [25] [[Teroperica medicine]].|
  • item 26. [26] [[a Statius et b Boecius de arismetica disciplina]].|
  • item 27. [27] [[Tullius de retorica]].|
  • item 28. [28] a Isagoge phisicorum cum b Georgicis.
  • item 29. [29] [[Salustius, qui incipit « Omnes homines » et finit « sed competenti ».]]|
  • item 30. [30] Libellus Bede.|
  • item 31. [31] Libellus de sophisticis elenchis.|
  • item 32. {140v}[32] Libellus medicine.|
  • item 33. [33] [[Cassiodorus super psalmos]].|
  • item 34. [34] [[Istorie antique Josephi]].|
  • item 35. [35] a Virgilius et b Ovidius de Ponto.|
  • item 36. [36] a Jeronimus et b Pelagius.|
  • item 37. [37] Hugucio super Decretum.|
  • item 38. [38] Liber medicine, qui incipit « a cordis plusum » et finit « herba regis ».|
  • item 39. [39] Philosophia Guillelmi.|
  • item 40. [40] a Beati Nicolai <vita>, b Egidii, c Mauricii, d lectorie artis, e Macer et f ars medicine.|
  • item 41. [41] a Beda de metrificatura et b qualitates herbarum.|
  • item 42. [42] Liber beatorum a Odonis et b Odilonis.|
  • item 43. [43] [[Liber Evangeliorum qui incipit « Beatissimo » et finit « in novissimo die »]].|
  • item 44. [44] [[ Jeronimus super Ezechielem, et incipit « finitis in Isaiam » et finit « timenda est »]].|
  • item 45. [45] a Liber gramatice et b vita sancti Pacomii.|
  • item 46. [46] a Sentencie diversorum patrum et in fine b grammaticalia.|
  • item 47. [47] Ancelmus, et incipit « pars subdita », et finit « dixit que ».|
  • item 48. [48] Liber sancti Micaelis, et incipit « Memoriam » et finit « nequaquam dic ».|
  • item 49. [49] Expositio psalterii, a « Dixit dominus » usque ad finem.|
  • item 50. [50] a Marie Egipciace, b Tulli de amicicia, c Cirici et Julite et d Pachomii.|
  • item 51. [51] a Vita Johannis helemozinarii, cum b epistolis Odonis et c Fausti.
  • item 52. [52] [[a Liber Regum cum b Paralipomenon, qui incipit « viginti et duas » et finit « et ascendant ».|
  • item 53. [53] Expositio psalterii usque ad quinquagesimum psalmum, et liber incipit « diversa » et finit « exigit suam ».|
  • item 54. {141r}[54] [[Jeronimus]] super [[sp]] psalmos, et incipit « proxime » et finit « Explicit [[ liber omni parte ]]. »|
  • item 55. [55] a De eo quod scriptum est « Faciamus hominem », et b Homerus.|
  • item 56. [56] a Istoria Dareti de excidio Trojanorum b cum medicinalibus.|
  • item 57. [57] [[Oracius]].|
  • item 58. [58] [[Cronica Eusebii]].|
  • item 59. [59] Sentencie patrum de primatu Romane ecclesie.|
  • item 60. [60] Liber a Stacii et b Costantini.|
  • item 61. [61] Regule ecclesiastice.|
  • item 62. [62] Apocalipsis cum glosa, qui liber incipit « in dandis » et finit « medietas calci ».|
  • item 63. [63] Germanus in astralabio.|
  • item 64. [64] Arator, qui incipit « in temporibus » et finit « jam laueo cum ».
  • item 65. [65] a Geometrica Boecii et b Hugonis.|
  • item 66. [66] a Jeronimus in libro Danielis et b Alcuinus.|
  • item 67. [67] a Didascalion magistri Hugonis cum b Apocalipsi.|
  • item 68. [68] Expositio psalterii, et incipit « Laus cantici » et finit « ejus filius etc. » in nigro.|
  • item 69. [69] Expositio Evangeliorum, et incipit « de eo » et finit « in qua Dominus requiescet ».|
  • item 70. [70] Astrologia.
  • item 71. [71] [[Genezis Timei Platonis]].|
  • item 72. [72] [[Oda seu lirica Oracii]].|
  • item 73. [73] [[Viatorium]].|
  • item 74. [74] [[a Oracius cum glosa, b Cantica canticorum]] |
  • item 75. [75] [[Istoria Anastazii]].|
  • item 76. [76] Gesta Francorum edita a beato Greguorio.|
  • item 77. [77] Epistole canonicales Jacobi et aliorum apostolorum cum glosa.|
  • item 78. [78] Epistole Pauli, que incipiunt « Nemini » et finiunt « accepte fiat ad Deum ».|
  • item 79. [79] Epistole sancti Martini ad Polemium.|

Apparat :

a. unus ] lu quartus par Delisle, qui précise, n. 1 : « ci et ailleurs le copiste paraît avoir mis liber quartus au lieu de libri quatuor. » | b. istorie ] letorie Delisle | 

Commentaires :

1. Adémar de Chabannes, Chronique, publiée d’après les manuscrits par J. Chavanon, Paris, 1897 (Collection de textes pour servir à l’étude et à l’enseignement de l’histoire), p. xx-xxi.

2. Ademari Cabannensis Chronicon, edd. P. Bourgain, R. Landes, G. Pon, Turnhout, 1999 (Corpus Christianorum, Continuatio mediaeualis, CXXIX), p. xxxiv-xxxv.