Inventaire de la bibliothèque de Saint-Victor de Marseille (14 février 1418)

Possesseur(s) : Marseille, Saint-Victor, abbaye

Date : 1418, 14 février

Répertoire(s) : BMMF, no 1066

Analyse : Inventaire de la bibliothèque de Saint-Victor de Marseille dressé, le 14 février 1418, par les commissaires et officiers du monastère : Perceval de Clavoto, infirmier, Baucel Privati, cellérier, Guillaume Ram, camérier et Raymond Barbafaure, prieur de Saint-Nicolas.
Une seule main, longues lignes ; l’encre a pali sur les premiers folios, ce qui rend illisibles de nombreux articles ; de même pour d’autres, les marges du document étant rognées (ces passages sont signalés dans l’édition). Enfin quelques articles notamment au f. 15 sont rendus illisibles par une tache d’humidité. Les articles ne comportent pas de numérotation et sont précédés d’un point, trace vraisemblablement d’un recolement. Les mentions in textu, précédant les inc. repère, sont soulignées au début de l’inventaire. L’inventaire comporte des répartitions par matière, dont les intitulés sont placés au centre. Quelques noms de donateurs y sont mentionnés.

Source(s) : Paris, BnF, NAL, 2645, f. 15-28 ; le fol. 19 est blanctravailet le f. 17v ?.

Édition(s) : Donatella Nebbiai, La bibliothèque de l’Abbaye Saint-Victor de Marseille (xie-xve siècle), Paris, CNRS éditions, 2005 (Documents, études et répertoires, 74 ; Histoire des bibliothèques médiévales, 16), p. 199-221.

Bibliographie :

Rédaction : DN, 2005 ; mise en ligne : JD, 2023

Inventarium librorum librarie monasterii Sancti Victoris Massiliensis recepti per commissarios infrascriptos ad hoc deputatos et potestatem habentes per consilium monasterii ejusdem, videlicet dominum Persivallum de Clavoto infirmarium, Gaucel Privati cellerarium, Guillelmum Ram camerarium et Raymundum Barbafaure priorem Sancti Nicolai sub anno a nativitate Domini millesimo CCCC° decimo octavo et die XIIIIa mensis februarii et primo secuntur libri juris canonici ut ecce :

Secuntur libri juris canonici

  • item 1. [1] Primo Decretales pulcre cum glosis que incipiunt in secundo folio in textu //vivos et mortuos et finiunt in penultimo folio bene// cum tabula rubricarum et capitulorum.
  • item 2. [2] Decretales que incipiunt in tercio folio textus //majoribus et finiunt in ultimo folio ordinario tatem// cum extravagantibus domini Gregorii decimicommentaire Plus probablement Grégoire IX (1227-1241), auteur de Décrétales ?.
  • item 3. [3] Decretales que incipiuntapparatincepiunt in secundo folio in textu //ex Maria et finiunt in penultimo inter vos et//.
  • item 4. [4] Decretales qui incipiunt in secundo folio in textu //manifeste et finiunt in penultimo quanto minus//.
  • item 5. [5] Decretales qui incipiunt in secundo folio in textu //in potencia et finiunt in ultimo folio assume// cum quibusdam constitutionibus domini Innocentii et finit sine glossis et postibus.
  • item 6. [6] Decretales parve glosate que incipiunt in textu ordinario in tertio folio //celestis et finiunt in penultimo ordinario et in textu invenistis predicte// cum tabula rubea.
  • item 7. [7] Decretales parvule que incipiunt in textu in secundo folio //fuit in personis et finiunt in penultimo vel portantur// cum uno poste tantum.
  • item 8. [8] Decretales que incipiunt in secundo folio in textu //que comunis et finiunt in tercio diario//, in antepenultimo folio in textu pro sequenda// cum extravagantiis InnocentiiapparatInno(centii) IIIIti.
  • item 9. [9] Quedam decretales sine glossis hic incipiunt in tercio folio //supputant et finiunt in penultimo quod//.
  • item 10. [10] Quoddam Decretum pulcrum quod incipit in secundo folio in textu //rede et finit in penultimo in textu ornatus//.
  • item 11. [11] Decretum unum glosatum quod incipit in secundo folio in textu //angustius et finit in pen[ultimo] Jeronimus// in littera rubea.
  • item 12. [12] Sextus Decretalium qui incipit in secundo folio in textu //suffragante et finit in penultimo folio textus idem//.
  • item 13. [13] Sextus qui incipit in secundo folio textus //in posterum et finit in eodem volumine Dinus de regulis juriscommentaireDinus de Mugello, De regulis juris. et finit eciam ed[...]// et finit in penultimo folio textus Clementinarum produci//.
  • item 14. [14] Decretales qui incipiunt in secundo folio [...] et finiunt in penultimo in textu retinere//.
  • item 15. [15] Clementine pulcre que inci[...] tus et finiunt in penultimo folio in textu facienda//.
  • item 16. [16] Decretum datum per dominum [Petrum Flamenchi abbatem] monasterii quod incipit in secundo folio in textu //aliorsum trahit et finit [in ...] penultimo tuum// et finit in eodem ad[...]//apparatapparatsuit penultimo rayé ; disparition des dernières lettres, la feuille est rognéetravailréunir en une seule note ?.
  • item 17. [17] Sextus Decretalium eciam assignatus per [eundem] dominum Petrum Flamenchi abbatemapparatapparatles mots et lettres au milieu de cette ligne et des suivantes sont illisibles ; dominum et abbatem dans l’interlignetravailréunir en une seule note ?commentairePierre Flamenqui, juriste, abbé de Saint-Victor († 1424). qui incipit in secundo folio in textu //publica et finit in penultimo folio [in] textutravailconserver les italiques ? idem//.
  • item 18. [18] Item Clementine date per eundem que incipiunt in secundo folio in textu //fidei catholice cum ap[pparatu] Johannis AndreecommentaireJean d’André, Apparatus ad Clementinas. et Guillelmi de Monte LaudunocommentaireGuillaume de Montlauzun, Glosae super Clementinas. et finiunt in penultimo folio scripsi de foris//.
  • item 19. [19] Item Lectura Innocentii super DecretalibuscommentaireInnocent IV, Apparatus super Decretales. data per eundem dominum abbatem que incipit in [secundo folio] //rent canonice et finit in penultimo folio de probatione//.
  • item 20. [20] Item Summa HostiensiscommentaireHenri de Segusia, Summa copiosa seu Speculum. eciam per predictum data que incipit in secundo folio //feudum et finit in penultimo ipsum// cooperta de virido et rubeo.
  • item 21. {15v}[21] Lecturaapparatapparatlectura ajouté avant l’article, marge gauche Innocentii quarticommentaireProbablement toujours un exemplaire de l’Apparatus (seu Lectura) super Decretales d’Innocent IV. que incipit in secundo folio //sociis et finit in penultimo infra//.
  • item 22. [22] Apparatusapparatapparatapparatus ajouté avant l’article, marge gauche InnocentiicommentaireVoir note précédente. quod incipit in secundo folio //vel concedatur et finit in penultimo folio tempus//.
  • item 23. [23] Sextus pulcer qui incipit in textu secundi folii //lere et finit in penultimo tul//.
  • item 24. [24] Sextus qui incipit in secundo folio in textu //multis et finit in penultimo contineri//.
  • item 25. [25] Clementine que incipiunt in secundo folio in textu //concernunt et finit in penultimo nostram//.
  • item 26. [26] Clementine que incipiunt in secundo folio in textu //hunc et finit in penultimo folio contradicentis//.
  • item 27. [27] Textus Sexti et Clementinarum sine glossis qui incipit in secundo folio //copia et finit in penultimo tres//.
  • item 28. [28] Item secunda pars Summe OstiensiscommentaireHenri de Segusia, Summa copiosa. que incipit in secundo folio //tonus et finit in penultimo folio quod pars que//.
  • item 29. [29] Item prima pars Lecture OstiensiscommentaireHenri de Segusia, Lectura super Decretalibus. que incipit in secundo folio //infra de rescriptis et finit in penultimo folio sive sint//.
  • item 30. [30] Item prima pars Hostiensis que incipit in secundo folio //ret pes et finit in penultimo folio Versus qualiter//.
  • item 31. [31] Item Glose Compostellani super primo libro DecretaliumcommentaireBernard de Compostelle, Casus Decretalium.. Item Summa Johannis Andree super IIIIto libro DecretaliumcommentaireJean d’André, Novella super lib. IV Decretalium.. Item repertorium magistri G. DurandicommentaireGuillaume Duranttravail? Durandi, Repertorium juris.. Repertorium seu Summula Guidonis de Collemedio super Innocentio IIIIto, in uno volumine que incipiunt in secundo folio //codice de domini et finit in penultimo quos se//.
  • item 32. [32] Summa Gaufridi super DecretalibuscommentaireGeoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium.. Item Brocarda Bartholomei Brixiensis juris canonicicommentaireLa Brocarda de Barthélémy de Brescia († 1258) est un remaniement de la Brocarda de Damasus Hungarus à laquelle l’auteur a ajouté une préface. que incipit in secundo folio //C. de vidi et finit in penultimo pater cura//.
  • item 33. [33] Bartholomeus Brixiensis super casibus Decretorum qui incipit in secundo folio //sustinet et finit in penultimo folio questiones//.
  • item 34. [34] Apparatusapparatapparatcf. supra, note ftravailnote précédente. Innocentii quarti qui incipit in secundo folio //causa et finit in penultimo folio VII c//.
  • item 35. [35] Decreta antiqua que incipiunt in secundo folio //nomen accipit et finiunt in penultimo non//.
  • item 36. [36] Summa domini Tancreti super libros DecretaliumcommentaireTancred de Bologne, Summa super Decretales., tractatus domini Hugonis abbatis Boneva[llensis] Super missus estcommentaireIl ne peut pas s’agir d’Hugues de Bonnevaux, abbé cistercien (1120-1194) qui n’a pas écrit d’ouvrage de ce titre. L’item correspondrait plutôt à un apocryphe d’Hugues de Saint-Victor, De duabus scholis virtutis et veritatis (Miscellanea II), qui commence par le Psaume 118 : « Beati immaculati in via, qui ambulant… Duae sunt scholae et duo sunt genera discentium. Alii virtutem querunt, alii… » (PL 177, col. 627).. Item Epistole Petri Blesensis in uno volumine, que incipit in secundo folio //cognovit et finit in penultimo forsitan//.
  • item 37. [37] Summa Gaufridi super DecretalibuscommentaireGeoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium. que incipit in secundo folio //est verisimile et finit in penultimo folio [....]s ap//.
  • item 38. [38] Summa decretorum [...] in secundo folio //prohibet et finit in penultimo permitis [...]//.
  • item 39. [39] Item casus B[...Decreta]libuscommentaireIdentification très difficile…et s’il s’agissait de Bernard de Montemirato (XIIIe s.), auteur d’une Lectura super Decretales ?. Item quedam notabilia super Decreto in uno volumine que [incipiunt in secundo folio] //papa et finiunt in penultimo folio tractu temporis//.
  • item 40. [40] Item Summa Johannis de Blanosco, Speculum legatorumcommentaireDe Guillaume Durand., item Summa que vocatur GemmacommentaireBonaguida de Arezzo, Gemma seu Margarita Decretalium (index ou table des matières des Decrétales)., item libellus super Jure [...] CompostellanuscommentaireBernard de Compostelle, Casus super Decreto., sancte Constitutiones Innocentii IIIIti et Gregorii noni, in uno volumine quod incipit in secundo folio //indicata et finit in penultimo similiter//.
  • item 41. {16r}[41] Item unum Decretum antiquum et incipit in secundo folio //similiter et finit in penultimo folio in textu ad prestandum illi//.
  • item 42. [42] Item Lectura Archidiaconi super DecretocommentaireGui de Baysio, Rosarium super Decreto. que incipit in secundo folio //nomen et finit in penultimo folio peregrina//.
  • item 43. [43] Item textus Decreti sine principio qui incipit in secundo folio //dies quadragesime et finit in penultimo folio de//.
  • item 44. [44] Item alius liber in quo continentur quedam Decreta. Item Augustinus super de orthodoxe fidei diffinicionibus et dogmatis ecclesiasticorumcommentaireEn réalité de Gennade de Marseille, Liber sive definitio ecclesiasticarum dogmatum (PL 42, 1213-1222). in uno volumine qui incipit in secundo folio //vitam et finit in penultimo sicut frater//.
  • item 45. [45] Item Ordinarius TancretiscommentaireTancred de Bologne, Ordo judiciarius. qui incipit in secundo folio //multis et finit in penultimo ut certa//.
  • item 46. [46] Item unam tertia sixterna RosariicommentaireDu Rosarium decreti de Gui de Baysio. que incipiunt in secundo folio //repetere et finiunt in penultimo autem//.
  • item 47. [47] Item Lecturaapparatlectura ajouté dans l’interligne Archidiaconi super SextocommentaireGui de Baysio. que incipit in secundo folio //fidele et finit in penultimo de officiis vos//.
  • item 48. [48] Item Summa magistri Stephani super DecretacommentaireStephanus Tornacensis, Summa decreti. que incipit in secundo folio //venda et finit in penultimo folio in pecuniis//.
  • item 49. [49] Item Casus decretalium AbbatiscommentaireSans doute Bernard de Montemirato, Lectura super Decretales ? qui incipit in secundo folio //vitabatur et finit in penultimo folio privilegio//.
  • item 50. [50] Item Decreta antiqua et quedam Constitutiones sanctorum patrum que incipiunt in secundo folio //item et finiunt in penultimo folio ecclesie dei//apparatles deux mots précédés d’antiquioribus rayé.
  • item 51. [51] Item Apparatus Guillelmi de Montelauduno super Clementinis qui incipit in secundo folio //dictione et finit in penultimo folio in facie est//.
  • item 52. [52] Item Decretales sine glosis que incipiunt in secundo folio //dicti Joaquim et finiunt in penultimo folio in eo//.
  • item 53. [53] Item Summa Gaufridi super DecretalibuscommentaireGeoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium. que incipit in secundo folio //omnia nostra et finit in penultimo folio caritas//.
  • item 54. [54] Item Summa Raymundi de PenaforticommentaireLa Summa de casibus de Raymond de Peñafort. in parvo volumine que incipit in secundo folio //quia et finit in penultimo folio nostro astel//.
  • item 55. [55] Item Summa super Titulis DecretaliumcommentaireProbablement un autre exemplaire de la Summa super titulis Decretalium de Geoffroy de Trani. que incipit in secundo folio //ante hoc et finit in penultimo folio canonici//.
  • item 56. [56] Item textus Sexti Decretalium, Apparatus magistri Garcie super ConcupientescommentaireJohannes Garcias Hispanus.. Item Ordo judiciarius compositus per dominum EgidiumcommentaireGilles de Fuscarariis, Ordo judiciarius. in uno volumine qui incipit in secundo folio //assignes et finit in penultimo folio hinc vide//.
  • item 57. [57] Item Glosa Gracie super ConcupientescommentaireJohannes Garcia Hispanus. que incipit in secundo folio //in pettis et finit in penultimo folio non usurpandis//.
  • item 58. [58] Item libellus Guillelmi de Mandagoto qui incipit in secundo folio //enda et finit in penultimo loquatur//.
  • item 59. [59] Item Summa GaufridicommentaireGeoffroy de Trani, Summa super titulis decretalium ou bien la Summa juris canonici du même auteur. que incipit in secundo folio //suggestam et finit in penultimo sive//.
  • item 60. {16v}[60] Itemapparaten marge : de abbate Cronica Romanorum et imperatorum pontificumcommentaireBernard Gui, Chronicae Romanorum Pontificum sive Historia nova ; ou bien Martinus Polonus, Chronica pontificum et imperatorum. que incipit in secundo folio //facta et finit in penultimo folio et segre//.
  • item 61. [61] Item Racionale domini Guillelmi DurandicommentaireLe Rationale divinorum officiorum. quod incipit in secundo folio //quos[dam]”apparatle mot repère peut être restitué grâce à la comparaison avec l’inventaire de 1410 ; suivent quelques lettres en partie effacées et finit in penultimo folio supra//.
  • item 62. [62] Item quedam Repertoria super jure canonico in papiro scripte que incipiunt in secundo folio //viduis et finiunt in penultimo folio deseri//.
  • item 63. [63] Item Pastoralis Gregorii qui incipit in secundo folio //qua [...]rsant et finit in penultimo folio explicant//.
  • item 64. [64] Item Speculum juris Guillelmi Durandi quod incipit in secundo folio //utilitatis et finit in penultimo folio creditores//.
  • item 65. [65] Item quedam Lectura decretorum cum uno poste que incipit in secundo folio //hoc c et finit in penultimo admissis//.
  • item 66. [66] Item Racionale divinorum officiorum domini Guillelmi Durandi quod incipit in secundo folio //domus et finit in penultimo folio celebrantur//.
  • item 67. [67] Item Constitutiones quinque Innocentii quarti que incipiunt in secundo folio //diu talis et finiunt in penultimo folio fateret//.
  • item 68. [68] Item Lectura Gencellini super ClementiniscommentaireGencellinus de Cassanhis, Lectura super Clementinis. que incipit in secundo folio //negotia et finit in penultimo folio clarior est//.
  • item 69. [69] Item Speculum juris sine postibusapparatsuit m (probablement pour le début de magistri) rayé domini Guillelmi Durantiapparatsine postibus répétécommentaireLe Speculum judiciale de Guillaume Durand. non completum quod incipit in secundo folio //de po et finit in penultimo tempore quo//.
  • item 70. [70] Item textus Sexti qui incipit in secundo folio //recipere et finit in penultimo folio et colunt et//.
  • item 71. [71] Item libellus Guillelmi de Mandagoto super Electione glosatus qui incipit in secundo folio in textu //hoc autem et finit in penultimo folio in textu publicum//.
  • item 72. [72] Item Decretales antique sine postibus et glossis que incipiunt in secundo folio //h(abe)re debes et finiunt in penultimo folio t matheum//.
  • item 73. [73] Item quedam Summa de casibus OsiliscommentaireJean Osilis, l’un des prieurs claustraux de Saint-Victor, dont les livres, par lui offerts à l’abbaye, sont détaillés plus loin. La Somme en question est peut-être celle de Raymond de Peñafort ? que incipit in secundo folio //synerme et finit in antepenultimo non//.
  • item 74. [74] Item quidam parvus textus Decretalium qui incipit in secundo folio //susceptum et finit in penultimo folio omnipotente//.
  • item 75. [75] Item Summa de officiis ecclesiasticiscommentairePeut-être un exemplaire de la Somme de Jean Beleth, déjà citée dans les précédents inventaires. que incipit in secundo folio //sim lectes et finit penultimo folio mutatus//.
  • item 76. [76] Item Registrum GregoriicommentaireGrégoire le Grand, Registrum epistularum. quod incipit in secundo folio //cruo et finit in penultimo folio per[...]//.
  • item 77. [77] Item Dynus De regulis juriscommentaireDinus de Mugello. qui incipit in secundo folio //quod possibile et finit in penultimo folio adsolutionem//.
  • item 78. [78] Item Summa de casibus que incipit in secundo folio //primum et finit in penultimo folio fuerit sancti//.
  • item 79. [79] Item parvus textus Decretalium qui incipit in secundo folio //et veritatiapparatdans l’interligne au-dessus de : hoc professa rayé et finit in penultimo [...]scripte//.
  • item 80. {17r}[80] Item Constitutiones pape Benedicti duodecimicommentaireBenoît XII, Constitutiones super reformationem monachorum nigrorum. D’après les incipit et explicit repère indiqués, l’item ne correspond pas au ms. Paris, BNF nouv. acq. latines 2296, pourtant un exemplaire de ces Constitutions provenant de Saint-Victor. cum postibus que incipiunt in secundo folio //si quorumdam et finiunt in penultimo folio et statu//.
  • item 81. [81] Item Summa Gaufridi super titulis decretaliumcommentaireGeoffroy de Trani. que incipit in secundo folio //postulant et finit in penultimo folio caudi// cum uno poste et medio.
  • item 82. [82] Item Repertorium domini Guillelmi Durandi quod incipit in secundo folio //tuciones et finit in penultimo folio istinctus nature//.
  • item 83. [83] Item Apparatus Dini super titulo de regulis juriscommentaireDinus de Mugello.. Item Apparatus domini Archidiaconi super libro primo Decretalium libri VIticommentaireGui de Baysio, Apparatus ad Sextum., qui incipit in secundo folio //quod per et finit in penultimo folio prima VIIa//.
  • item 84. [84] Item quidam liber parvus coopertus postibus intitulatus Distinctiones canonum qui incipit in secundo folio //duo volebant et finit in penultimo folio eo uxor//.
  • item 85. [85] Item Decretales sine postibus et glosis modici valoris que incipiunt in secundo folio //interfuisse et finiunt in penultimo folio ante periurio//.
  • item 86. [86] Itemapparatdeux traits convergents pointant cet article en marge Flores decretorum que incipiunt in secundo folio //vasa sacrata et finiunt in penultimo folio defecerunt//.
  • item 87. [87] Item libellus de Ordine Judiciorum compositus a domino Ranfredo BeneventanocommentaireRoffred de Bénévent, Ordo judiciarius seu de Ordine judiciorum.. Item libellus ejusdem super jure canonicocommentaireRoffred de Bénévent, Libellus juris canonici. qui incipit in secundo folio //opereapparatp(er) rayé ; ope(re) suscrit notato et finit in penultimo folio forma//.
  • item 88. [88] Item prima pars Dictionarii data per bone me(morie) dominum Stephanum AlberticommentaireL’abbé Etienne Aubert, promoteur de l’inventaire de la bibliothèque de 1374, donateur de plusieurs manuscrits dont un missel (actuel Carpentras, Bibl. Inguimbertine 90), un bréviaire, le dictionnaire en deux volumes ici cité et un manuscrit de Concordances cité dans le précedent catalogue (n° 119). abbatem condam hujus monasterii coopertus bone et pulcre de rubeo et illuminatus de auro qui incipit in secundo folio prologi //metet et finit in penultimo folio Jherusalem novam//.
  • item 89. [89] Item secunda pars Dictionarii data per dictum dominum abbatem de eadem littera et eodemapparateodem dans l’interligne coopertorio que incipit in secundo folio //effugiet et finit in penultimo folio ad sua de//.
  • item 90. [90] Item Apparatus Abbatis super DecretalescommentaireSans doute de Bernard de Montemirato. qui incipit in secundo folio //ecclesie ego et finit in penultimo folio quod de directa//.
  • item 91. [91] Item RationaleapparatR(ati)onale sans tilde domini Durandi divinorum officiorumapparatsuit un d rayé quod incipit [in secundo folio]apparatin secundo folio omis //in domus et finit in penultimo folio semper celebrantur//.
  • item 92. [92] Item liber quorumdam scriptorum super jure canonico sine postibus qui incipit in secundo folio //I. d. x. annis et finit in penultimo folio complicis prie//.
  • item 93. [93] Item liber Hugucii super DecretocommentaireHuguccio de Pise, Lectura super Decretum. non completus qui incipit in secundo folio //per habendo.
  • item 94. [94] Item Breviarium extravagantium Romanorum pontificumcommentaireDe Bernard de Pavie ? et incipit in secundo folio in textu //disponendi facultatem et finit in penultimo folio de sacramentum//.
  • item 95. [95] Item quedam notabilia super Decretales et incipiunt in secundo folio //nudi tempus [et]apparatet omis in penultimo folio attenditur//.
  • item 96. {17v}{18r}[96] Item libellus de Ordine judiciorum compositus a domino Raymundo BeneventanocommentaireSans doute pour Roffred de Bénévent. juris civilis professore qui incipit in secundo folio //sit abnuncio et finit in penultimo folio tenetur in//.
  • item 97. [97] Item Digestum novum quod incipit inapparatin répété et rayé secundo folio in textu //quis et finit in penultimo folio in textu pos//.
  • item 98. [98] Item Instituta juris civilis que incipiunt in secundo folio in textu //veluti et finiunt in penultimo folio in textu et si//.
  • item 99. [99] Item Digestum vetus quod incipit in secundo folio in textu //vocacio ab eis et finit in penultimo in textu cum quid//.
  • item 100. [100] Item aliud Digestum novum sine glossis et postibus quod incipit in secundo folio //debet et finit in penultimo folio necesse est//.
  • item 101. [101] Item Summa Johannis Blanchi civis Massiliensis de feudiscommentairecommentaireJean Blanc de Marseille, auteur d’une Summa feudorum ; d’après les incipit et explicit repère indiqués, cet item ne correspond pas au ms. Vat. lat. 2642, qui contient pourtant ce texte aux f. 1-95. Dans ce manuscrit, du début du XIVe siècle et d’origine méridionale, qui ne porte pas d’indication de possesseurs, la Summa de Jean Blanc est reliée avec de nombreux autres traités, la plupart œuvres de juristes méridionaux. La reliure du manuscrit porte les armoiries de Paul V, 1605-1621 et de Scipion Borghese, cardinal bibliothécaire, 1609-1618. On voit au dos les armoiries de Pie IX, 1846-1878 et du cardinal Pitra, 1869-1889. Le titre, figurant au f. 1, est le suivant : « Incipit summa domini Johannis Blanchi civis massiliensis, super usibus feudorum » ; cf. G. Giordanengo, « Notes sur un manuscrit juridique du Midi de la France (Vat. lat. 2642) », dans : Revue historique de droit français et étranger, 1971, p. 95-96 (avec une bibliographie sur Jean Blanc). L’étude de G. Giordanengo cite également deux autres manuscrits portant ce texte conservés à Paris, soit les BnF lat. 4675, f. 29-47 (XIVe s., incomplet) et lat. 4678, f. 2-31 ; ce dernier manuscrit a appartenu à la collection du cardinal Guidi di Bagno. Aucun de deux ne correspond pas non plus à l’item cité. Pour la Summa de feudis, voir aussi R. Caillemer, « Les débuts de la science du droit en Provence : Johannes Blancus Massiliensis », dans Congrès des Sociétés Savantes de Provence (Marseille, 1906), Aix-Marseille, 1907, p. 767-792. que incipit in secundo folio // scripteapparatsuit et finit, placé à tort ici et finit cum aliis diversis tractatibus et finit in penultimo folio autem//.
  • item 102. [102] Item libellus magistriapparatsuit Raymundi rayé Guillelmi de MandagotocommentaireLe Libellus de electione facienda. glosatus qui incipit in secundo folio in textu //aliqui et finit in penultimo folio in rubro in ecclesia//.
  • item 103. [103] Item Digestum vetus male glosatum quod incipit in secundo folio in textu //anum et finit in penultimo folio in textu esset sibi//.
  • item 104. [104] Item Expositio merc[ur]ialiscommentaireRecueil juridique, cf. Bibliothèques ecclésiastiques, II, p. 452 (« Item mercuriale… »). que incipit in secundo folio //cito et finit in penultimo yspania//.
  • item 105. [105] Item Lectura super libro Priorum que incipit in secundo folio //interrogatus et finit in penultimo folio hoc v(ero)//.
  • item 106. [106] Item Instituta juris civilis que incipit in secundo folio textu //suo proprio et finit in penultimo in decem//.
  • item 107. [107] Item liber Institucionum qui incipit in primo folio //civeriis et finit in penultimo in textu angustias//.
  • item 108. [108] Item liber Institucionis qui incipit in primo folio textu //gencium et finit in penultimo eadem lege//.
  • item 109. [109] Item liber Institutionum qui incipit in secundo folio //exapparatex ajouté dans l’interligne placita et finit in penultimo hereditarii//.

Secuntur libri ordinarii juris civilis qui condam erant fratrisapparatfratris sur domini rayé Johannis Osilis prioris claustralis. Libri sequentes erant in turri conventus et sunt positi in armaria cum aliis libris die mercurii XVIa mensis februarii m°cccc° xviii a nat(ivitate)apparatLibri...nativitate ajouté dans une note en marge

  • item 110. [110] Primo liber Codicis coopertus de croceo virideapparatvirido et incipit in secundo folio in textu //preter et finit in penultimo folio in textu et postea//.
  • item 111. [111] Item Inforciata cooperta de nigro que incipit in secundo folio in textu //tus sibi et finit in penultimo folio in textu tractari//.
  • item 112. [112] Item Instituta juris civilis cooperta de viride et rubeo departita que incipit in secundo folio in textu //nam si quis et finit in antepenultimoapparatpenultimo précédé de an(te) ajouté dans l’interligne folio vendicacio pri//.
  • item 113. [113] Item Digestum novum coopertum de rubeo, incipiens in secundo folio in textu //juli si et finit in penultimo folio in textu defendere//.
  • item 114. [114] Item Digestum vetus coopertum de croceo colore quod incipit in secundo folio //ordi[...]apparatles dernières lettres ne sont plus lisibles et finit in penultimo folio in textu donacio//.
  • item 115. [115] Item Instituta sine postibus cooperta de correo [.....]apparatcf. la note précedente {18v}in textu //Imperator et finit in penultimo folio in textu administra//.
  • item 116. [116] Item Decretales modici valoris que incipiunt in secundo folio ordinario in textu //de unitate et finiunt in penultimo folio ordinario caudem [...]// cum arboribus consanguineitatis et cumapparatcum répété et rayé extravagantibus Innocentii et Gregorii.
  • item 117. [117] Item Infortiata alia que non erat sua, que incipit in secundo folio in textu //factum est et finit in penultimo folio in textu alioquin et si//.
  • item 118. [118] Item quedam Repertoria et scripta diversa super jure civili sine postibus et incipiunt in secundo folio //et faciat et finiunt in penultimo in textu christiane//.
  • item 119. [119] Item Summa institutionum de justicia et jure sine postibus et incipit in secundo folio //tatem fore et finit in penultimo folio prescriptorum// de littera rubea.
  • item 120. [120] Item liber Institucionum in solo textu et incipit in secundo folio //romulo et finit in penultimo post inchoa//.
  • item 121. {19r}{19v}{20r}In sacra [scriptura](?)apparattitre partiellement effacé sive theologia.travail
  • item 122. [121] Item liber Sententiarum qui incipiunt in quarto folioapparatquarto ajouté dans l’interligne au-dessus de secundo rayé //deo et finiunt in penultimo folio[...]apparatle mot qui précède est illisible, l’encre est très effacée.
  • item 123. [122] Item liber Cyrilli super Leviticum et NumerorumcommentairecommentaireJean Correspond probablement aux épîtres écrites par Cirillus et d’autres évêques pour combattre l’hérésie nestorienne, traduites par Marius Mercator (PL 48, col. 801-817 et 831-841) ou bien il s’agit des Cyrilli archiepiscopi Alexandrini epistolae tres oecumenicae ? Autre possibilité : Jean Diacre, Commentum in Leviticum (incipit : « Sanctus Cirillus in expositione Levitici… ») ; cf . Stegmüller, Repertorium, t. II, n° 4430. Ouvrage déjà cité dans les précédents catalogues. qui incipit in secundo folio //offerant et finit in penultimo folio veniat//.
  • item 124. [123] Item liber Bonaventure super IIIIto Sententiarum qui incipit in secundo folio //determinate et finit in penultimo folio suam//.
  • item 125. [124] Item Registrum GregoriicommentaireGrégoire le Grand, Registrum epistolarum..
  • item 126. [125] Item liber Cezarii super multacommentaireCésaire d’Arles. qui incipit in secundo folio //si duo sit et finit in penultimo folio [...].
  • item 127. [126] Item questiones materiales que incipiunt in secundo folio //dicenda deinde et finiunt in penultimo folio fa rerum//.
  • item 128. [127] Item questiones super Priscianum minorem que incipiunt in secundo folio //sig(nan)di et finiunt in penultimo folio [...]s[...]//.
  • item 129. [128] Item liber ystorie ecclesiastice trepartitecommentaireCassiodore, Historia ecclesiastica tripartita. que incipit in secundo folio //unde et finit in penultimo folio utrumque//.
  • item 130. [129] Item ystoria affricanacommentaireVictor Vitensis (évêque africain du ve siècle), Historia persecutionis Vandalice (en cinq livres, œuvre attestée aussi sous le titre Historia Africana ; texte présent dans le catalogue M (n° 160) et R (n° 106). que incipit in secundo folio //videat et finit in penultimo folio invicta//.
  • item 131. [130] Item liber Origenis super quedam verba libri JudicumcommentaireOrigène, Homiliae in lib. Judicum. qui incipit in secundo folio //qui fuerint et finit in penultimo folio si hoc//.
  • item 132. [131] Item Biblia pulcra que incipit in secundo folio prohemiiapparatapparatsuit dat ajouté dans l’interligne //quomodo possum et in quarto folio //Christo et finit in eodem folio in dolore// et finit in penultimo folio de apocalipsitravailou conserver les italiques ? gencium// cum interpretacionibus dictionum per alphabetum, incipit in secundo folio alphabetiapparatalphabeti ajouté dans l’interligne //athila et etiam finitapparatfinit ajouté dans l’interligne in alphabeto per Z et eciam finit in penultimo folio ad universa//.
  • item 133. [132] Item Lectura magistri Nicholai de Lira super multis prout hic describitur particulariter primo postilla super euvangelia cum tabula, item secundo questio contra Judeos in qua probatur adventus ChristicommentaireNicolas de Lyre, Contra Judaeos., tertio quedam responsio, quarto postilla litteralis, quinto postilla moraliscommentaireNicolas de Lyre, Postilla super totam Bibliam.. Item est et quedam questio de visione divine essenciecommentaireCorrespond peut-être aux Questiones de visione beata de Guerric de Saint-Quentin (inc. : « Querebatur primo si videbatur divina essentia »). Cf. B. Guyot, H.F. Dondaine, « Guerric de Saint-Quentin et la condamnation de 1241 », dans Revue des sciences philosophiques et théologiques, 44, 1960, p. 225-242, éd. p. 230-242. que incipit in secundo folio //Marci et finit in penultimo folio quam ex iis// cum postibus.
  • item 134. [133] Item Sermones dominicales fratris Guillelmi de Arelatecommentaire Identification délicate ? Aucun frère Guillaume d’Arles auteur de sermons n’a pu être retrouvé. in pergameno et incipiunt in secundo folio //habes et finiunt in penultimo folio dispositi//.
  • item 135. [134] Item parvus liber Sermonum coopertus de rubeo qui incipit in primo folio //Ad te levavi et finit in penultimo folio sap(ientie) I//.
  • item 136. [135] Item quidam liber Sermonum coopertus postibus qui incipit in secundoapparatp(rim)° ajouté dans l’interligne folio //dominus video ve et finit in eodem folio primum// et finit de eadem littera que vivit et regnat// cum aliquibus aliis sequentibus in eodem volumine de mala littera.
  • item 137. [136] Item Summa Gaufridi.
  • item 138. [137] Itemapparatl’article débute par : Item Summa Gaufridi rayé Epistola beati Ambrosii que incipit in secundo folio //possunt et finit in pen[ultimo] ccccos ve viros//. In eodem volumine Cronice summorum pon[tificum]commentaireSans doute de Bernard Gui ?.
  • item 139. {20v}[138] Item Summa magistri Guillelmi AutissiodorensiscommentaireSumma aurea super IV libros Sententiarum. que incipit in secundo folio //quod filius et finit in penultimo folio deformitatem// cum postibus.
  • item 140. [139] Item Summa confessorum abbreviata cum postibus que incipit in secundo folio //de sentencie et finit in penultimo folio q. 1. 9. 2. 6.//.
  • item 141. [140] Item Distinctiones Stephani CantoriscommentaireEtienne Langton. cooperte de pelle et incipiunt in secundo folio //affligit deus et finiunt in penultimo folio ista deus//.
  • item 142. [141] Item Quartus Sententiarum et quedam alia coopertus de postibus qui incipit in secundo folio //terius et finit in penultimo folio interdicimus//.
  • item 143. [142] Item liber qui dicitur BrocarduscommentaireSans doute Burchard de Worms, canoniste († 1025). qui incipit in secundo folio //ac feminis et finit in penultimo folio resurrectionem//.
  • item 144. [143] Item quidam pulcer liber qui dicitur CatholiconcommentaireDe Jean de Balbi de Gênes ; il s’agit de l’exemplaire du Catholicon offert par l’abbé Gilbert de Cantobre (cf. GC 1). qui incipit in secundo folio //non sequitur et finit in penultimo folio de ea//.
  • item 145. [144] Item liber in quo continentur Preludia et defensiones domni Ymberti de BonacursocommentaireHumbertus (seu Gilbertus) de Bonacurso, Lectura. qui incipit in secundo folio //utique et finit in penultimo folio acquieverit//.
  • item 146. [145] Item Summa magistri Petri Comestoris de hystoriiscommentaireL’Historia scholastica de Pierre Comestor. que incipit in secundo folio //Paradisus et finit in penultimo folio hominum// et successive tractatus VeroniceapparatVeronice/ce, le deuxième ce à la ligne suivante a été rayé et quedam alia cooopertus de postibus.
  • item 147. [146] Item Summa magistri Guillelmi de Ansurea super GenesicommentaireAttribué dans le précédent inventaire à Guillelmus « de Assurra » ; il ne s’agit pas de Guillaume d’Auxerre qui n’a pas commenté la Genèse. que incipit in secundo folio //te in eo et finit in penultimo folio ad tactum illius//.
  • item 148. [147] Item tractatus Augustini De passione Christi et passione beate MariecommentaireCorrespond très vraisemblablement à l’apocryphe, parfois attribué à saint Augustin, mais aussi à saint Bernard, à Bède le Vénérable ou à saint Bonaventure, connu sous le titre : De passione Domini secundum septem horas canonicas (incipit : Septies in die laudem dixi tibi : Rogasti me…) ? qui incipit in secundo folio //faciam et finit in penultimo folio qui reliquerit uxo//.
  • item 149. [148] Item Gesta Julii imperatoriscommentaireOuvrage déjà cité dans le catalogue de la fin du XIIe siècle et dans celui de 1374 ; peut-être à identifier avec l’Opusculum de Julius Exuperantius, historien du ve siècle qui a utilisé Salluste ? Cf. N. Zorzetti, Julii Exuperantii Opusculum, Leipzig 1982. que incipiunt in secundo folio //de officio et finiunt in penultimo folio ut supra// sine postibus.
  • item 150. [149] Item pulcra quaterna in papiro descripta sine postibus continentes in se Exposiciones dictionum.
  • item 151. [150] Item liber intitulatus De secretis sacratis et sacramentis qui incipit in secundo folio //dominus dixit et finit in penultimo folio enim//.
  • item 152. [151] Item quidam magnus liber bene ligatus et appellatur Psalterium glosatum quod incipit in tercio //ad cum et finit in penultimo folio aureum// (?)apparatsic précédé de amo enum rayé
  • item 153. [152] Item Summa magistri Johannis lettorum de ordine predicatorumcommentaireJean de Friburg, Summa confessorum (vers 1297-1298). ex quibusdam additionibus et questionibus super Summa confessorum. Item tabula super summa confessorum in uno volumine que incipit in secundo folio //de qualitate et finit in penultimo folio vexare inde//.
  • item 154. [153] Item Psalterium glosatum quod incipit in secundo folio //de Christo et finit in penultimo folio musicis instru//.
  • item 155. [154] Item liber Regum qui incipit in tercio folio //et abiit et finit in penultimo folio sabbati et//.
  • item 156. [155] Item liber Ysaye, Ezechie, Amos, Abbacuc, Sophonie, Prophetarum et qui vocatur Veteris Testamenti qui incipit in secundo folio in textu //gionem et finit in penultimo [...] etuapparatune partie de ce mot désormais illisible despectus//.
  • item 157. {21r}[156] Item Psalterium glosatum quod incipit in secundo folio in glosa //non resurgit et finit in penultimo folio in textuapparattextu précédé de : gro rayé be creden//.
  • item 158. [157] Item tractatus super JohannemcommentairePeut-être de saint Augustin ? qui incipit in secundo folio //frago si et finit in penultimo folio dividere per//.
  • item 159. [158] Item Epistole canonice, Actus apostolorum, Apocalipsim, Epistole Pauli cum glossis que incipiunt in secundo folio in textu //te inde concupiscentia et finiunt in penultimo folio exitu conversa//.
  • item 160. [159] Item liber Genesis, Exodus, Leviticus et Numerorum, Deuteronomium, Josue, Judicum glosati qui incipit in secundo folio in textu //terra et finit in penultimo folio in textu undecim milia//.
  • item 161. [160] Item Sermones beati Augustini de verbis Domini qui incipiunt in secundo folio //primo ejusdem et finiunt in antepenultimo folio ymago//.
  • item 162. [161] Item Beda super Lucam qui incipit in secundo folio //plana et finit in penultimo folio vivendi//.
  • item 163. [162] Item Moralia JobcommentaireIl s’agit des Moralia in Job de Grégoire le Grand, ouvrage également cité à l’item suivant. que incipiunt in secundo folio //reficiende et finiunt in penultimo folio ducet//.
  • item 164. [163] Item Moralia Gregorii que incipiunt in secundo folio //posicione et finiunt in penultimo folio cotidianorum//.
  • item 165. [164] Item Exposiciones epistolarum sancti Augustini in antiqua littera que incipiunt tercio folio //cedencia et finiunt in penultimo folio et quorundam nostrum//.
  • item 166. [165] Item liber Veteris Testamenti in antiqua littera qui incipit in secundo folio //los signatus et finit in penultimo et con//.
  • item 167. [166] Item liber in quo continentur multi libri de Augustini qui incipit in secundo folio //divinitate et finit in penultimo folio vocatur//.
  • item 168. [167] Item liber Contemplationis que fit in Deo et bonitate seu ejus essentia et agnicionecommentaireLa première partie de ce titre correspond peut-être à Hugues de Saint-Victor, De contemplatione et ejus speciebus. cum uno poste qui incipit in secundo folio //rerum et finit in inter majorem a//.
  • item 169. [168] Item Augustinus Contra Manicheos et in eodem Ysidorus supra PentateuconcommentaireIsidore de Séville, Expositio seu Quaestiones super Vetus Testamentum. qui incipit in secundo folio //ad rotam et finit in penultimo folio hujus te//.
    [+]

    Conservation : Paris, BNF lat. 14301 ?

    Attestation :

  • item 170. [169] Item liber Retractacionis in libris de consensu evangelistarumcommentaireDe saint Augustin. qui incipit in secundo folio //cujus primi et finit in penultimo amplius sive//.
    [+]

    Conservation : Paris, BNF lat. 1954

    Attestation :

  • item 171. [170] Item liber evangelistarum Marchi et Mathei cum glossis super Evangelia qui incipit in secundo folio in textu //et fratres ejus et finit in penultimo folio in textu universum//.
  • item 172. [171] Item liber miraculorum sancti VictoriscommentairePour les récits hagiographiques de saint Victor de Marseille cf. J.C. Moulinier, Saint Victor de Marseille. Le récit de sa passion, Città del Vaticano, 1995 (avec un répertoire de manuscrits conservés dont aucun ne semble toutefois provenir de manière sûre de Saint-Victor de Marseille). et deapparatde ajouté dans l’interligne Caritate DeicommentairePeut-être Pierre de Blois, De amicitia christiana (attesté aussi sous le titre De caritate Dei ac proximi) ? qui incipit in secundo folio //non modicam et finit in penultimo folio anno//.
  • item 173. [172] Item libri Sapientiales, Paralipomenon, Job, Tobie, Judicum, Ezechie [...], Actus apostolorum, Epistole canonice, Epistole Pauli [in...] littera que incipiunt in secundo folio //tantum et finiunt [...].
  • item 174. {21v}[173] Item Epistole Pauli glosate que incipiunt in secundoapparatsecundo corrigé sur tercio rayé folio in textu //in quibus et finiunt in penultimo folio in textu eligens//.
  • item 175. [174] Item Flores sanctorum qui incipiunt in tercio folio //fuit ne si et finiunt in penultimo folio et intra se cogitatio//.
  • item 176. [175] Item Ysmaragdus super Regula beati Benedicti in antiqua littera qui incipit in secundo folio //ordinario modulo et finit in penultimo folio secuntur//.
  • item 177. [176] Item Epistole Petri Blesensis que incipiunt in secundo folio //suam et finiunt in penultimo folio atque in comuni//.
  • item 178. [177] Item liber Augustini Contra quinque hereses qui incipit in secundo folio //vererentur et finit in penultimo folio consolacione//.
  • item 179. [178] Item liber Apocalipsis, Actus apostolorum, Epistole canonice et quedam alia qui incipit in secundo folio in textu //precopit eris et finit in penultimo folio in glossa tricursu sum//.
  • item 180. [179] Item Epistole Pauli glosate que incipiunt in secundo folio in textu //et qui mecum sunt et finiunt in penultimo folio in textu restituar vobis//apparatsuit un article rayé et le début d’un autre également rayé dont voici les textes : Item epistole sancti Thome super Thomas de Aquino super epistoli Pauli sine principio et incipit in secundo folio in textu //an Judeorum et finit in penultimo folio in textu ut non//. Item Epistole Pauli y l (sic).
  • item 181. [180] Item tractatus beati Thome de Aquino super epistolis Pauli qui incipit in secundo folio in glossa //sedicionis et finit in penultimo folio in textu ut non//.
  • item 182. [181] Item liber Genesis, Exodiapparatsuit Nu rayé, Levitici, Numerorum, Deuteronomii, Josue, Regum, Ezechielis, Danielis, qui incipit in secundo folio //fusa fortius sonat et finit in penultimo divitis omnium//.
  • item 183. [182] Item Speculum sanctorale editum a Bernardo Guidonis episcopo Tudentis in Galecia quod incipit in secundo folio //astrinxit et finit in penultimo folio at juvenis//.
  • item 184. [183] Item liber ad Jheronimum presbyterum de sententia Jacobi apostoli et multa alia in antiqua littera qui incipit in secundo folio //de simple et finit in penultimo folio novum//.
  • item 185. [184] Item liber de TrinitatecommentaireProbablement, vu le contexte, le De trinitate de saint Augustin ? qui incipit in tercio folio //excusationibus et finit in penultimo folio in conspectu//.
  • item 186. [185] Item liber magistri Alexandri super tertio SententiarumcommentaireAlexandre de Halés, In tertio Sententiarum. qui incipit in secundo folio //ne ipsum a deo et finit in penultimo folio filii nomen//.
  • item 187. [186] Item liber XII Prophete glosateapparatsic pour glosati que incipiunt in secundo folioapparatsuit isine rayé, probablement le début d’un autre mot initialement écrit à la place d’Israel in textu //israel et finiunt in penultimo folio exercitium//.
  • item 188. [187] Item Hystorie scolasticecommentaireSans doute de Pierre Comestor. que incipiunt in secundo folio //mentum et finiunt in penultimo [...]apparatles premiers mots de cette ligne et des suivantes ne sont plus lisibles eorum fratres qui//.
  • item 189. [188] [Item li]ber Bede super Marchum qui incipit in secundo folio //habuisse et est littera antiqua [et finit in ] penultimo folio suum mar//.
  • item 190. {22r}[189] Item Psalterium magistri BrunoniscommentaireBruno d’Asti, Expositio in Psalmos. quod incipit in secundo folio //vel peccatori et finit in pe[nultimo] folio secretam tue//.
  • item 191. [190] Item Postilleapparatprécédé de epistole rayé fratris Hugonis de Sancto Jacobo super Mattheum et LucamcommentaireHugues de Saint-Cher, Expositio super Matthaeum et Marcum. que incipiunt in secundo folio //unitur tales et finiunt in penultimo folio dicit vos//.
  • item 192. [191] Item volumen Oratii qui incipit in secundo folio in textu //vigere montes et finit in penultimo folio orte//.
  • item 193. [192] Item liber vocatur Florigerarius qui incipit in secundo folio //ram cepit et finit in penultimo folio irrigatur//.
  • item 194. [193] Item volumen Ylarii de trinitatecommentaireHilaire de Poitiers, De trinitate. qui incipit in secundo folio //est ut si quis et finit in penultimo folio suspicionem//apparatsuit une ligne rayée : Item Sermonum beati Bernardi.
  • item 195. [194] Item Regula beati Benedicti glosata que incipit in secundo folio in glossa //ecclesia et finit in penultimo folio in textu patebunt superna//.
  • item 196. [195] Item scriptum Durandi super primum librum SentenciarumcommentaireDurand de Saint Pourçain († 1334), Super Primum Sententiarum. qui incipit in secundo folio //tangentibus.
  • item 197. [196] Item Evangelium Marchi et Originale super Actus Apostolorum quod incipit in secundo folio in textu //in carnem et finit in penultimo per biennium//.
  • item 198. [197] Item quidam liber Sermonum qui incipit in secundo folio ordinario //fo. XIII et finit in penultimo folio statim quod ad//.
  • item 199. [198] Item Psalterium glosatum in antiqua littera quod incipit in secundo folio in textu //sed in lege Domini et finit in penultimo folio in textu qui pas//.
  • item 200. [199] Itemapparatliber ajouté dans l’interligne et rayé tractatus moralis qui incipit in secundo folio //quomodo dat occasionem et finit in penultimo folio posse secum//.
  • item 201. [200] Item Psalterium glosatum quod incipit in tercio folio in textu //astiterunt reges terre et finit in penultimo folio in virtutibus ejus//.
  • item 202. [201] Item liber GirarchiarumcommentairePs. Denys l’Aréopagite, De angelica hierarchia. et Yeronimus de Virginitate beate M(arie) contra ElucidiumcommentaireSaint Jérôme, De perpetua virginitate beatae Mariae adversus Helvidium (PL 23, col. 183-206). qui incipit in secundo folio //tis michi et finit in penultimo folio guambavis//.
  • item 203. [202] Item SummaapparatSumma précédé de liber rayé Autisiodorensis que incipit in secundo folio ordinario //cio fuerit et finit in penultimo folio non debeat//.
  • item 204. [203] Item Epistole EnnodiicommentaireEnnodius, évêque de Pavie († 521), Epistolae.apparaten marge une manicula que incipiunt in secundo folio //ut ait et finiunt in penultimo folio cum scitator[...] su[...]apparatsu dans l’interligne //.
  • item 205. [204] Item volumen AbelcommentairePierre le Chantre, Summa que dicitur Abel. quod incipit in secundo folio //pre tedio et finit in penultimo atque securitas//.
  • item 206. [205] Item liber Patherii super Vetus Testamentum qui incipit in secundo folio //vel ad parum et finit in penultimo folio denigrata//.
  • item 207. [206] Item Summa de virtutibus que incipit in secundo folio //de misericordia beate et finit in penultimo folio labore//.
  • item 208. [207] Item liber Augustini De baptismo qui incipit in secundo folio //ungaverit et finit in penultimo folio accepit//.
  • item 209. [208] Item Diadema monachorumcommentaireSmaragde de Saint-Mihiel. que incipit in secundo folio //silen[s].
  • item 210. {22v}[209] Item Epistole canonice et quedam Sententie RegumapparatRegum ajouté dans l’interligne exposite in veteri littera que incipiunt in secundo folio //sicut et finiunt in penultimo folio illud unum est//.
  • item 211. [210] Item liber Apocalipsim et Sermones InnocentiicommentaireIl s’agirait d’Innocent III (Lothaire de Segni), ces sermons seraient apocryphes. qui incipit in secundo folio in textu //perhibuit et finit in penultimo folio parvulus//.
  • item 212. [211] Item Flores Evangeliorum que incipiunt in secundo folio //diversos deos et finiunt in penultimo folio justorum vi//.
  • item 213. [212] Item Flores sanctorum que incipiunt in secundo folio //apparicionis et finiunt in penultimo folio ipsius ecclesie//.
  • item 214. [213] Item Moralia JobcommentaireGrégoire le Grand. que incipiunt in secundo folio ordinario //alternat et finiunt in penultimo folio generacionem//.
  • item 215. [214] Item Epistola Jheronimi ad Savinianum coortatoria ad penitenciam agendam que incipit in secundo folio //age et finit in penultimo folio incorporatio//.
  • item 216. [215] Item prologus Origenis in epistolis Pauli ad Romanos qui incipit in secundo folio //poebere et finit in penultimo folio confessio//.
  • item 217. [216] Item Canolasapparaten marge une manicula DionisiicommentaireIdentification délicate ; correspond sans doute au texte cité sous le titre Carolas dans l’inventaire de 1374, dans un contexte d’œuvres de droit canon ! Dans son édition de cet inventaire, D. Williman (p. 233) interprète Carolas au sens de pièces de chanson ou de poésie, mais l’hypothèse ne me semble pas à retenir. L’attribution ici faite de ce texte à Dionysius permet plutôt de penser à la Collectio canonum de Denys le Petit (vie s.). que incipiunt in secundo folio //quae fieriapparatquae précédé de quas rayé et finiunt in penultimo sancte sedis//.
  • item 218. [217] Item Historie ecclesiasticecommentaireProbablement d’Eusèbe de Césarée. que incipiunt in secundo folio //mus libro et finiunt in penultimo folio predicabo//.
  • item 219. [218] Item Postilla magistri Nicholay de Lira super Psalterio que incipit in secundo folio //plenius dixi et finit in penultimo folio humana est//.
  • item 220. [219] Item liber dictus Vitis Patrum qui incipit in secundo folio //devitris et finit in penultimo ut diximus//.
  • item 221. [220] Intem Concordancie super Biblia que incipiunt in secundo folio //abissusapparatabissus précédé d’un pied-de-mouche et finiunt in penultimo folio Marie de//.
  • item 222. [221] Item Regula beati Benedicti glosata cum questionibus Benedicti pape XII que incipit in secundo folio et in secundo corundello //a prophetis et finit in penultimo ejusdem aut//.
  • item 223. [222] Item Nicholaus de Lira super libros Sapientiales et prophetales qui incipit //auditur et finit in penultimo folio super sordibus//.
  • item 224. [223] Item liber dictus TalamudcommentaireCorrespond sans doute à un exemplaire du Talmud hébraïque, déjà présent dans l’inventaire de 1374, et non pas au Thalamus, charte de 1337 relevant tous les domaines de Saint-Victor). sine postibus qui incipit in secundo folio //interpret et finit in penultimo folio timentes//.
  • item 225. [224] Item liber Dyalogorum qui incipit in secundo folio //evangelium et finit in penultimo folio cogunt//.
  • item 226. [225] Item liber qui vocatur Papias in antiquissima littera qui incipit in secundo folio //ego et pater et finit in penultimo folio liniantur//.
  • item 227. [226] Item liber Augustini De civitateapparatCivitate précédé de Trini rayé Dei qui incipit in secundo folio //transferrre [et finit] in antepenultimo dicere quod//.
  • item 228. {23r}[227] Item liber super duodecim Prophetas sine postibus et sine principio qui incipit in secundo folio //et cunctam et finit in penultimo folio loco ipso//.
  • item 229. [228] Item liber Gregorii super EvangeliaapparatElvangelia in antiqua littera qui incipit in secundo folio ordinario //quasi prope et finit in penultimo folio secutus huc//.
  • item 230. [229] Item liber Gregorii super Ezechielem in antiqua littera qui incipit in secundo folio //de sacris eloquiis et finit in penultimo subire pa//.
  • item 231. [230] Item volumen magistri Alexandri super libro primo SententiarumcommentaireAlexandre de Halés. quod incipit in secundo folio //utrumque est et finit in penultimo folio et ideo illam//.
  • item 232. [231] Item liber de exemplis Sacre Scripture et multi aliiapparatmulta alia, les a corrigés par des i in uno volumine qui incipit in secundo folio //de abstinenciaapparatde abstinencia précédé d’un pied-de-mouche et finit in penultimo folio fabricanda//.
  • item 233. [232] Item liberapparatsuit cant rayé super Cantica canticorum ; Compotus magistri Roberti Grosse TestecommentaireRobert Grosseteste (1175-1253), Compotus correctorius (éd. R. Steele, Compotus… Roberti Grossecapitis, Oxford 1926, p. 212-267). et quedam alia de Arte medicine et incipit in secundo folio //gelicis uberibus et finit in penultimo folio cedim//.
  • item 234. [233] Item liber Bernardi De consideracione ad Eugenium papam in antiqua litteracommentaireBernard de Clairvaux. et incipit in secundo folio //mittetur et finit in penultimo folio operientes//.
  • item 235. [234] Item Cantica canticorum et incipit in secundo folio in textu //meliora et finit in penultimo folio in textu fructus ejus//.
  • item 236. [235] Item Evangelium Marchi glosatum quod incipit in secundo folio in textu //agnoscere et finit in penultimo folio post//.
  • item 237. [236] Item liber Epistolarum Pauli glosatarum qui incipit in secundo folio ordinario //sed veteris et finit in penultimo folio sine fri//.
  • item 238. [237] Item liber Hugonis de Boneventure De claustro animecommentaireHugues de Fouilloy, De claustro animae (souvent attribué à tort à Hugues de Saint-Victor). et quedam alia qui incipit in secundo folio //secundo debet et finit in penultimo folio cogitationum .ml //.
  • item 239. [238] Item liber qui dicitur Speculum ecclesie glosatum et Exposicio beati Bernardi super Cantica qui incipit in secundo folio //specialiter et finit in penultimo amandi//.
  • item 240. [239] Item liber Ystorie ecclesiasticecommentairePierre Comestor, Historia scholastica. qui incipit in secundo folio //quod est celum et finit in penultimo folio ordinario constancia Pauli// in littera rubea.
  • item 241. [240] Item liber qui dicitur Concordie JoachimcommentaireJoachim de Flore, Concordiae. qui incipit in secundo folio //et serena et finit in penultimo folio ex ar(ticu)lo 10//.
  • item 242. [241] Item liber Jeronimi super Jeremiam qui incipit in secundo folio //caritas et finit in penultimo folio vos dixi//.
  • item 243. [242] Item liber legum GotorumcommentairePour ce texte cf. R. Collins, « Sicut Lex Gothorum continet. Law and Charters in IXth and Xth-cent. Leon and Catalonia », dans The English Historical Review, 100, 1985, p. 489-512. qui incipit in secundo folio in rubro //qualis erit et finit in penultimo folio in littera nigra licere//.
  • item 244. [243] Item liber Confessionum Augustini in antiqua littera et incipit in secundo folio //ut eam videam et finit in penultimo folio vides in//.
  • item 245. [244] Item prima pars PapiecommentairePapias, Elementarium doctrinae rudimentum. que incipit in secundo folio ordinario [….et finit] in penultimo folio perrexisti//.
  • item 246. {23v}[245] Item liber Antiquitatum JosephicommentaireFlavius Josèphe, Antiquitates judaicae. et quatuordecim libri Jeronimi super Ezechielem qui incipit in secundo folio //tallum et finit in penultimo folio deputabitur//.
  • item 247. [246] Item liber Altercacionis inter Arrium presbiterum et Athanasium episcopumcommentairePs. Athanasius, Disputatio fidei contra Arrium. et incipit in secundo folio //quem fidelem et finit in penultimo folio et ut//.
  • item 248. [247] Item liber Salomonis qui incipit in secundo folio //intelligi et finit in penultimo folio sub pos//.
  • item 249. [248] Item Expositiones quorumdam evangeliorum que incipiunt in secundo folio //predicatores et finiunt in penultimo folio que sunt de//.
  • item 250. [249] Item Evangelium Mathei glosatum quod incipit in secundo folio in textu //eleathim et finit in penultimo folio in textu abeuntes//.
  • item 251. [250] Item liber Postillarum domini Hugonis super EvangeliumcommentaireHugues de Saint-Cher. Cf. Stegmüller, Repertorium biblicum, n° 3719-3724. qui incipit in secundo folio //infra et finit in penultimo folio inclinata est//.
  • item 252. [251] Item liber QuotmodisapparatQ(uod)modis ajouté dans l’interligne magistri Alaniapparatsuit super expositione qui (apparemment corrigé sur quam) intitulatur quod de diversis vocabulorum significationibus rayécommentaireAlain de Lille. qui incipit in secundo folio //acum et finit in penultimo folio vulneraverunt me//.
  • item 253. [252] Item liber magistri Hugonis De sacramentiscommentaireHugues de Saint-Victor. et in eodem Speculum ecclesiecommentaireHugues de Saint-Cher (ouvrage attribué à tort Hugues de Saint-Victor dans de nombreux manuscrits). qui incipit in secundo folio //dio sum et finit in penultimo folio spiritualiter ipsorum//.
  • item 254. [253] Item quidam liber Sermonum qui incipit in secundo folio //victus mundus et finit in penultimo folio nocte//.
  • item 255. [254] Item liber Expositionum misterii altaris et officiorum ecclesiasticorumcommentaireInnocent III (Lothaire de Segni), De sacro altaris mysterio ; éd. D.W. Wright, A Medieval Commentary on the Mass. Partulae 2-3 and 5-6 of the Missarum Mysteriis (ca 1195) of Cardinal Lothar of Segni (Pope Innocent III), Ann Arbor (Michigan University), 1980. et in eodem Miracula Petri abbatis Cluniacensis et Expositiones super Cantica canticorum ex expositione //Quicumque vultcommentaireGilbert de la Porrée. et quedam alia qui incipit in secundo folio //quare diaconus et finit in penultimo sol//.
  • item 256. [255] Item liber Expositionum misterii ecclesiasticicommentaireUn autre exemplaire de l’œuvre d’Innocent III citée à l’item précédent ? qui incipit in secundo folio //culum et finit in penultimo folio nocet//.
  • item 257. [256] Item liber Qualitatis celestis patriecommentairePeut-être Emmo de Gellone, De qualitate coelestis patriae (PL 118, col. 875-958). qui incipit in secundo folio //in quanta et finit in penultimo ad faciem//apparatà ligne suivante : Item liber qui dicitur tractatus, rayé.
  • item 258. [257] Item liber De septem viciis et miraculis beate Marie qui incipit in secundo folio //odio et finit in penultimo folio stella//.
  • item 259. [258] Item liber Lecture super librum Sapientie qui incipit in secundo folio //aquosa et finit in penultimo folio gemmorum//.
  • item 260. [259] Item liber Omeliarum Gregorii super Ezechielem in antiqua littera qui incipit [in secundo folio] //non exasse, in penultimo folio capud//.
  • item 261. [260] Item liber Ambrosii De penitentia et De officiis in antiqua littera qui incipit in secundo folio //temptivisse et finit in penultimo timore//.
  • item 262. {24r}[261] Item liber De sententiis qui incipit in secundo folio //quod ex fide et finit in penultimo folio cadent in//.
  • item 263. [262] Item liber Genesis glosatus qui incipit in secundo folio //masculum et finit in penultimo folio admirasset eos//.
  • item 264. [263] Item Beda De temporibuscommentaireSoit le De temporum ratione de Bède. qui incipit in secundo folio //dicis et finit in penultimo folio ponit//.
    [+]

    Conservation : Vatican, Vat. Reg. lat. 123 ?

    Attestation :

  • item 265. [264] Item liber Jeronimi super Ysaiam qui incipit in secundo folio //et feci populum et finit in penultimo canticorum//.
  • item 266. [265] Item liber Sacramentorum ecclesiasticorumcommentairePeut-être d’Amalaire de Trèves ? qui incipit in secundo folio //de ultimis et finit in ultimo junior//.
  • item 267. [266] Item liber Omeliarum Origenis super quinque libros Moysi et super Ezechielem qui incipit in secundo folio //fructiferum et finit in penultimo benedicti//.
  • item 268. [267] Item liber Alani Contra hereticos ValdensescommentaireAlain de Lille. et quedam aliaapparatDans l’interligne, au-dessus de Liber Alani, ajout de deux mots : q(uam) deperdita (?) ; Valdenses précédé de Valencie rayé ; et quedam alia ajouté dans l’interligne qui incipit in secundo folio ordinario //fuit et finit in penultimo folio mensam//.
  • item 269. [268] Item quidam liber Sermonum festorum et quadragesime qui incipit in secundo folio //tatem et finit in penultimo folio miser//.
  • item 270. [269] Item liber Sermonum dominicalium et festivitatum qui incipit in secundo folio //quod habes et finit in penultimo folio quod sapi//.
  • item 271. [270] Item liber Glosarum super Dyonisium qui incipit in secundo folio //generare et finit in penultimo folio gaudemus//.
  • item 272. [271] Item liber Hugonis de Sancto Victore qui incipit in secundo folio //ad bonitatem et finit in penultimo folio in quo//.
  • item 273. [272] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folioapparatin secundo folio ajouté dans l’interligne //est unus deus et finit in penultimo ordinario sed de malis//.
  • item 274. [273] Item liber qui dicitur Distinctiones Genesis qui incipit in secundo folio //non est et finit in penultimo folio spiritu//.
  • item 275. [274] Item liber abbatis Cluniacensis Contra legem MacumeticommentairePierre le Vénérable (1092-1156), Liber contra sectam sive haeresim Saracenorum (incipit : « Contra sectam nefariam nefandi Mahumeth… ») (PL 189, col . 663-720). qui incipit in secundo folio //gelice et finit in penultimo credimus//.
  • item 276. [275] Item liber Cronice Sicardi episcopi CremonensiscommentaireSicard de Crémone († 1215), Chronicon (cf. E . Brocchieri, Sicardo di Cremona e la sua opera letteraria, Crémone, 1958, p. 93-96. qui incipit in secundo folio //quasi et finit in penultimo folio eo an//.
  • item 277. [276] Item liber Pastoralis Gregorii in antiqua littera qui incipit in secundo folio //est tamen sepe et finit in penultimo spirit[u]alis//.
  • item 278. [277] Item liber Penitentie et inmortalisapparatet in ajouté dans l’interligne, suivi de imortaliscommentaireCorrespond très probablement au Penitentie moralis, cité dans le catalogue de 1374. qui incipit in secundo folio //in hac vita et finit in penultimo folio forbilia//.
  • item 279. [278] Item liber Expositionum libri Comitis in quo sunt Omelie evangeliorum qui incipit in suo secundo folio ordinario //dis Pelagii et finit in penultimo oblatas domino//.
  • item 280. [279] Item liber qui dicitur Summa de viciis qui incipit in secundo folio //convenit [... et in] penultimo folio tripliciter//.
  • item 281. {24v}[280] Item liber Bede super Cantica canticorum qui incipit in secundo folio //quod est et finit in penultimo folio et quia con//.
  • item 282. [281] Item liber Summarum magistri Hugonis expositarumcommentaireProbablement pour Sententiarum, apocryphe d’Hugues de Saint-Victor. qui incipit in secundo folio ordinario //dentur et finit in penultimo folio paciencia//.
  • item 283. [282] Item liber Sermonum dominicalium in littera curiali et incipit in secundo folio //est deus et finit in penultimo folio partus dei//commentaireIl s’agit d’un recueil de sermons donné par l’abbé Gilbert de Cantobre, cf. supra GC 7-9 et Pa 216..
  • item 284. [283] Item quidam liber in quo est Epistola beati Bernardi et tractatus Thome de Aquino De extremo judiciocommentaireNous ne connaissons aucun traité de Thomas d’Aquin portant ce titre ; mais peut-être s’agit-il d’un extrait de son Commentaire sur les Sentences ou bien d’une transcription erronée pour son De judiciis astrorum, attesté par de nombreux manuscrits conservés ? Voir pour ce dernier texte : S. Thomae de Aquino opera omnia jussu Leonis XIII edita, t . LXIII, Rome, 1976, p. 187-201., item tractatus De virtutibus, qui incipit in secundo folio //to se et finit in penultimo folio vi//.
  • item 285. [284] Item liber Sermonum sancti Augustini qui incipit in secundo folio ordinario //et diligit et finit in penultimo qui//.
  • item 286. [285] Item liber Institutionum officii sancti Victoris. Item tractatus Innocencii super Exposicione misterii altaris et sacramentorumcommentaireInnocent III (Lothaire de Segni), De sacro altaris mysterio. qui incipit in secundo folio //sabbato et finit in penultimo folio ordinario ad faciem//.
  • item 287. [286] Item liber Exposicionum super Genesis, Epistole Innocencii pape ad Hugonem priorem CartusiecommentaireLe deuxième titre correspond à la Vita Hugonis episcopi Gratianopolitani de Guigues le Chartreux, qui commence par un épître à Innocent II (« Incipit epistola Innocentii pape. Innocentius episcopus…dilecto filio Guigonis. Incipit prologus venerabilis Guigonis prioris Cartusie ») (PL 153, col. 75). qui incipit in secundo folio //quo officio et finit in penultimo folio aliquod//.
  • item 288. [287] Item liber Boecii, MarcianicommentaireSans doute Marcianus Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii ?.
  • item 289. [288] Item liber actuum synodalium qui incipit in secundo folio //post hec et finit in penultimo folio ne caucio//.
  • item 290. [289] Item liber Exposicionis Maraldi abbatis super regula beati Benedicti qui incipit in tercio folio //sub intelligitur et finit in penultimo folio ordinario ad creatorem//.
  • item 291. [290] Item liber Secunda secundacommentaireThomas d’Aquin, Summa theologiae..
  • item 292. [291] Item liber Alani De arte predicandi et liber QuotmodiscommentaireLes deux traités sont d’Alain de Lille. qui incipit in secundo folio //et ideo et finit in penultimo inutiles facti//.
  • item 293. [292] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //muri et finit in penultimo folio componat//.
  • item 294. [293] Item quidam liber Sermonum qui incipit in secundo folio //dias et finit in penultimo convertantur de//.
  • item 295. [294] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //ad Jhesum Christum et finit in penultimo folio in diver//.
  • item 296. [295] Item liber De diversis dictis AugustinicommentairePeut-être d’Eugippius. et Gregorii super libros legis qui incipit in secundo folio //est et quoniam propheta et finit in penultimo titulo//.
  • item 297. [296] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //beneficis et finit in penultimo folio multiplica//.
  • item 298. [297] Item liber quarumdam Exortacionum litteratoriarumcommentaireCorrespond probablement à un recueil de rhétorique ? et Institucionum rei militariscommentairePeut-être Végèce, De re militari. qui incipit in secundo folio //accrevit in eo et finit in penultimo folio in navibus seu//.
  • item 299. [298] Item liber Ysodorii De summo bono cum Regula beati Benedicti qui incipit in secundo folio //[...]tudinis et finit in penultimo folio virtus//.
  • item 300. {25r}[299] Item quidam liber Exortacionum litteratoriarum qui incipit in secundo folio //exortacio et finit in penultimo nec autem pro//.
  • item 301. [300] Item Concordancie Biblie in parvo volumine que incipiunt in secundo folio //abhominabilis et [finiunt] in penultimo folio ordinario xxvi .c.//.
  • item 302. [301] Item liber magistri Hugonis De spe et caritatecommentaireCorrespond peut-être à Hugues de Saint-Victor, De laude caritatis (Goy, Überlieferung, 253). et eciam quartus liber De obligationibus de[....] Justiniani perpetui augusticommentaireLes Institutiones de l’empereur Justinien ? et incipit in secundo folio //velatio et finit in penultimo [...]quare non//.
  • item 303. [302] Item Psalterium glosatum sine postibus modici valoris et incipit in secundo folio //in medie[...] et finit in penultimo quid rursum per flu//.
  • item 304. [303] Item liber Evangeliorum Mathei glosatus et incipit in secundo folio //secunda et finit in penultimo folio circumfuso//.
  • item 305. [304] Item liber Omeliarum Gregorii super Evangelia et incipit in secundo folio //in illo tempore et finit in penultimo folio altius//.
  • item 306. [305] Item liber Pentateucon glosatum, Machabeorum, PlatoniscommentairePlatonis : distorsion pour Prelatorius, cf. l’inventaire de 1374. et liber Yvonis et multa alia et incipit in secundo folio //congregate et finit in penultimo humane//.
  • item 307. [306] Item liber ElucidariicommentaireHonorius Augustodunensis. et Erudicionis LaurenciicommentaireSans doute Laurent d’Aquilée, Ars dictaminis. et Anceridon AgustinicommentaireIl s’agit évidemment de l’Enchiridion de saint Augustin. et incipit in secundo folio //quia ipse est fons et finit in penultimo folio eos qui//.
  • item 308. [307] Item liber operis magistri Johannis Albeville super EpistolascommentaireSans doute les Sermons de Jean Halgrinus d’Abbeville. qui incipit in secundo folio //luttandum est et finit in penultimo folio quod//.
  • item 309. [308] Item liber Sacramentorum qui incipit in secundo folio ordinario //jocundior et finit in penultimo folio sicut et ip//.
  • item 310. [309] Item Epistole Yldeberti episcopi Canomannensis et incipit in secundo folio //quod et inter arma et finit in penultimo folio plerumque re//.
  • item 311. [310] Itemapparaten marge une manicula liber Orologii sapienciecommentaireHenri de Suso, Horologium sapientie. et incipit in secundo folio //litteram et finit in penultimo folio displicere//.
  • item 312. [311] Item liber diversarum Epistolarum YvoniscommentaireYves de Chartres ?. Item Lamentaciones Jeremie glosate. Item tractatus super libris de Celestisapparatde ajouté dans l’interligne girarchiecommentairePs. Denys l’Aréopagite ; très probablement le commentaire d’Hugues de Saint-Victor. et incipit in secundo folio //in Christo et finit in penultimo folio annunciet//.
  • item 313. [312] Item liber De sacramentis ecclesiasticiscommentairePeut-être Amalaire de Trèves ? et quedam alia notabilia super Genesi, incipit in secundo //unguntur oleo et finit in penultimo folio pro hoc//.
  • item 314. [313] Item liber super Epistolis Pauli et incipit in secundo folio //set porrus et finit in penultimo folio an ex//.
  • item 315. [314] Item liber qui dicitur Ymago mundicommentaireDe Pierre d’Ailly († 1410) ; mais on pourrait également penser au traité d’Honorius Augustodunensis qui porte le même titre ? in quo sunt Expositiones Augustini, De quinque setenacommentaireHugues de Saint-Victor, De quinque septenis (Goy, Überlieferung, 368). et Gemma dictaminiscommentaireUn traité non identifié d’Ars dictaminis ; le titre Gemma est parfois attesté pour des recueils d’extraits ou des tables de matières dans le domaine juridique (par exemple la Gemma seu Margarita decretalium de Bonaguida de Arezzo). et De statu interioris hominiscommentaireRichard de Saint-Victor , De statu interioris hominis (ou De Interiori homine) (PL 196, col. 1115-1160).. Item Diversitas litterarumcommentaireSans doute un recueil rhétorique de modèles de lettres ? cum multis aliis et incipit in secundo folio //guinis et finit in penultimo folio ab//.
  • item 316. [315] Item Epistole super quinque libris Moysis et incipit in secundo folio //[...]ca[....] [et fi]nit [in penultimo] folio voluntarium//.
  • item 317. {25v}[316] Item liber Josephi De obsidione JherusalemcommentaireFlavius Josèphe, Antiquitates judaicae, trad. latine de Rufin d’Aquilée. Un recueil de même composition, sans doute le même manuscrit, est déjà cité dans l’inventaire de la fin du xiie siècle. et Paulus Orosii historiografus qui incipit in secundo folio //quoque modo et finit in penultimo folio magis//.
  • item 318. [317] Item liber Epistolarum Clementis de obitu Petri apostolicommentaireClément Ier ; correspond sans doute à la collection de lettres apocryphes transmise au début de la collection des Decrétales pseudo-isidoriennes et dont la deuxième lettre, adressée à Jacobus praesul Hierosolymitanus, commence par les mots : « Quoniam sicut a beato Petro apostolo » ? Ed. P. Hinschius, Decretales Pseudo-isidorianae, Leipzig 1863, p. 30-66 ; Mansi, Concilia, I, col. 91-108 et 125-156. qui incipit in secundo folio //et patrem vostrum et finit in penultimo folio adultera michi//.
  • item 319. [318] Item liber De doctrina christianacommentaireDe saint Augustin. et De officiisapparatsuit q rayé ecclesiasticiscommentaireSans doute d’Amalaire de Trèves. qui incipit in secundo folio //vasionibus et finit in penultimo folioapparatsuit et finit in penultimo folio répété ritus//.
  • item 320. [319] Item liber Grisostimi Quod nemo leditur nisi a se ipso et incipit in secundo folio ordinario //usque rerum et finit in penultimo folio ab archanis//.
  • item 321. [320] Item liber Sermonum cum quodam parvo libro qui incipit in textu Osculetur me osculo oris suicommentaireIdentification délicate pour ce dernier écrit, qui porte sur le Cantique des Cantiques ; le même incipit est donc attesté pour plusieurs textes. et finit in penultimo folio confusus abs//.
  • item 322. [321] Item Psalterium glosatum et incipit in secundo folio in glossa //vocatur et finit in penultimo folio custodiamus//.
  • item 323. [322] Item liber qui vocatur Diadema monachorumcommentaireSmaragde de Saint-Mihiel. qui incipit secundo folio ordinario //hoc est remedium (nnnn)travailconserver ? cum septem psalmis glosatis et finit in penultimo folio ordo transi//.
  • item 324. [323] Item liber Commendationis bene vivendi cum commendatione Yvonis a beato Urbano CarnotensibuscommentaireYves de Chartres, Epistulae (inc : Reverendissimo patri patrum Urbano fidelissimus servus eius Yvo Carnotensis.. .). misse et incipit in secundo folio ordinario //peribus et finit in penultimo Christi esset//.
  • item 325. [324] Item liber Job glosatus et Evangeliorum Mathei et incipit in secundo folio ordinario in textu //Dei et finit in penultimo folio Christi despergere//.
  • item 326. [325] Item liber Explanacionum sex dierum in quibus Deus celum et terram condidit sumptarum ex dictis beati Augustini et beati Ambrosiicommentaire Peut-être d’Arnaud de Bonneval (De operibus sex dierum) ou de saint Bonaventure (Collationes in Hexaemeron) ? qui incipit in secundo folio //so condita sunt et finit in antepenultimo folio prestat//.
  • item 327. [326] Itemapparatune manicula marge gauche liber qui dicitur Topica SironiscommentaireCicéron. qui incipit in secundo folioapparatsuit nil er rayé //nihil optet et finit in penultimo folio dicti libri poterit dici//.
  • item 328. [327] Item liber qui dicitur volumen Hystoriarum veteris Testamenti in libro Genesis et Moralitas de creacione mundicommentairePeut-être un extrait des Moralia in Job de Grégoire le Grand ? qui incipit in secundo folio //globus et finttravailfinit ? in penultimo folio peccato penitebit//. Item quedam pars Summe decretorum in eodem libro.
  • item 329. [328] Item liber De infancia Maioliapparatune manicula marge gauchecommentairePeut-être une partie de la Vita brevior de saint Maïeul, dont la IIIe partie s’intitule De infancia sua ? Cf. D. Iogna Prat, « Agni immaculati » . Recherches sur les sources hagiographiques relatives à saint Maïeul de Cluny (954-994), Paris, 1988, en particulier p. 20-29. qui incipit in secundo folio //nec dinumerare et finit in penultimo folio usque ad//.
  • item 330. [329] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //tram ad austrum et finit in penultimo folio in sanguinis//apparatsuit et finit in penultimo folio rayé.
  • item 331. [330] Item liber Sermonum et incipit in secundo folio //anotandam et finit in penultimo folio quod de ligno//.
  • item 332. [331] Item liber De erudicione religiosorumcommentaireGuillaume Peyraut. qui incipit in secundo folio //oracione et finit in penultimo folio et videbimus//.
  • item 333. [332] Item liber MoraliumcommentaireUn exemplaire des Moralia in Job de Grégoire le Grand ?, de regimine diversorumcommentaireIdentification délicate. Le De regimine diversorum correspond peut-être à une œuvre de médecine. qui incipit in secundo folio //posuit et finit in penultimo folio communi// et in eodem libro vita beate Marie Magdelene [....].
  • item 334. {26r}[333] Item liber qui dicitur Viaticum ConstantinicommentaireConstantin l’Africain (xie s.). qui incipit in secundo folio [....] et finit in penultimo folio si vero//. Item in eodem libro questiones et rus (?)[...] exordio mundi.
  • item 335. [334] Item liber sancti Augustini Contra paganos de di(vin)acione demonum et incipit [in secundo folio] //non ea prohiberi et finit in penultimo folio michi dicitur// et in [eodem] volumine liber De natura boni editum a dicto Augustini.
  • item 336. [335] Item liber Hugonis De sacramentis Veteris TestamenticommentaireHugues de Saint-Victor. qui incipit in secundo fo[lio] //littere et finit in penultimo folio per eosdem intus//.
  • item 337. [336] Item liber Bernardi abbatis De consideracione ad Eugenium papamcommentaireBernard de Clairvaux. cum aliis tractibus pluribus et incipit in secundo folio //non sustinens et finit in penultimo folio abit//.
  • item 338. [337] Item liber DialogorumcommentairePeut-être un exemplaire des Dialogues de Grégoire le Grand ? in papiro sine principio et incipit in secundo folio //commotus et finit in penultimo folio (…).
  • item 339. [338] Item liber De diversis questionibus qui incipit in secundo folio //gloriosum et finit in penultimo folio ita vr ii ovi (?).
  • item 340. [339] Item liber Scolastice ystoriecommentairePetrus Comestor. sine postibus et incipit in secundo folio //tamen est vespere et finit in penultimo folio die reve//.
  • item 341. [340] Item liber Ysaye glosatus et incipit in secundo folio ordinario in textu //sta arietum et finit in penultimo folio f. g. let. p. q. t.//.
  • item 342. [341] Item Summa magistri Johannis de Abbatisvilla super Evangeliis et epistulis dominicalibuscommentaireSans doute les Sermons de Jean Halgrinus d’Abbeville déjà cités dans l’inventaire de 1374. et incipit in secundo folio //ubi faciant et finit in penultimo folio sermo quidem//.
  • item 343. [342] Item liber sancti Augustini super Omeliarum et incipit in secundo folio //de misericordia et finit in penultimo folio quam tantam//.
  • item 344. [343] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //ad salutem nostram et finit in penultimo folio canonica//.
  • item 345. [344] Item libri Sapienciales et libri Soliloquiorum Augustini, Epistole Senece ad PaulinumcommentairePs. Sénèque, Epistulae ad Paulinum. et incipit in secundo folio //gressus et finit in penultimo securita//.
  • item 346. [345] Item liber Institutorium Cassiani et incipit in secundo folio //thares et finit in penultimo folio ordinario de perfectione//.
  • item 347. [346] Item liber Collacionum abbatis, Pia...u(m) (?)commentaireRecueil déjà cité dans le précédent inventairetravailpréciser, lien et dont le premier titre ici cité, correspondrait à Collacionum abbatis, soit sans doute un exemplaire des Collations de Cassien. et incipit in secundo folio //cum ipsis et finit in penultimo folio celorum//.
  • item 348. [347] Item Epistole Pauli et Septem Epistole canonice et incipiunt in secundo folio //quia deus et fini[un]t in penultimo folio sanitati//.
  • item 349. [348] Item liber De immortalitate animecommentaireTrès probablement le De immortalitate anime de saint Augustin. et incipit in secundo folio //seu per sit et fin[it in] penultimo folio revocaretur//.
  • item 350. [349] Item liber Sermonum et incipit in secundo folio ordinario //teste et a[...” et finit in] penultimo folio sacerdos//.
  • item 351. {26v}[350] Item liber Soliloquiorum Ysidori et super Cantica canticorum et incipit in secundo folio //esse similitudo et finit in penultimo folio lacrimas//.
  • item 352. [351] Item liber dictus Hugo de Sancto Victore cum Apologia beati Bernardi contra monachos Cluniacenses et SistarciensescommentaireBernard de Clairvaux, Apologeticum. qui incipit in secundo folio //psalmis et finit in penultimo folio cum deliquiis// et finit in penultimo folio //in cibo cum pluribus aliis librisapparatsic, mention de deux explicit répère.
  • item 353. [352] Item liber qui AbstinentiacommentairePeut-être un extrait du livre II des Sententiae d’Isidore de Séville, qui porte ce titre, De abstinentia. vocatur et incipit in secundo folio //nalibus et finit in penultimo folio Ecc.xxi.//.
  • item 354. [353] Item volumen librorum Salomonis glosatum et incipit in secundo folio //nobiscum et finit in penultimo folio coram//.
  • item 355. [354] Item liber Hugonis de Sancto Victore De duodecim patriarchiscommentaireSans doute un apocryphe ; attesté dans un certain nombre de catalogues médiévaux sous le nom de Richard de Saint-Victor. Voir en particulier P. Ruf, Mittelalterliche Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz, t. III, Munich, 1932, p. 704, 715, 764. Cité également infra avec l’attribution à Richard de Saint-Victor. et incipit in secundo folio //stulticiam et finit in penultimo folio exauditus//.
  • item 356. [355] Item quidam liber in quo habetur pars Psalterii glosati cum quibusdam aliis et incipit in secundo folio ordinario //impiorum et finit in penultimo folio a quibus se//.
  • item 357. [356] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //vita et finit in penultimo folio frus//.
  • item 358. [357] Item unus liber in pergameno in quo continentur tres libri qui incipit in secundo folio //de costa ipsius et nemo. Item liber Soliloquiorum Ysidori et incipit in secundo folio //pertulerunt et finit in penultimo folio aspicitur//. Item liber magistri AlanicommentaireAlain de Lille. et incipit in secundo folio //tat speculum et finit in penultimo folio ex quo//, in uno volumine.
  • item 359. [358] Item liber Collacionisapparatsuit ad o, début des mots qui se trouvent après abbreviatarum, non rayé abbreviatarum ad omne statum qui incipit in secundo folio //unde jure et finit in penultimo folio dicatis et f//.
  • item 360. [359] Item liber Sermonumapparatsuit ysa et incipit in secundo folio //derem et finit in penultimo folio de qua//.
  • item 361. [360] Item quedam Evangelia glosata et incipiunt in secundo folio //unam fidem et finiunt in penultimo folio deus//.
  • item 362. [361] Item liber Florum evangeliorum et De infancia SalvatoriscommentaireAelred de Riévaux, De Jesu puero duodeno seu de infantia Jesus. et De computo et quedam alia qui incipit in secundo folio //hominis et finit in penultimo folio orciendos//.
  • item 363. [362] Item liber De quatuor virtutibuscommentaireCorrespond peut-être à la Formula honestae vitae de Martin de Braga (attestée également sous le titre De quattuor virtutibus) ? et incipit in secundo folio //non geres et finit in penultimo bibat//.
  • item 364. [363] Item liber De miseria hominiscommentaireInnocent III, De miseria conditionis humane.. Item Sermones et quedam alia scripta et incipit in secundo folio ordinario //et emis et finit in penultimo folio usque ad//.
  • item 365. [364] Item Epistola Theodori abbatis ad Claudium episcopumcommentaireClaudius de Turin, Expositio in Leviticum, précédée d’une lettre à Theodemirumtravail?, abbé de Psalmodi (PL 104, col. 615-620). et incipit in secundo folio //vel[...] epistola et finit in penultimo folio cogitabat//.
  • item 366. [365] Item Epistole Pauli glosate que incipiunt in secundo folio in textu //dum spiritum et finiunt in penultimo folio exitum//.
  • item 367. [366] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio //tes et futuris et finit in penultimo folio dicitur super//.
  • item 368. [367] Item liber qui dicitur Apologeticumapparatapoleticum in latinum ex greco tractuscommentaireEusebius Caesariensis, Apologeticum pro Origene (transl. Rufini). et incipit in secundo folio //dicti [....] et finit in penultimo folio fructificabit//.
  • item 369. {27r}[368] Item liber qui dicitur MarialecommentaireProbablement le Mariale, poème de Bernard de Morlaix ; cf. Dreves, Analecta hymnica, L, 1907, p. 424-482. qui incipit in secundo folio //cientem et finit in penultimo [....].
  • item 370. [369] Item liber qui dicitur Epistole Clementis De obitu beati Petri et ordinacione suacommentaireClément Ier ; correspond sans doute à la collection de lettres apocryphes transmise au début de la collection des Décrétales pseudo-isidoriennes et dont la deuxième lettre, adressée à Jacobus praesul Hierosolymitanus, commence par les mots : « Quoniam sicut a beato Petro apostolo » ? Ed. P. Hinschius, Decretales Pseudo-isidorianae, Leipzig 1863, p. 30-66 ; Mansi, Concilia, I, col. 91-108 et 125-156. qui [incipit] in secundo folio //fuerit et finit in antepenultimoapparatni rayé après fuerit ; in penultimo avec ante ajouté dans l’interligne folio cujus//.
  • item 371. [370] Item liberapparatliber précédé de actus rayé qui dictur Actus apostolorum glosatus et incipit in secundo folio in textu [....] et finit in penultimo folio per dilectionem//.
  • item 372. [371] Item liber magistriapparatsuit Pe non rayé Ricardi De duodecim patriarchiscommentaireRichard de Saint-Victor. et Bernardi De precepto et d[ispensatione]commentaireBernard de Clairvaux. et incipit in secundo folio //netralia et finit in penultimo folio mille//.
  • item 373. [372] Item liber Expositionum evangeliorum metrificatus et incipit in secundo folio ordinario //ise[... et] finit in penultimo folio in littera rubea regnum//.
  • item 374. [373] Item liber qui dicitur ScintillarumcommentaireDéfensor de Ligugé. qui incipit in secundo folio //moribus et finit in penultimo folio pere//.
  • item 375. [374] Item liberapparatsuit qui non rayé Omeliarum Gregorii super Ezechielem qui incipit in secundo folio //per prophetie et finit in penultimo folio in virtutibus//.
  • item 376. [375] Item liber qui dicitur MarialecommentaireBernard de Morlaix ? Cf. supra. qui incipit in secundo folio //delicie Marie et finit in penultimo folio fecunditatem//.
  • item 377. [376] Item liber qui dicitur Pentateron metrificatuscommentaireLe titre correspond peut-être au Carmen biblicum de Leonius de Sancto Victore, poème biblique de 14000 héxamètres, également attesté, dans les manuscrits subsistants, sous le titre de Penthateucum per versus ; voir pour ce texte J. Châtillon, « De Guillaume de Champeaux à Thomas Gallus. Chronique d’histoire doctrinale et littéraire de l’école de Saint-Victor », dans Revue du Moyen Age latin, t. 8, 3, 1952, en particulier p. 265. Parmi les manuscrits conservés de ce texte sont à citer : Paris, BnF lat. 14759 et 14760 (or. Saint-Victor de Paris), BnF lat. 18559 et Vatican, Reg. lat. 283 (or. Saint-Denis en France). Une autre identification de ce traité est possible avec le Pantheon, poème biblique de Geoffroy de Viterbe († 1179) ; cf. Stegmüller, Repertorium, n° 2610. A noter également qu’une deuxième attestation de ce texte se retrouve dans ce même catalogue, infra, n° 387. et incipit in secundo folio //audiendi et finit in penultimo folio abo//.
  • item 378. [377] Item liber qui dicitur Exameron Ambrosii qui incipit in secundo folio //tatis et finit in penultimo folio ab omnibus//.
  • item 379. [378] Item liber papireus qui dicitur Expositio orationis dominice cum aliquibus aliis tractibus qui incipit in secundo folio //dictus continuari et finit in penultimo quando una//.
  • item 380. [379] Item liber qui dicitur Sacramentum christiane fideicommentaireHugues de Saint-Victor. qui incipit in secundo folio //quare et finit in penultimo folio quia//.
  • item 381. [380] Item liber Augustini episcopi De videndo Deum ad Paulinam clarissimam cum aliis diversis tractatibus qui incipit in secundo folio //vi corpore et finit in penultimo folio sapientie//.
  • item 382. [381] Item liber qui dicitur Novum Testamentum qui incipit in secundo folio //domino et finit in penultimo folio ego sum alpha et o//.
  • item 383. [382] Item liber Augustini De silencio in ecclesia qui incipit in secundo folio //nichil et finit in penultimo folio orphanorum//.
  • item 384. [383] Item liber Canonizacionis domini Phillippi condam Bituricensis arciepiscopi in papirocommentaireProcès de canonisation de Philippe Berruyer († 1260). et incipit in secundo folio //est sigillum et finit in penultimo folio hominis//.
    [+]

    Conservation : Vatican, Vat . lat. 4020

    Attestation :

  • item 385. [384] Item liber qui dicitur Flores evangeliorum cum ymnis glosatis qui incipit in secundo folio //justum judice et finit in penultimo folio in cruce dei// sine postibus.
  • item 386. [385] Item liber Sententiarum, Quid est Deus et multa alia alia bona ad agnicionem filiiapparatfi(lii) ajouté dans l’interligne Dei qui incipit in secundo folio //quia quis et finit in penultimo folio videlicet//.
  • item 387. [386] Item liber Sermonum qui incipit in secundo folio ordinario //inclinavit celos et finit in penultimo folio in//.
  • item 388. [387] Item liber qui dicitur Pentateton super PsalteriumcommentaireSans doute encore un exemplaire du Carmen biblicum seu Pentatheucum per versus de Leonius de Sancto Victore, déjà cité supra, n° 376. qui incipit in secundo folio //non est et finit in penultimo folio duo//.
  • item 389. [388] Item liberapparatsuit qui rayé Epistolarum Augustini ad Jeronimum et Jeronimi [....] et Sententia quorumdam philosophorum qui incipit in secundo folio [.....et finit] in penultimo folio ciculas//.
  • item 390. {27v}[389] Item liber De animalibus [et pr]oprietatibuscommentaireBarthélemy l’Anglais. qui incipit in secundo folio //excelsis et finit in penultimo folio que//.
  • item 391. [390] Item quartus liber Sententiarum, incipit in secundo folio //et virtutes et finit in penultimo folio leva//.
  • item 392. [391] Item liber quiapparatquo, suit dicitur rayé.; une manicula marge gauche dicitur tres sunt tres Aratoris, Catonis et Differentie sermonum, qui incipit in secundo folio //ordo et finit in penultimo folio vesperum//.
  • item 393. [392] Item quedam Lectura super librum Biblie et incipit in secundo folio //ornatus et finit in penultimo folio interpres//.
  • item 394. [393] Item liber qui dicitur Omelie Gregorii super Ezechielem qui incipit in secundo folio //hic est et finit in penultimo folio inter//.
  • item 395. [394] Item liberapparaten marge une manicula qui dicitur De studio sapientie et ejus commendacionecommentairePeut-être Richard de Saint-Victor, De contemplatione sive Beniamin major (également attesté sous le titre Beniamin de studio sapientie). et Bernardus De diligendo DeumcommentaireBernard de Clairvaux. et multa alia qui incipit in secundo folio //Rachel et finit in penultimo folio liberalitate//.
  • item 396. [395] Item liberapparatsuit Aureliani rayé Amelarii De officiis ecclesiasticis qui incipit in secundo folio //tem et finit in penultimo folio letam//.
  • item 397. [396] Item liber qui dicitur Odonis abbatiscommentairePeut-être un exemplaire de la Vie d’Odilon de Cluny ? et incipit in secundo folio //censuram et finit in penultimo ordinario quos ex//.
  • item 398. [397] Item liber qui dicitur Quartus Sententiarum et incipit in secundo folio //baptismi et finit in penultimo folio mortuus//.
  • item 399. [398] Item liber Gregorii De agnicione creatorum in moralibuscommentaireUn extrait des Moralia in Job de Grégoire le Grand. et incipit in secundo folio //et manifestabo et finit in penultimo folio que nititur//.
  • item 400. [399] Item tractatus De habundancia omnium exemplorum in papirocommentaireD’après les citations précédentes de ce titre, il s’agit sans doute d’un recueil pour les prêcheurs. et incipit in secundo folio ordinario //heremita et finit in penultimo folio perfectum//.
  • item 401. [400] Item liberapparaten marge une manicula qui dicitur Arator et incipit in secundo folio //te sacre et finit in penultimo folio sacerdotes dei//.
  • item 402. [401] Item liber Epistolarum Gregorii in papiro qui incipit in secundo folio //aspectum et finit in penultimo folio egessit//.
  • item 403. [402] Item liber magistri Roberti Contra HereticumcommentaireSans doute Rupert de Deutz, In Cantica Canticorum, dont l’incipit est : « Qui contra hominem similem sibi luctatur… », « Henricum » étant une lecture erronée pour « hominem » ? Selon une hypothèse de M. Lauwers et de M. Zerner, en revanche, ce traité serait à identifier avec le traité contre l’hérétique Henri, transmis notamment dans le ms. Nice, Bibl. mun. 4. A noter toutefois que ce texte est toujours attribué, dans les rares manuscrits qui en ont été conservés, à un moine nommé Guillaume. Maître Robert ici cité serait donc, dans ce cas, un possesseur (pour la bibliographie, cf. supratravailsupprimer "supra", les notes correspondantes à M 184 et à R 120). et incipit in secundo folio //quid intersit et finit in penultimo folio intelligendum est// sine postibus.
  • item 404. [403] Item liber qui dicitur De fide et specommentaireTrès probablement d’Othon de Lucques ; cf. F. Gastaldelli, « La Summa Sententiarum di Ottone da Lucca. Conclusione di un dibattito secolare », dans Salesianum, 42, 1980, p. 537-546. et Summa magistri Raymundi de casibuscommentaireRaymond de Peñafort. et incipit in secundo folio //abusive et finit in penultimo folio notre, sine postibus.
  • item 405. [404] Item liber De officiis ecclesiasticiscommentaireDe Jean Beleth ou d’Amalaire de Trèves ? et incipit in secundo folio //prima et finit in penultimo folio ecclesiasticum// sine postibus.
  • item 406. [405] Item liber qui dicitur Flores psalmorum et incipit in secundo folio ordinario //fide et finit in penultimo folio vino//.
  • item 407. [406] Item liber Ysidori FlorentinecommentaireIsidore de Séville, De fide catholica contra Judaeos (précédé d’une épître à sa sœur Florentia) (PL 83, col. 449-538 ; CPL 1198). et incipit in secundo folio //sacrilegio et finit in penultimo folio dies//.
  • item 408. [407] Item liber sine postibus qui incipit in secundo folio //conspectum et finit in penultimo folio ad hoc omnes//.
  • item 409. {28r}[408] Item liber qui dicitur de compunc[tione]commentaireProbablement de Jean Chrysostome, De compunctione cordis., incipit in secundo folio //imm[... et finit] in penultimo folio singula//.
  • item 410. [409] Item liber Miraculorum beate Marie qui incipit in secundo folio //orantibus et finit in [penultimo ...] sar//.
  • item 411. [410] Item liber De vita sancti Gregorii et sancti Mauri qui incipit in secundo folio //pref[... et] finit in penultimo folio scribere//.
  • item 412. [411] Item liber in quo sunt Statuta provincialia, Collationes ad proponendum coram [pape, principibus] et aliis diversis personis et incipit in secundo folio //in anno et finit in penultimo p[...]//.
  • item 413. [412] Item liber Epistolarum sancti Cyprianiapparatsuit ry rayé et incipit in secundo folio ordinario //n[...] et finit in penultimo emerserunt//.
  • item 414. [413] Item Summa de viciis et incipit in secundo folio //et in et finit in penultimo folio et mali//.
  • item 415. [414] Item liber Athanasii Contra ArriumcommentairePs. Athanase, Disputatio fidei contra Arrium. et incipit in tercioapparatapparattercio dans l'interligne sur secundo rayé folio //gloriosi et finit in penultimo folio languore//.
  • item 416. [415] Item liber qui dicitur Cronica JeronimicommentaireSaint Jérôme, Chronicon ; adaptation du livre II de la chronique d’Eusèbe. qui incipit in secundo folio //quinta et finit in penultimo folio iterum//.
  • item 417. [416] Item liber qui dicitur Augustini Encheridion qui incipit in secundo [folio] //in nostris XXV et finit in penultimo folio quia//.
  • item 418. [417] Item liber continens Quid sit Deus nec angeli quantum homo scire potestcommentaireCorrespondrait à un recueil de questions théologiques anonymes qui n’a pu être identifié ; déjà cité supratravailsupprimer "supra", dans le catalogue de 1374., qui incipit in secundo folio //vide et finit in penultimo folio et//.
  • item 419. [418] Item liber De sex ordinibus clericorumcommentaireDéja cité dans les précédents catalogues, de 1374 et de 1410 ; dans l’hypothèse d’une transcription erronée du chiffre, le titre pourrait correspondre à l’Opusculum de septem ordinibus ecclesiae, 12e lettre apocryphe de saint Jérôme, attribuée également à tort à Faust de Riez (PL 30, col. 148-162). quos [pontifex] romanus secum habet qui incipit in secundo folio //David et finit in penultimo folio in littera rubea ibus//.

[ST]

Apparat :

a. incepiunt | b. Inno(centii) | c. apparatsuit penultimo rayé ; disparition des dernières lettres, la feuille est rognéetravailréunir en une seule note ? | d. suit penultimo rayé ; disparition des dernières lettres, la feuille est rognéetravailréunir en une seule note ? | e. apparatles mots et lettres au milieu de cette ligne et des suivantes sont illisibles ; dominum et abbatem dans l’interlignetravailréunir en une seule note ? | f. les mots et lettres au milieu de cette ligne et des suivantes sont illisibles ; dominum et abbatem dans l’interlignetravailréunir en une seule note ? | g. apparatlectura ajouté avant l’article, marge gauche | h. lectura ajouté avant l’article, marge gauche | i. apparatapparatus ajouté avant l’article, marge gauche | j. apparatus ajouté avant l’article, marge gauche | k. apparatcf. supra, note ftravailnote précédente. | l. cf. supra, note ftravailnote précédente. | m. lectura ajouté dans l’interligne | n. les deux mots précédés d’antiquioribus rayé | o. en marge : de abbate | p. le mot repère peut être restitué grâce à la comparaison avec l’inventaire de 1410 ; suivent quelques lettres en partie effacées | q. suit m (probablement pour le début de magistri) rayé | r. sine postibus répété | s. dans l’interligne au-dessus de : hoc professa rayé | t. deux traits convergents pointant cet article en marge | u. p(er) rayé ; ope(re) suscrit | v. eodem dans l’interligne | w. R(ati)onale sans tilde | x. suit un d rayé | y. in secundo folio omis | z. et omis | aa. in répété et rayé | ab. suit et finit, placé à tort ici | ac. suit Raymundi rayé | ad. ex ajouté dans l’interligne | ae. fratris sur domini rayé | af. Libri...nativitate ajouté dans une note en marge | ag. virido | ah. penultimo précédé de an(te) ajouté dans l’interligne | ai. les dernières lettres ne sont plus lisibles | aj. cf. la note précedente | ak. cum répété et rayé | al. titre partiellement effacé | am. quarto ajouté dans l’interligne au-dessus de secundo rayé | an. le mot qui précède est illisible, l’encre est très effacée | ao. apparatsuit dat ajouté dans l’interligne | ap. suit dat ajouté dans l’interligne | aq. alphabeti ajouté dans l’interligne | ar. finit ajouté dans l’interligne | as. p(rim)° ajouté dans l’interligne | at. l’article débute par : Item Summa Gaufridi rayé | au. Veronice/ce, le deuxième ce à la ligne suivante a été rayé | av. sic précédé de amo enum rayé | aw. une partie de ce mot désormais illisible | ax. textu précédé de : gro rayé | ay. de ajouté dans l’interligne | az. secundo corrigé sur tercio rayé | ba. suit un article rayé et le début d’un autre également rayé dont voici les textes : Item epistole sancti Thome super Thomas de Aquino super epistoli Pauli sine principio et incipit in secundo folio in textu //an Judeorum et finit in penultimo folio in textu ut non//. Item Epistole Pauli y l (sic) | bb. suit Nu rayé | bc. sic pour glosati | bd. suit isine rayé, probablement le début d’un autre mot initialement écrit à la place d’Israel | be. les premiers mots de cette ligne et des suivantes ne sont plus lisibles | bf. précédé de epistole rayé | bg. suit une ligne rayée : Item Sermonum beati Bernardi. | bh. liber ajouté dans l’interligne et rayé | bi. Summa précédé de liber rayé | bj. en marge une manicula | bk. su dans l’interligne | bl. Regum ajouté dans l’interligne | bm. en marge une manicula | bn. quae précédé de quas rayé | bo. abissus précédé d’un pied-de-mouche | bp. Civitate précédé de Trini rayé | bq. Elvangelia | br. multa alia, les a corrigés par des i | bs. de abstinencia précédé d’un pied-de-mouche | bt. suit cant rayé | bu. Q(uod)modis ajouté dans l’interligne | bv. suit super expositione qui (apparemment corrigé sur quam) intitulatur quod de diversis vocabulorum significationibus rayé | bw. à ligne suivante : Item liber qui dicitur tractatus, rayé | bx. Dans l’interligne, au-dessus de Liber Alani, ajout de deux mots : q(uam) deperdita (?) ; Valdenses précédé de Valencie rayé ; et quedam alia ajouté dans l’interligne | by. in secundo folio ajouté dans l’interligne | bz. et in ajouté dans l’interligne, suivi de imortalis | ca. en marge une manicula | cb. de ajouté dans l’interligne | cc. suit q rayé | cd. suit et finit in penultimo folio répété | ce. une manicula marge gauche | cf. suit nil er rayé | cg. une manicula marge gauche | ch. suit et finit in penultimo folio rayé | ci. sic, mention de deux explicit répère | cj. suit ad o, début des mots qui se trouvent après abbreviatarum, non rayé | ck. suit ysa | cl. apoleticum | cm. ni rayé après fuerit ; in penultimo avec ante ajouté dans l’interligne | cn. liber précédé de actus rayé | co. suit Pe non rayé | cp. suit qui non rayé | cq. fi(lii) ajouté dans l’interligne | cr. suit qui rayé | cs. quo, suit dicitur rayé.; une manicula marge gauche | ct. en marge une manicula | cu. suit Aureliani rayé | cv. en marge une manicula | cw. suit ry rayé | cx. apparattercio dans l'interligne sur secundo rayé | cy. tercio dans l'interligne sur secundo rayé | 

Commentaires :

1.  Plus probablement Grégoire IX (1227-1241), auteur de Décrétales ?

2. Dinus de Mugello, De regulis juris.

3. Pierre Flamenqui, juriste, abbé de Saint-Victor († 1424).

4. Jean d’André, Apparatus ad Clementinas.

5. Guillaume de Montlauzun, Glosae super Clementinas.

6. Innocent IV, Apparatus super Decretales.

7. Henri de Segusia, Summa copiosa seu Speculum.

8. Probablement toujours un exemplaire de l’Apparatus (seu Lectura) super Decretales d’Innocent IV.

9. Voir note précédente.

10. Henri de Segusia, Summa copiosa.

11. Henri de Segusia, Lectura super Decretalibus.

12. Bernard de Compostelle, Casus Decretalium.

13. Jean d’André, Novella super lib. IV Decretalium.

14. Guillaume Duranttravail? Durandi, Repertorium juris.

15. Geoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium.

16. La Brocarda de Barthélémy de Brescia († 1258) est un remaniement de la Brocarda de Damasus Hungarus à laquelle l’auteur a ajouté une préface.

17. Tancred de Bologne, Summa super Decretales.

18. Il ne peut pas s’agir d’Hugues de Bonnevaux, abbé cistercien (1120-1194) qui n’a pas écrit d’ouvrage de ce titre. L’item correspondrait plutôt à un apocryphe d’Hugues de Saint-Victor, De duabus scholis virtutis et veritatis (Miscellanea II), qui commence par le Psaume 118 : « Beati immaculati in via, qui ambulant… Duae sunt scholae et duo sunt genera discentium. Alii virtutem querunt, alii… » (PL 177, col. 627).

19. Geoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium.

20. Identification très difficile…et s’il s’agissait de Bernard de Montemirato (XIIIe s.), auteur d’une Lectura super Decretales ?

21. De Guillaume Durand.

22. Bonaguida de Arezzo, Gemma seu Margarita Decretalium (index ou table des matières des Decrétales).

23. Bernard de Compostelle, Casus super Decreto.

24. Gui de Baysio, Rosarium super Decreto.

25. En réalité de Gennade de Marseille, Liber sive definitio ecclesiasticarum dogmatum (PL 42, 1213-1222).

26. Tancred de Bologne, Ordo judiciarius.

27. Du Rosarium decreti de Gui de Baysio.

28. Gui de Baysio.

29. Stephanus Tornacensis, Summa decreti.

30. Sans doute Bernard de Montemirato, Lectura super Decretales ?

31. Geoffroy de Trani, Summa super titulis Decretalium.

32. La Summa de casibus de Raymond de Peñafort.

33. Probablement un autre exemplaire de la Summa super titulis Decretalium de Geoffroy de Trani.

34. Johannes Garcias Hispanus.

35. Gilles de Fuscarariis, Ordo judiciarius.

36. Johannes Garcia Hispanus.

37. Geoffroy de Trani, Summa super titulis decretalium ou bien la Summa juris canonici du même auteur.

38. Bernard Gui, Chronicae Romanorum Pontificum sive Historia nova ; ou bien Martinus Polonus, Chronica pontificum et imperatorum.

39. Le Rationale divinorum officiorum.

40. Gencellinus de Cassanhis, Lectura super Clementinis.

41. Le Speculum judiciale de Guillaume Durand.

42. Jean Osilis, l’un des prieurs claustraux de Saint-Victor, dont les livres, par lui offerts à l’abbaye, sont détaillés plus loin. La Somme en question est peut-être celle de Raymond de Peñafort ?

43. Peut-être un exemplaire de la Somme de Jean Beleth, déjà citée dans les précédents inventaires.

44. Grégoire le Grand, Registrum epistularum.

45. Dinus de Mugello.

46. Benoît XII, Constitutiones super reformationem monachorum nigrorum. D’après les incipit et explicit repère indiqués, l’item ne correspond pas au ms. Paris, BNF nouv. acq. latines 2296, pourtant un exemplaire de ces Constitutions provenant de Saint-Victor.

47. Geoffroy de Trani.

48. Dinus de Mugello.

49. Gui de Baysio, Apparatus ad Sextum.

50. Roffred de Bénévent, Ordo judiciarius seu de Ordine judiciorum.

51. Roffred de Bénévent, Libellus juris canonici.

52. L’abbé Etienne Aubert, promoteur de l’inventaire de la bibliothèque de 1374, donateur de plusieurs manuscrits dont un missel (actuel Carpentras, Bibl. Inguimbertine 90), un bréviaire, le dictionnaire en deux volumes ici cité et un manuscrit de Concordances cité dans le précedent catalogue (n° 119).

53. Sans doute de Bernard de Montemirato.

54. Huguccio de Pise, Lectura super Decretum.

55. De Bernard de Pavie ?

56. Sans doute pour Roffred de Bénévent.

57. commentaireJean Blanc de Marseille, auteur d’une Summa feudorum ; d’après les incipit et explicit repère indiqués, cet item ne correspond pas au ms. Vat. lat. 2642, qui contient pourtant ce texte aux f. 1-95. Dans ce manuscrit, du début du XIVe siècle et d’origine méridionale, qui ne porte pas d’indication de possesseurs, la Summa de Jean Blanc est reliée avec de nombreux autres traités, la plupart œuvres de juristes méridionaux. La reliure du manuscrit porte les armoiries de Paul V, 1605-1621 et de Scipion Borghese, cardinal bibliothécaire, 1609-1618. On voit au dos les armoiries de Pie IX, 1846-1878 et du cardinal Pitra, 1869-1889. Le titre, figurant au f. 1, est le suivant : « Incipit summa domini Johannis Blanchi civis massiliensis, super usibus feudorum » ; cf. G. Giordanengo, « Notes sur un manuscrit juridique du Midi de la France (Vat. lat. 2642) », dans : Revue historique de droit français et étranger, 1971, p. 95-96 (avec une bibliographie sur Jean Blanc). L’étude de G. Giordanengo cite également deux autres manuscrits portant ce texte conservés à Paris, soit les BnF lat. 4675, f. 29-47 (XIVe s., incomplet) et lat. 4678, f. 2-31 ; ce dernier manuscrit a appartenu à la collection du cardinal Guidi di Bagno. Aucun de deux ne correspond pas non plus à l’item cité. Pour la Summa de feudis, voir aussi R. Caillemer, « Les débuts de la science du droit en Provence : Johannes Blancus Massiliensis », dans Congrès des Sociétés Savantes de Provence (Marseille, 1906), Aix-Marseille, 1907, p. 767-792.

57. Jean Blanc de Marseille, auteur d’une Summa feudorum ; d’après les incipit et explicit repère indiqués, cet item ne correspond pas au ms. Vat. lat. 2642, qui contient pourtant ce texte aux f. 1-95. Dans ce manuscrit, du début du XIVe siècle et d’origine méridionale, qui ne porte pas d’indication de possesseurs, la Summa de Jean Blanc est reliée avec de nombreux autres traités, la plupart œuvres de juristes méridionaux. La reliure du manuscrit porte les armoiries de Paul V, 1605-1621 et de Scipion Borghese, cardinal bibliothécaire, 1609-1618. On voit au dos les armoiries de Pie IX, 1846-1878 et du cardinal Pitra, 1869-1889. Le titre, figurant au f. 1, est le suivant : « Incipit summa domini Johannis Blanchi civis massiliensis, super usibus feudorum » ; cf. G. Giordanengo, « Notes sur un manuscrit juridique du Midi de la France (Vat. lat. 2642) », dans : Revue historique de droit français et étranger, 1971, p. 95-96 (avec une bibliographie sur Jean Blanc). L’étude de G. Giordanengo cite également deux autres manuscrits portant ce texte conservés à Paris, soit les BnF lat. 4675, f. 29-47 (XIVe s., incomplet) et lat. 4678, f. 2-31 ; ce dernier manuscrit a appartenu à la collection du cardinal Guidi di Bagno. Aucun de deux ne correspond pas non plus à l’item cité. Pour la Summa de feudis, voir aussi R. Caillemer, « Les débuts de la science du droit en Provence : Johannes Blancus Massiliensis », dans Congrès des Sociétés Savantes de Provence (Marseille, 1906), Aix-Marseille, 1907, p. 767-792.

59. Le Libellus de electione facienda.

60. Recueil juridique, cf. Bibliothèques ecclésiastiques, II, p. 452 (« Item mercuriale… »).

61. commentaireJean Correspond probablement aux épîtres écrites par Cirillus et d’autres évêques pour combattre l’hérésie nestorienne, traduites par Marius Mercator (PL 48, col. 801-817 et 831-841) ou bien il s’agit des Cyrilli archiepiscopi Alexandrini epistolae tres oecumenicae ? Autre possibilité : Jean Diacre, Commentum in Leviticum (incipit : « Sanctus Cirillus in expositione Levitici… ») ; cf . Stegmüller, Repertorium, t. II, n° 4430. Ouvrage déjà cité dans les précédents catalogues.

61. Jean Correspond probablement aux épîtres écrites par Cirillus et d’autres évêques pour combattre l’hérésie nestorienne, traduites par Marius Mercator (PL 48, col. 801-817 et 831-841) ou bien il s’agit des Cyrilli archiepiscopi Alexandrini epistolae tres oecumenicae ? Autre possibilité : Jean Diacre, Commentum in Leviticum (incipit : « Sanctus Cirillus in expositione Levitici… ») ; cf . Stegmüller, Repertorium, t. II, n° 4430. Ouvrage déjà cité dans les précédents catalogues.

63. Grégoire le Grand, Registrum epistolarum.

64. Césaire d’Arles.

65. Cassiodore, Historia ecclesiastica tripartita.

66. Victor Vitensis (évêque africain du ve siècle), Historia persecutionis Vandalice (en cinq livres, œuvre attestée aussi sous le titre Historia Africana ; texte présent dans le catalogue M (n° 160) et R (n° 106).

67. Origène, Homiliae in lib. Judicum.

68. Nicolas de Lyre, Contra Judaeos.

69. Nicolas de Lyre, Postilla super totam Bibliam.

70. Correspond peut-être aux Questiones de visione beata de Guerric de Saint-Quentin (inc. : « Querebatur primo si videbatur divina essentia »). Cf. B. Guyot, H.F. Dondaine, « Guerric de Saint-Quentin et la condamnation de 1241 », dans Revue des sciences philosophiques et théologiques, 44, 1960, p. 225-242, éd. p. 230-242.

71.  Identification délicate ? Aucun frère Guillaume d’Arles auteur de sermons n’a pu être retrouvé.

72. Sans doute de Bernard Gui ?

73. Summa aurea super IV libros Sententiarum.

74. Etienne Langton.

75. Sans doute Burchard de Worms, canoniste († 1025).

76. De Jean de Balbi de Gênes ; il s’agit de l’exemplaire du Catholicon offert par l’abbé Gilbert de Cantobre (cf. GC 1).

77. Humbertus (seu Gilbertus) de Bonacurso, Lectura.

78. L’Historia scholastica de Pierre Comestor.

79. Attribué dans le précédent inventaire à Guillelmus « de Assurra » ; il ne s’agit pas de Guillaume d’Auxerre qui n’a pas commenté la Genèse.

80. Correspond très vraisemblablement à l’apocryphe, parfois attribué à saint Augustin, mais aussi à saint Bernard, à Bède le Vénérable ou à saint Bonaventure, connu sous le titre : De passione Domini secundum septem horas canonicas (incipit : Septies in die laudem dixi tibi : Rogasti me…) ?

81. Ouvrage déjà cité dans le catalogue de la fin du XIIe siècle et dans celui de 1374 ; peut-être à identifier avec l’Opusculum de Julius Exuperantius, historien du ve siècle qui a utilisé Salluste ? Cf. N. Zorzetti, Julii Exuperantii Opusculum, Leipzig 1982.

82. Jean de Friburg, Summa confessorum (vers 1297-1298).

83. Peut-être de saint Augustin ?

84. Il s’agit des Moralia in Job de Grégoire le Grand, ouvrage également cité à l’item suivant.

85. La première partie de ce titre correspond peut-être à Hugues de Saint-Victor, De contemplatione et ejus speciebus.

86. Isidore de Séville, Expositio seu Quaestiones super Vetus Testamentum.

87. De saint Augustin.

88. Pour les récits hagiographiques de saint Victor de Marseille cf. J.C. Moulinier, Saint Victor de Marseille. Le récit de sa passion, Città del Vaticano, 1995 (avec un répertoire de manuscrits conservés dont aucun ne semble toutefois provenir de manière sûre de Saint-Victor de Marseille).

89. Peut-être Pierre de Blois, De amicitia christiana (attesté aussi sous le titre De caritate Dei ac proximi) ?

90. Probablement, vu le contexte, le De trinitate de saint Augustin ?

91. Alexandre de Halés, In tertio Sententiarum.

92. Sans doute de Pierre Comestor.

93. Bruno d’Asti, Expositio in Psalmos.

94. Hugues de Saint-Cher, Expositio super Matthaeum et Marcum.

95. Hilaire de Poitiers, De trinitate.

96. Durand de Saint Pourçain († 1334), Super Primum Sententiarum.

97. Ps. Denys l’Aréopagite, De angelica hierarchia.

98. Saint Jérôme, De perpetua virginitate beatae Mariae adversus Helvidium (PL 23, col. 183-206).

99. Ennodius, évêque de Pavie († 521), Epistolae.

100. Pierre le Chantre, Summa que dicitur Abel.

101. Smaragde de Saint-Mihiel.

102. Il s’agirait d’Innocent III (Lothaire de Segni), ces sermons seraient apocryphes.

103. Grégoire le Grand.

104. Identification délicate ; correspond sans doute au texte cité sous le titre Carolas dans l’inventaire de 1374, dans un contexte d’œuvres de droit canon ! Dans son édition de cet inventaire, D. Williman (p. 233) interprète Carolas au sens de pièces de chanson ou de poésie, mais l’hypothèse ne me semble pas à retenir. L’attribution ici faite de ce texte à Dionysius permet plutôt de penser à la Collectio canonum de Denys le Petit (vie s.).

105. Probablement d’Eusèbe de Césarée.

106. Correspond sans doute à un exemplaire du Talmud hébraïque, déjà présent dans l’inventaire de 1374, et non pas au Thalamus, charte de 1337 relevant tous les domaines de Saint-Victor).

107. Alexandre de Halés.

108. Robert Grosseteste (1175-1253), Compotus correctorius (éd. R. Steele, Compotus… Roberti Grossecapitis, Oxford 1926, p. 212-267).

109. Bernard de Clairvaux.

110. Hugues de Fouilloy, De claustro animae (souvent attribué à tort à Hugues de Saint-Victor).

111. Pierre Comestor, Historia scholastica.

112. Joachim de Flore, Concordiae.

113. Pour ce texte cf. R. Collins, « Sicut Lex Gothorum continet. Law and Charters in IXth and Xth-cent. Leon and Catalonia », dans The English Historical Review, 100, 1985, p. 489-512.

114. Papias, Elementarium doctrinae rudimentum.

115. Flavius Josèphe, Antiquitates judaicae.

116. Ps. Athanasius, Disputatio fidei contra Arrium.

117. Hugues de Saint-Cher. Cf. Stegmüller, Repertorium biblicum, n° 3719-3724.

118. Alain de Lille.

119. Hugues de Saint-Victor.

120. Hugues de Saint-Cher (ouvrage attribué à tort Hugues de Saint-Victor dans de nombreux manuscrits).

121. Innocent III (Lothaire de Segni), De sacro altaris mysterio ; éd. D.W. Wright, A Medieval Commentary on the Mass. Partulae 2-3 and 5-6 of the Missarum Mysteriis (ca 1195) of Cardinal Lothar of Segni (Pope Innocent III), Ann Arbor (Michigan University), 1980.

122. Gilbert de la Porrée.

123. Un autre exemplaire de l’œuvre d’Innocent III citée à l’item précédent ?

124. Peut-être Emmo de Gellone, De qualitate coelestis patriae (PL 118, col. 875-958).

125. Soit le De temporum ratione de Bède.

126. Peut-être d’Amalaire de Trèves ?

127. Alain de Lille.

128. Pierre le Vénérable (1092-1156), Liber contra sectam sive haeresim Saracenorum (incipit : « Contra sectam nefariam nefandi Mahumeth… ») (PL 189, col . 663-720).

129. Sicard de Crémone († 1215), Chronicon (cf. E . Brocchieri, Sicardo di Cremona e la sua opera letteraria, Crémone, 1958, p. 93-96.

130. Correspond très probablement au Penitentie moralis, cité dans le catalogue de 1374.

131. Probablement pour Sententiarum, apocryphe d’Hugues de Saint-Victor.

132. Il s’agit d’un recueil de sermons donné par l’abbé Gilbert de Cantobre, cf. supra GC 7-9 et Pa 216.

133. Nous ne connaissons aucun traité de Thomas d’Aquin portant ce titre ; mais peut-être s’agit-il d’un extrait de son Commentaire sur les Sentences ou bien d’une transcription erronée pour son De judiciis astrorum, attesté par de nombreux manuscrits conservés ? Voir pour ce dernier texte : S. Thomae de Aquino opera omnia jussu Leonis XIII edita, t . LXIII, Rome, 1976, p. 187-201.

134. Innocent III (Lothaire de Segni), De sacro altaris mysterio.

135. Le deuxième titre correspond à la Vita Hugonis episcopi Gratianopolitani de Guigues le Chartreux, qui commence par un épître à Innocent II (« Incipit epistola Innocentii pape. Innocentius episcopus…dilecto filio Guigonis. Incipit prologus venerabilis Guigonis prioris Cartusie ») (PL 153, col. 75).

136. Sans doute Marcianus Capella, De nuptiis Philologiae et Mercurii ?

137. Thomas d’Aquin, Summa theologiae.

138. Les deux traités sont d’Alain de Lille.

139. Peut-être d’Eugippius.

140. Correspond probablement à un recueil de rhétorique ?

141. Peut-être Végèce, De re militari.

142. Correspond peut-être à Hugues de Saint-Victor, De laude caritatis (Goy, Überlieferung, 253).

143. Les Institutiones de l’empereur Justinien ?

144. Platonis : distorsion pour Prelatorius, cf. l’inventaire de 1374.

145. Honorius Augustodunensis.

146. Sans doute Laurent d’Aquilée, Ars dictaminis.

147. Il s’agit évidemment de l’Enchiridion de saint Augustin.

148. Sans doute les Sermons de Jean Halgrinus d’Abbeville.

149. Henri de Suso, Horologium sapientie.

150. Yves de Chartres ?

151. Ps. Denys l’Aréopagite ; très probablement le commentaire d’Hugues de Saint-Victor.

152. Peut-être Amalaire de Trèves ?

153. De Pierre d’Ailly († 1410) ; mais on pourrait également penser au traité d’Honorius Augustodunensis qui porte le même titre ?

154. Hugues de Saint-Victor, De quinque septenis (Goy, Überlieferung, 368).

155. Un traité non identifié d’Ars dictaminis ; le titre Gemma est parfois attesté pour des recueils d’extraits ou des tables de matières dans le domaine juridique (par exemple la Gemma seu Margarita decretalium de Bonaguida de Arezzo).

156. Richard de Saint-Victor , De statu interioris hominis (ou De Interiori homine) (PL 196, col. 1115-1160).

157. Sans doute un recueil rhétorique de modèles de lettres ?

158. Flavius Josèphe, Antiquitates judaicae, trad. latine de Rufin d’Aquilée. Un recueil de même composition, sans doute le même manuscrit, est déjà cité dans l’inventaire de la fin du xiie siècle.

159. Clément Ier ; correspond sans doute à la collection de lettres apocryphes transmise au début de la collection des Decrétales pseudo-isidoriennes et dont la deuxième lettre, adressée à Jacobus praesul Hierosolymitanus, commence par les mots : « Quoniam sicut a beato Petro apostolo » ? Ed. P. Hinschius, Decretales Pseudo-isidorianae, Leipzig 1863, p. 30-66 ; Mansi, Concilia, I, col. 91-108 et 125-156.

160. De saint Augustin.

161. Sans doute d’Amalaire de Trèves.

162. Identification délicate pour ce dernier écrit, qui porte sur le Cantique des Cantiques ; le même incipit est donc attesté pour plusieurs textes.

163. Smaragde de Saint-Mihiel.

164. Yves de Chartres, Epistulae (inc : Reverendissimo patri patrum Urbano fidelissimus servus eius Yvo Carnotensis.. .).

165.  Peut-être d’Arnaud de Bonneval (De operibus sex dierum) ou de saint Bonaventure (Collationes in Hexaemeron) ?

166. Cicéron.

167. Peut-être un extrait des Moralia in Job de Grégoire le Grand ?

168. Peut-être une partie de la Vita brevior de saint Maïeul, dont la IIIe partie s’intitule De infancia sua ? Cf. D. Iogna Prat, « Agni immaculati » . Recherches sur les sources hagiographiques relatives à saint Maïeul de Cluny (954-994), Paris, 1988, en particulier p. 20-29.

169. Guillaume Peyraut.

170. Un exemplaire des Moralia in Job de Grégoire le Grand ?

171. Identification délicate. Le De regimine diversorum correspond peut-être à une œuvre de médecine.

172. Constantin l’Africain (xie s.).

173. Hugues de Saint-Victor.

174. Bernard de Clairvaux.

175. Peut-être un exemplaire des Dialogues de Grégoire le Grand ?

176. Petrus Comestor.

177. Sans doute les Sermons de Jean Halgrinus d’Abbeville déjà cités dans l’inventaire de 1374.

178. Ps. Sénèque, Epistulae ad Paulinum.

179. Recueil déjà cité dans le précédent inventairetravailpréciser, lien et dont le premier titre ici cité, correspondrait à Collacionum abbatis, soit sans doute un exemplaire des Collations de Cassien.

180. Très probablement le De immortalitate anime de saint Augustin.

181. Bernard de Clairvaux, Apologeticum.

182. Peut-être un extrait du livre II des Sententiae d’Isidore de Séville, qui porte ce titre, De abstinentia.

183. Sans doute un apocryphe ; attesté dans un certain nombre de catalogues médiévaux sous le nom de Richard de Saint-Victor. Voir en particulier P. Ruf, Mittelalterliche Bibliothekskataloge Deutschlands und der Schweiz, t. III, Munich, 1932, p. 704, 715, 764. Cité également infra avec l’attribution à Richard de Saint-Victor.

184. Alain de Lille.

185. Aelred de Riévaux, De Jesu puero duodeno seu de infantia Jesus.

186. Correspond peut-être à la Formula honestae vitae de Martin de Braga (attestée également sous le titre De quattuor virtutibus) ?

187. Innocent III, De miseria conditionis humane.

188. Claudius de Turin, Expositio in Leviticum, précédée d’une lettre à Theodemirumtravail?, abbé de Psalmodi (PL 104, col. 615-620).

189. Eusebius Caesariensis, Apologeticum pro Origene (transl. Rufini).

190. Probablement le Mariale, poème de Bernard de Morlaix ; cf. Dreves, Analecta hymnica, L, 1907, p. 424-482.

191. Clément Ier ; correspond sans doute à la collection de lettres apocryphes transmise au début de la collection des Décrétales pseudo-isidoriennes et dont la deuxième lettre, adressée à Jacobus praesul Hierosolymitanus, commence par les mots : « Quoniam sicut a beato Petro apostolo » ? Ed. P. Hinschius, Decretales Pseudo-isidorianae, Leipzig 1863, p. 30-66 ; Mansi, Concilia, I, col. 91-108 et 125-156.

192. Richard de Saint-Victor.

193. Bernard de Clairvaux.

194. Défensor de Ligugé.

195. Bernard de Morlaix ? Cf. supra.

196. Le titre correspond peut-être au Carmen biblicum de Leonius de Sancto Victore, poème biblique de 14000 héxamètres, également attesté, dans les manuscrits subsistants, sous le titre de Penthateucum per versus ; voir pour ce texte J. Châtillon, « De Guillaume de Champeaux à Thomas Gallus. Chronique d’histoire doctrinale et littéraire de l’école de Saint-Victor », dans Revue du Moyen Age latin, t. 8, 3, 1952, en particulier p. 265. Parmi les manuscrits conservés de ce texte sont à citer : Paris, BnF lat. 14759 et 14760 (or. Saint-Victor de Paris), BnF lat. 18559 et Vatican, Reg. lat. 283 (or. Saint-Denis en France). Une autre identification de ce traité est possible avec le Pantheon, poème biblique de Geoffroy de Viterbe († 1179) ; cf. Stegmüller, Repertorium, n° 2610. A noter également qu’une deuxième attestation de ce texte se retrouve dans ce même catalogue, infra, n° 387.

197. Hugues de Saint-Victor.

198. Procès de canonisation de Philippe Berruyer († 1260).

199. Sans doute encore un exemplaire du Carmen biblicum seu Pentatheucum per versus de Leonius de Sancto Victore, déjà cité supra, n° 376.

200. Barthélemy l’Anglais.

201. Peut-être Richard de Saint-Victor, De contemplatione sive Beniamin major (également attesté sous le titre Beniamin de studio sapientie).

202. Bernard de Clairvaux.

203. Peut-être un exemplaire de la Vie d’Odilon de Cluny ?

204. Un extrait des Moralia in Job de Grégoire le Grand.

205. D’après les citations précédentes de ce titre, il s’agit sans doute d’un recueil pour les prêcheurs.

206. Sans doute Rupert de Deutz, In Cantica Canticorum, dont l’incipit est : « Qui contra hominem similem sibi luctatur… », « Henricum » étant une lecture erronée pour « hominem » ? Selon une hypothèse de M. Lauwers et de M. Zerner, en revanche, ce traité serait à identifier avec le traité contre l’hérétique Henri, transmis notamment dans le ms. Nice, Bibl. mun. 4. A noter toutefois que ce texte est toujours attribué, dans les rares manuscrits qui en ont été conservés, à un moine nommé Guillaume. Maître Robert ici cité serait donc, dans ce cas, un possesseur (pour la bibliographie, cf. supratravailsupprimer "supra", les notes correspondantes à M 184 et à R 120).

207. Très probablement d’Othon de Lucques ; cf. F. Gastaldelli, « La Summa Sententiarum di Ottone da Lucca. Conclusione di un dibattito secolare », dans Salesianum, 42, 1980, p. 537-546.

208. Raymond de Peñafort.

209. De Jean Beleth ou d’Amalaire de Trèves ?

210. Isidore de Séville, De fide catholica contra Judaeos (précédé d’une épître à sa sœur Florentia) (PL 83, col. 449-538 ; CPL 1198).

211. Probablement de Jean Chrysostome, De compunctione cordis.

212. Ps. Athanase, Disputatio fidei contra Arrium.

213. Saint Jérôme, Chronicon ; adaptation du livre II de la chronique d’Eusèbe.

214. Correspondrait à un recueil de questions théologiques anonymes qui n’a pu être identifié ; déjà cité supratravailsupprimer "supra", dans le catalogue de 1374.

215. Déja cité dans les précédents catalogues, de 1374 et de 1410 ; dans l’hypothèse d’une transcription erronée du chiffre, le titre pourrait correspondre à l’Opusculum de septem ordinibus ecclesiae, 12e lettre apocryphe de saint Jérôme, attribuée également à tort à Faust de Riez (PL 30, col. 148-162).