Inventaire de la bibliothèque de Saint-Victor de Marseille (24 mai 1410)
Possesseur(s) : Marseille, Saint-Victor, abbaye
Date : 1410, 24 mai
Répertoire(s) : BMMF, no 1065
Analyse : Inventaire de la bibliothèque de Saint-Victor de Marseille, dressé lors de la nomination du nouvel armararius, Guillaume Alexandre, prieur de Saint-Ferréol, qui remplace Louis Barthélemy.
Le catal. de 1410 détaille 271 articles, numérotés à tort de 1 à 305 en chiffres arabes sur la marge gauche. De nombreux signes sont portés sur les marges en regard des articles du catalogue : on remarque notamment des traits simples ou doubles surmontés d’un autre trait horizontal voire des croix, semblant issus d’un d’un pointage des articles, des traits verticaux parfois surmontés de croquis (profils, têtes d’évêques) et des maniculae, très vraisemblablement destinés à souligner l’article en question. On a également souvent répété, en marge, les titres ou les sujets des oeuvres décrites dans le catalogue. Ces éléments sont indiqués dans l’apparat critique.
Source(s) : Paris, BnF, nouv. acq. lat. 2645 f. 1-14 — Registre en papier aux marges rognées, dont les pages ont été montées sur papier, 118 x 95 mm. ; foliotation contemporaine en chiffres romains pour cette partie de I à XIV ; écriture gothique cursive. Fol. de garde constitué d’une grande feuille en parch. contenant des actes de 1362. Au fol. 1, cachet de la New-York Historical Society à laquelle le ms. appartenait avant de passer, en 1949, à la BnF. Voir également, au f. III, la note de 1841 de C.C. Crosby détaillant le contenu du reg. et signalant la présence de ce premier catal. de 1410 et du suivant, cf. infra.
Édition(s) : Donatella Nebbiai, La bibliothèque de l’Abbaye Saint-Victor de Marseille (xie-xve siècle), Paris, CNRS éditions, 2005 (Documents, études et répertoires, 74 ; Histoire des bibliothèques médiévales, 16), p. 182-199.
Bibliographie :
Rédaction : DN, 2005 ; mise en ligne : JD, 2023
In nomine Domini, amen. Anno Domini millesimo quadring(entesimo) decimo, die vero vicesima quarta mensis maii fuit inceptum presens inventarium et factum per religiosos viros nomine Johannem Amati licenciatum in decretis, sacristam hujus monasterii et Petrum de Plano, baccallarium in decretis, priorem Sancti Petri, monachos, de libris et de ominbus aliis scripturis pertinentibus officii armararie monasterii Sancti Victoris Massilie redditum per religiosum virum dominum Ludovicum Bartholomei olim armararium dicti monasterii nunc vero traditum religioso viro domino Guillelmo Alexandri armarario ac priori Sancti Ferreoli dicti monasterii.
Et primo fuit inceptum dictum inventarium in armario claustri quod tenet dictus armararius : libri, instrumenta, alie scripture qui et que sequuntur.
- item 1. [1] 1. Primo unum Breviarium completum magne forme notatum et incipit post kalendarium in prima sui linea Beatus vir et finit in ultima sui linea in legenda beate Marie Jhesus Christus filius tuus, dominus noster qui es super omnia Deus benedictus in secula, amen, munitum duobus sarratoribus et coopertum pelle et bene ligatum.
- item 2. [2] 2. Item quoddam Legendarium de adventu Domini completum usque ad feriam sabbati sancti. Incipit in prima sui linea in rubro sive rubrica Per totum adventum Domini, et in nigro //Visio Ysaie filii Amos, et finit in ultima linea in nigro et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magis currentes nunciare discipuli ejus. Et in dicto Legendario sequuntur post lectiones notate que leguntur in die jovis sancta et in die veneris sancta.
- item 3. [3] 3. Item liber Biblie in quo continentur libri sequentes : primo liber Genesis, liber Exodii, libri Levitici, liber Numeri, liber Deuteronomii, liber Josue, liber Judicum, liber Ruth, liber Regum, primus liber Regum, secundus liber Regum, tercius liber Regum, quartus liber Paralipomenon, secundus liber Job, liber Ysaie, liber Jheremie, liber Baruch, liber Trenis, liber Ezechiel, liber Osee incompletus, liber Johel, liber Amos, liber Abdie, liber Jonas, liber Michee et liber Naum : Omnes qui audierunt auditiones tuas compresserunt manus scripta que super quem notum sit malicia tua semper.
- item 4. {1v}[4] 4. Item secunda pars Breviarii [yem]al[i] notati que debet teneri in capitulo cum aliqua parte Breviarii ferialis, incipit in prima sui linea Et valde mane v(…) salvator (?). Item in secunda quarta, in prima linea, //e Galilee venit Petrum et Andream et finit in ultima linea inclusis canticis ferialibus benedictus dominus qui exaltat te et benedictus in eam cum seculis seculorum, quam in te benedicentur omnes sancti in eternum//.
- item 5. [5] 5. Item quoddam Psalterium comunis forme sine postibus cum kalendario et incipit in prima sui linea Beatus vir qui non abiit, item in secundo folio //mane astabo. item finit in antepenultimo folio in canticis communibus sanctorum illorum in perpetuum qui con//.
- item 6. [6] 6. Item quoddam Psalterium conventuale completum. Incipit in primo folio Beatus vir, item in secundo folio //voce mea et finit in ultimo folio in officio mortuorum fac eas gaude cum sanctis tuis in gloria magnificat orationes ut semper.
- item 7. [7] 7. Item quoddam Officiarium notatum, incipit in primo folio Ad te levavi, item in II° folio //Alleluja, ostende nobis Domine et finit in ultimo folio Deo gratias, alleluja, alleluja et bene ligatum, coopertum pellis caprinis.
- item 8. [8] 8. Item liber Responsorialis antiquusapparatantiqus ici et plus bas completus in quo continetur feriale et sanctorale notatus, in quo deficit prima carta ferialis prime dominice de adventu Domini et incipit in primo folio ob umbrabittravailsic ? tibi et in II° folio //et erit justicia et finit in ultimo folio sanctoralis virginum ut luna electa ut sol ante gloria patri et in III° gloria patri et nunc et semper// coopertum postibus et ligatum cum pelle.
- item 9. [9] 9. Item quoddam Missale votivum non completum, in quo continentur certe misse festivales feriales et sanctorales, et incipit in primo folio in nigro Domine Jhesu Christe et in secundo folio //eterne Deus, et finit in antepenultimo et hec tibi euvange//.
- item 10. [10] 10. Itemapparatune annotation marginale partiellement lisible : (...) in elemo(si)na ? Regula beati Benedicti in parvo volumine in vulgari cum certis aliis passione et vita et responsorius beati Victoris et responsoriis beate Marie et cum legenda et responsoriis beate Magdalene notatis et cum legenda et responsoriis notatis beati Cassiani, et incipit in primo folio post tabulam capitulorum //Vestamen del dich maistre et in II° //a la sua gloria et finit in penultimo folio in antiphonario [...]ati Cassiani meritis et intercessione//.
- item 11. {2r}[11] 11. Item quidam liber parvus coopertus pelle cum postibus intitulatus Ocia imperialiaapparaten marge : ocia imperialia et incipit in secundo folio //q. i. c. II. de qua et in penultimo et perfugiis super terram//commentaireGervasius de Tilbury, Otia imperialia..
- item 12. [12] 12. Item quidam alius liber nuncupatus Marialie de transitu beate Marieapparaten marge : de transitu beate Marie précédé d’un signe d’insertion in quo continetur Synodale ecclesie Nemausiensis et Forojuliensis, et incipit in secundo folio //ortantibus illis et finit in penultimo folio Symonis et Jude Mathie sancti//.
- item 13. [13] 13. apparatarticle précédé d’un croquis représentant un profilItem quidam liber coopertus pelle viridi in quo continentur Statuta provincialia et Collaciones ad proponendum coram papa, principibus et aliis diversis personis et incipit in II° folio //in anno tamen et finit in penultimo insultibus distinguere ab in//.
- item 14. [14] 14. Item quidam sisternus in quo sunt notata responsoria XIcim milia virginum et incipit in primo folio Prudentes virgines et finit in penultimo cum gloriantes, amen//.
- item 15. [15] 15. Item quidam sisternus in quo sunt Passiones domini nostri Jhesu Christi notate et incipit in II° folio //Quid vultis mihi dare et finit in antepenultimo Jhesus mater ejus et soror matris ejus//.
- item 16. [16] 16. Item Summa quedam quantitatis instrumentorum.
- item 17. [17] 17. Item quatuor quaterni de pergameno in quo exponuntur certa notabilia Psalterii.
- item 18. [18] 18. Item quidam parvus liber in quo continentur certi sermones super quatuor evangeliste in quo sunt tresdecim quaterni, et incipit in II° folio //conspectu Dei sine timoreapparatsigne d’insertion dans la marge gauche.
- item 19. [19] 19. Item diverse scripture in papiro in quibus sunt certa notata de jure, de grammatica specialiter, quoddam magnum quaternum continencie unius manus papiri et amplius, in principio cujus sunt diversa proverbia et eorum declaraciones, in medio dictamen pro litteris mittendis et in fine est liber Algorismi et nonnulli devoti versus qui ad Christum dirigentur.
- item 20. [20] 20. Itemapparaten marge : mariale liber qui dicitur Mariale et incipit in II° sui folio //cientem et finit in eodem pre//, et incipit in penultimo //sed amor et finit in eodem maxime//.
- item 21. [21] 21. Item liber tractatus De logica parvus cum postibus fractis et incipit in II° sui folio //oratio et finit in eodem reliqua// et incipit in penultimo //quod distribuunt et finit in eodem de opposito//.
- item 22. [22] 22. Item Breviarium antiquum magnum et notatum cum postibus in quo precedunt vite sancte Emme, sancti Savini, sanctorum Grisanti et Darie et sancti Leonardi, et incipit in III° sui folio //de tribus [...], finit in eodem senone// et incipit in antepenultimo //[...] legenda beate Marie et finit in eodem Suble[...]//.
- item 23. {2v}[23] Itemapparaten marge : Gregorii liber magnus antiquus cum postibus de Moralibus sancti Gregorii super explanacione sancti JobcommentaireGregorius Magnus, Moralia in Job. et incipit in III° folio //modo et finit in eodem dicitur//, in penultimo sui folio //nichil et finit in eodem contemplatur//.
- item 24. [24] Item Legendarium antiquum magnum cum postibus et incipit in II° folio //meritum et finit in eodem comodo//.
- item 25. [25] 25. Item Breviarium notatum magnum antiquum de tempore yemali et incipit in II° sui folio //vitulorum et finit in eodem et limum// et in penultimo sui folio incipit //suscipiat et finit in eodem in responsoriis sancti Victoris pro//.
- item 26. [26] 26. Item Missale antiquum parvum sine officiis et incipit in II° sui folio //adsis et finit in eodem sciret// et in penultimo incipit //deus et finit in eodem alleluja//.
- item 27. [27] 27. Item Breviarium feriale novum cum cathenis et incipit in II° sui folio //intende et finit in eodem diebus// et in penultimo incipit //miserere et finit in eodem oratio// in rubeo.
- item 28. [28] 28. Item Lectura GrecismiapparatGracismi sive EbrardicommentaireEvrard de Béthune (début du xiiie s.), Graecismus. in papiro et incipit in II° sui folio //vidis et finit in eodem ut// et incipit in penultimo sui folio //cura et finit in eodem contra//.
- item 29. [29] 29. Item parvus liber antiquus Constitucionum monasterii Massilie et incipit in II° sui folio //gentes et finit in eodem cujus pre//.
- item 30. [30] 30. Item quinque quinterni Breviarii et incipit in secundo sui folio //sibilabit et finit in eodem designatur// et in penultimo incipit //cionem et finit in eodem sicut//.
- item 31. [31] Itemapparaten marge, croquis représentant un profil et titre : propositiones evangeliorum liber Comitis in quo sunt Exposiciones euvangeliorum et incipit in II° sui folio //euvangelium s et finit in eodem legen//, et incipit in penultimo //sed et finit in eodem domino//.
- item 32. [32] Item Missale antiquum de bona littera cum aliquibus officiis et incipit in II° sui folio //pincat et finit in eodem promissiones// et in penultimo sui folio incipit //Jherosolimam et finit in eodem duodecim//.
- item 33. [33] Item Missale antiquum sine officiis, incipit in II° sui folio //martis et finit in eodem penthecostes// in rubeo et in penultimo incipit //secundum Johannes et finit in eodem oblata//.
- item 34. [34] Item Breviarium notatum de tempore yemali et incipit in kalendario in secundo folio in rubeo //marcius et finit in eodem in lectione// et in penultimo folio incipit //nomine et finit in eodem sed//.
- item 35. [35] Item Missale antiquum sine officiis et incipit in II° sui folio //pleas et finit in eodem Jhesu// et in penultimo sui folio incipit [... et] finit in eodem et non fecit//.
- item 36. {3r}[36] 36. Item Instituciones antique et incipiunt in II° sui folio //feriat et finiunt in eodem idem//, et in penultimo sui folio incipit //stella et finit in eodem dicit do//.
- item 37. [37] 37. Item Descripcioapparatdestripcio passionum sanctorum martyrum L vitis aliorum sanctorum et incipit in 2° folio //tue et finit in eodem non minima// et in penultimo incipit //martyrio et finit in eodem episcopus//.
- item 38. [38] 38. Item liber antiquusapparatsuit liber répété postibus cum multis epistolis, orationibus, constitucionibus, benedictionibus episcopalibus euvangeliis et incipit in II° sui folio //tempestatum et finit in eodem rex// et incipit in penultimo sui folio //corpore et finit in eo ministrum//.
- item 39. [39] apparaten marge : bibliaItem Biblia in comuni volumine pulcra et bene illuminata et incipit in II° sui folio in prologo //dic et finit in eodem Ysayam//et in libro Genesis in II° sui folio //paries et finit in eodem ma seculum// et in fine libri Appocalipsis in penultimo sui folio incipit //seniores et finit in eodem gentium// et Interpretationibus ebreorum nominum in penultimo folio incipit //operimentum et finit in eodem universa//.
- item 40. [40] Item Glosule super quosdam psalmos et liber de p(le)jadibusapparatpiadibus et quibusdam aliis stellis et Arator, Johannes Grisostomus De reparacione lapsi et incipit in II° sui folio //impiorum et finit in eodem dic// et in penultimo in quibus tabulis ad proveniendum lunam et festa, incipit in littera rubea //voluitur et finit in eodem lia// cum quodam titulo in fine.
- item 41. [41] 41. Item textus euvangeliorum antiquus cum quadam tabula precedenti et incipit in II° sui folio in textu //liber generationis et finit in eodem Ezechiam// et incipit in penultimo in textu //In illo tempore et finit in eodem dicebantur//.
- item 42. [42] 42. Item liber antiquus continens epistolas et euvangelia et incipit in secundo sui folio //te et finit in eodem unde// et in penultimo sui folio incipit //quantus et finit in eodem ave//.
- item 43. [43] 43. Item liber Musice et incipit in II° sui folio //lesbios et finit in eodem vero// et in penultimo folio incipit in quibusdam circulis //nota sex toni et finit in eodem menoro//.
- item 44. [44] 44. Item Missale antiquum male ligatum et incipit in II° sui folio //domine et finit in eodem exorare// et in penultimo sui folio incipit //omnipotens et finit in eodem nottem//.
- item 45. {3v}[45] Item Passiones plurimorum sanctorum et incipit in II° sui folio //ego sum et finit in eodem quod//, incipit in penultimo sui folio //sed et finit in eodem ista//.
- item 46. [46] Item Succurrendum antiquissimum pro modici valoris et incipit in II° sui folio //in kalendis et in secunda sui linea //bissextus et finit in eodem in ultima linea tercius estimatio// et incipit in penultimo //deus deus et finit in eodem liberasti//.
- item 47. [47] Item Breviarium novum continens sanctorale vel majorem partem sine communi et incipit in II° sui folio //timet Deum et finit in eodem per etatem//, et incipit in penultimo //scio et finit in eodem fines//.
- item 48. [48] 48. Item Breviarium completum bonum et incipit in II° sui folio in Psalterio post kal. //item et finit in eodem ejus// et in penultimo sui folio incipit //urbanus et finit in eodem minime//.
- item 49. [49] 49. Item Missale parvum sine officiis et epistolis et euvangeliis et incipit in II° sui folio //te igitur et finit in eodem agens// et incipit in penultimo sui folio in orationibus //deus et finit in eodem die//.
- item 50. [50] 50. Item Breviarium completum cum una poste et incipit in II° sui folio in psalterio post kal. //ligiis et finit in eodem retrorsum// et in penultimo sui folio incipit //vore et finit in eodem memoria//.
- item 51. [51] 51. Item Missale antiquum sine officiis et incipit in II° sui folio in secunda linea //summe sacerdos et finit in eodem et ore confiteor// et incipit in penultimo //benedicant et finit in eodem deo//.
- item 52. [52] 52.Item Breviarium notatum de estate et incipit in II° sui folio //le et finit in eodem ubi// et incipit in penultimo //placebo et finit in eodem timeo//.
- item 53. [53] 53. Item Breviarium parvum antiquum notatum et incipit in II° sui folio post kal. ruptum //modo et finit in eodem simul// et incipit in penultimo //petram et finit in eodem apperiant ei//.
- item 54. [54] 54. Item liber MachometicommentaireUn exemplaire du Coran ? Ou plutôt un exemplaire du Liber contra sectam Machometi de Pierre le Vénérable, déjà cité dans deux des précédents inventaires ?apparatAlcaranus ajouté marge gauche deligatus cum cronicis Romanorum pontificum et imperatorumcommentairePeut-être Martinus Polonus, Chronicon pontificum et imperatorum. et incipit in II° sui folio //et de stagno et finit in eodem prestare// et incipit in penultimo //petram et finit in eodem martino//.
- item 55. [55] 55. Item Breviarium antiquum de tempore pascali et incipit in II° sui folio //venientes et finit in eodem continuavit// et incipit in penultimo //mea vero et finit in eodem dominus//.
- item 56. {4r}[56] 56. Item Breviarium modice forme sine postibus et incipit in II° sui folio post kal. //in circuitu in psalterio et finit in eodem vult// et incipit in penultimo //eos et finit in eodem preparata//.
- item 57. [57] 57. Item lectura super Doctrinale et incipit in II° sui folio //tenent et finit in eodem pro verbo deline// et incipit in antepenultimo //huc et finit in eodem et cetera//.
- item 58. [58] 58. Item Missale antiquum sine officiis et incipit post kal. et orationes //summe sacerdos et quoddam euvangelium, in II° sui folio //riam et finit in eodem et immortalitatis// et incipit in penultimo //domine et finit in eodem octogenarius//.
- item 59. [59] 59. Item Missale antiquum sine officiis et incipit in II° sui folio //festina et finit in eodem flavia// et in penultimo folio incipit //hanc igitur et finit in eodem venera//.
- item 60. [60] 60. Item Missale antiquum sine officiis cum kal. precedentibus et incipit in II° sui folio //quequam et finit in eodem more// et in penultimo incipit //alleluja et finit in eodem oratio// in littera rubea.
- item 61. [61] 61. Item Missale bene antiquum et incipit in II° sui folio //quam et finit in eodem cooperavi// et in penultimo incipit in prosa de natale Domini //vocata pro salute nostra et finit in eodem carmina//.
- item 62. [62] 62. Item Missale antiquum coopertum postibus et corio rubeo cujus unus postis separatur et incipit in II° folio in littera rubea //ad missam et finit in eodem signum// et in penultimo dominica// et finit in eodem peccatorum//.
- item 63. [63] 63. Item Pontificale cum kal. precedentibus et incipit in II° sui folio //servitute et finit in eodem in littera rubea ab archidiacono// et in penultimo incipit //pora et finit liber//.
- item 64. [64] 64. Item Priscianus major in littera antiqua et incipit in II° sui folio //invenitur et finit in eodem dicebant//, et in penultimo incipit //remex et finit in eodem equinde//.
- item 65. [65] 65. Item liber Rethoricorum et deficit in principioapparatp(r)in(cipi)o, p avec i suscrit, n avec o suscrit et incipit in II° sui folio //nequam et finit in eodem intelligitur// et in penultimo incipit //nunc et finit in eodem summi//apparaten marge : rectorica.
- item 66. [66] 66. Item liber metrificatus super versibus Virgilii et AureliicommentairePrudentius Aurelius, poète chrétien, † 408. cum Ovidio et Prisciano de XII versibus et incipit in II° sui folio //nec mihi carmen et finit in eodem sepultum// et in penultimo incipit //clamasset et finit in eodem tua arcifratres//.
- item 67. [67] 67. Item Ordinarium ecclesieapparaten marge : ordinarium ecclesie ; l’article est marqué par un trait vertical et incipit in II° sui folio //fias et finit in eodem discedat// et in penultimo incipit //uberrime et finit in eodem amen//.
- item 68. {4v}[68] 68. Item liber parvus cum poste uno in quo est vita et passio beate Katerine in principio et post sequuntur nonulli sermones de euvangeliis cum aliquibus additamentis juris et Aurelii et incipit in II° folio in vita beate Katerine //pace et finit in eodem christianos// et in fine libri incipit in penultimo folio //inspirat et finit in eodem quod//.
- item 69. [69] 69. Item Gramatica Donati, Smaragdi et Georgica, Bucolica Virgilii et incipit in II° sui folio //pelagi et finit in in eodem magnus// et in penultimo incipit //errabit et finit in eodem regem//.
- item 70. [70] 70. Item Gracismus sive EberarduscommentaireUn autre exemplaire du Graecismus d’Evrard de Béthune. et incipit in II° sui folio //ferre et finit in eodem dici// et in penultimo incipit //ast et finit in eodem dictis//.
- item 71. [71] 71. Item Collectaneus tocius anni cum precedentibus kal. et incipit in II° sui folio //actus terreni et finit in eodem expec// et in penultimo incipit //famulorum et finit in eodem c. d. p.//.
- item 72. [72] 72. Item parvus liber sine postibus cum glosa Prisciani et cum aliquibus aliis et incipit in II° sui folio //vis et finit in eodem abscondo// et in penultimo folio incipit //serit et finit in eodem ac tradi//.
- item 73. [73] 73. Item Glosa urinarumapparaten marge : medicina cum multis aliis et incipit in II° sui folio //natura et finit in eodem sanguis nam// et in penultimo incipit //ex consilio et finit in eodem apostolice//.
- item 74. [74] 74. apparaten marge : geometriaItem liber Dictacionis, geometrie et compoti cum certis aliis et incipit in II° sui folio rupto //vocatur et finit in eodem sine caput// et in penultimo folio incipit //versali et finit in eodem affare//.
- item 75. [75] 75. Item liber parvus Sermonum et incipit in II° sui folio //gloriosum et finit in eodem liam lucet// et in antepenultimo folio incipit //propheta et finit in eodem sua//.
- item 76. [76] 76. Item liber PriorumcommentaireSans doute d’Aristote. et incipit in II° sui folio in textu //nostra habet et finit in eodem idem//, et in penultimo folio incipit in textu //vide et finit in eodem eligendis//.
- item 77. [77] 77. Itemapparaten marge : medi(cin)a liber Medicine et incipit in III° folio //tis et finit in eodem sive// et in penultimo incipit //do et finit in eodem magnitudine//.
- item 78. [78] Item Summa notarie in parvo volumine sine postibus cum coopertis pergamineis et incipit in II° sui folio //vel in factis et finit in eodem sua// et in penultimo folio incipit //neam et in eodem scripto et cetera//.
- item 79. [79] Item liber Sedulii parvuscommentaireSedulius, Carmen super Evangelium. et incipit in II° sui folio //letificata et finit in eodem creatus// et in penultimo sui folio incipit //germanam et finit in eodem aquoso//.
- item 80. {5r}[80]apparatnumérotation erronée à partir de cet article en raison de l’omission du n° 80 ; en marge : passiones sanctorum 81. Item Passiones sanctorum usque ad numerum LX et quedam Epistole sancti Fulgenciicommentaire Fulgentius Ruspensis, Epistolae. et incipit in II° folio //ex quinque et finit in eodem desolacionem// et in penultimo folio //a magno dono et finit in eodem properarer//.
- item 81. [81] 82. Item Breviarium notatum de tempore yemali et incipit in folio II° //orie et finit in eodem locutus est// et in penultimo folio //fullonis et finit in eodem quas//.
- item 82. [82] 83. Item liber magnus Veteris Testamenti et incipit in II° sui folio //les et finit in eodem enim// et in penultimo folio incipit //nunc et finit in eodem et con//.
- item 83. [83] 84. Item Legendarium antiquum magnum et incipit in II° folio //uni et finit in eodem estimam// et in penultimo folio incipit //ter et finit in eodem con//.
- item 84. [84] 85. apparaten marge : musicaItem liber de Arte musica et jure et herbolarii et incipit in II° sui folio //nat viro et in penultimo incipit //sed et finit in eodem donec sibi//.
- item 85. [85] 86. apparaten marge : dyale(c)ticaItem DyalecticacommentairePeut-être de saint Augustin ? vetus et incipit in II° folio //scibile et finit in eodem omnino// et in penultimo folio incipit //locus et finit in eodem pocius//.
- item 86. [86] 87. apparaten marge : recthoricaItem liber Rethoricorum Marci Tullii Ciceronis et incipit in II° folio //scienciam et finit in eodem simillimum// et in penultimo folio incipit //cusarum et finit in eodem cum ad//.
- item 87. [87] 88. Item Epistolarium et incipit in II° folio //te pacis et finit in eodem in littera rubea prophete// et in penultimo folio incipit in kal. //sanctorum et finit in eodem sa// in nigro et in rubeo VIII//.
- item 88. [88] 89. Item Missale antiquum sine officiis et incipit in II° folio post kal. //Deus et finit in eodem tuum// et in antepenultimo incipit //hec et finit in eodem mundum//.
- item 89. [89] 100. Itemapparaten marge : ordinarium Ordinarium ecclesie parvum et incipit in II° folio //generacionem et finit in eodem in locis fi// et in penultimo folio incipit //ro sancta et finit in eodem hujus//.
- item 90. [90] 101. Item quodam Processionarium bonum et notatum et incipit in prima linea secundi folii //asperges me et finit in penultimo dimissionem et indulgenciam//.
- item 91. [91] 102. Item aliud Processionarium novum et bene coopertum notatum et incipit in nigro Asperges me et finit ad dominum Deum nostrum.
- item 92. {5v}[92] 103. Item Lectura Ostiensisapparaten marge : lectura ostiensis super secundo libro DecretaliumcommentaireHenricus de Segusia. et incipit in II° folio //qui dicitur et finit in eodem tertio de// et in penultimo folio incipit in IIa linea //untur partes et finit in eodem folio in ultima linea absolutorium//.
- item 93. [93] 104. Item volumen Prisciani gramatici et incipit in II° folio precedentibus certe bulle //vel quantitas et finit in eodem et de// et in penultimo folio libri Juvenalis incipit in textu communi //dare et in eodem finit ferenda//.
- item 94. [94] 105. Item Compotus cum uno poste rupto cum kal. marrellatis et circulis et stellis et incipit in II° folio in IIa linea //a f. 1 a. 4 et finit in eodem faminotis// et in penultimo folio incipit //et tintinabulum et finit in eodem prope//.
- item 95. [95] 106. Itemapparaten marge : Cassianus Cassianus in quarto libro De institucione renuncianciumcommentaireDe institutis renuntiantium est effectivement le titre du IVe livre des Instituta de Cassien (PL 29, col. 151-202). in papiro et in parvo volumine et incipit in secundo folio //hunc et finit in eodem presumat// et in penultimo sui folio //sequerentur et finit in eodem anguste//.
- item 96. [96] 107. Item liber De generacione et corrupcionecommentaireSans doute d’Aristote. sine postibus cum certis aliis et incipit in II° sui folio //postremo et finit in eodem rei familia// et in penultimo folio incipit //tandi sunt et finit in eodem habet//.
- item 97. [97] 108. Itemapparaten marge : practica medicine Practica medicine magistri BartholomeicommentaireBartholomaeus Salernitanus (xiie s.), Practica medicinae. sine postibus et incipit in II° sui folio //si frigidus et finit in eodem minus// et in penultimo folio incipit //grossi cibi et finit in eodem dissolvit//.
- item 98. [98] 109. Itemapparaten marge : surgia liber magistri Alfranqui de surgiacommentaireLanfrancus Mediolanensis, Chirurgia. et incipit in II° folio //capitulum et finit in eodem clerico// et in penultimo folio incipit //tices in cistelle et finit in eodem plus ig//.
- item 99. [99] 110. Item Sermones et quidam liber De phisica et incipit in II° folio //inutilis et finit in eodem maris// et in penultimo folio incipit //et ademenul (?) et finit in eodem in aqua dulci donec f(…..)ltiteapparaten marge : Physica.
- item 100. [100] 111. Item liber Genesis, Exodus, Leviticus, Numerorum, Deuteronomii, Josue, Judicum glosati et incipit in II° folio //terra autem et finit in eodem die secundus// et in penultimo folio incipit //secutus est et finit in eodem milia//.
- item 101. {6r}[101] 112. Item liber Sapientie, XIIcim Prophetas sine postibus et incipit in II° folio //et cunctam et finit in eodem filii Jerusalem// et in penultimo folio incipit //rias scilicet et finit in eodem que mandavi//.
- item 102. [102] 113. Item tractatus in parvo volumine et incipiunt in II° folio //illa que et finit in eodem et particularis// et in penultimo folio incipit //quali ipsum et finit in eodem equipollet hic//.
- item 103. [103] 114. Item Regulaapparaten marge : R(e)g(ula) ; terra autem et finit rayés ; en marge titre répété De neufragiis (sic) prelatorum et croquis d’une tête beati Benedicti parva et bona non completa et incipit in II° folio post tabulam //vos comprehendat et finit in eodem Christum// et in penultimo folio incipit //ciones deffensiones et finit in eodem ut//.
- item 104. [104] 115. Item liber magistri Roberti Sal (?) in naufragiis prelatorum sive virtutibus p(atr)orumtravail???commentaireCorrespond très probablement à un traité composé à l’époque du Schisme qui n’a pu être identifié.apparaten marge : Tractatus beati Cassiani contra Nestorium et incipit in II° folio //ordo et finit in eodem subentraverit// et in penultimo folio incipit //turbaque et finit in eodem favillas//.
- item 105. [105] 116. Item Sermones in parvo volumine et incipiunt in II° folio //alter paternus et finit in eodem ab aliam cus// et in penultimo folio incipit in parvis foliis ibi abditis //stulti mirantur et finit in eodem amicus//.
- item 106. [106] 117. Item (hh) tractatus Cassiani contra Nestorium hereticumcommentaireCassianus, De incarnatione Domini contra Nestorium (PL 50, col. 9-272). et incipit in II° folio //cedo mani et finit in eodem causas//, et in penultimo folio incipit //cujus et finit in eodem at mente//.
- item 107. [107] 118. Itemapparaten marge : Regula Regula beati Benedicti cum postibus fractis in magno volumine et incipit in II° folio in prephacione //ut caveat et finit in eodem magistri// in littera rubea et incipit in penultimo folio //se quas et finit in eodem vulpeculisque//.
- item 108. [108] 119. Itemapparaten marge: Decretum Decretum cum postibus antiquissimis quod incipit in II° sui folio //et odo et finit in eodem costi// et in penultimo folio incipit //peratos et finit in eodem ornatus//.
- item 109. [109] 120. Itemapparaten marge : Girardi Sextus liber Decretalium bonus et pulcher qui fuit domini Petri Girardi quondam coopertus postibus cum pelle alba et incipit in II°sui folio //suffragante et finit in eodem omnium// et in penultimo //tatem et finit in eodem idem//.
- item 110. {6v}[110] 121. Itemapparaten marge : Girardi Clementine pulcre que fuerunt dicti domini Petri incipit in II° folio in textu //stibus tus et finit in eodem venissent// et in penultimo folio //ipsis et finit in eodem facienda//.
- item 111. [111] 122. Item secunda pars Summe OstiensiscommentaireHenricus de Segusia, Summa super Decretalibus. cum pelle viridi super III°, IIII° et V° libris et incipit in II° sui folio //tomis et finit in eodem et// et in penultimo folio incipit //consilia et finit in eodem pars que//.
- item 112. [112] 123. Itemapparaten marge : De Lyra tractatus magistri Nicolay de LyracommentaireSans doute la Postilla super Bibliam. pulcher super multis tractatibus ut in fine ipsius libri plenius describitur et incipit in II° sui folio //Marci et finit in eodem intus patriarchas// et in penultimo incipit //ante suam et finit in eodem quam ex iis//.
- item 113. [113] 124. Itemapparaten marge : Archidiaconus super VI decretal. Lectura domini Archidiaconi super VI° libro DecreticommentaireGuido de Baysio, Super Sexto. et incipit in II° sui folio //fideli et finit in eodem omnium// et in penultimo sui folio incipit //pertinis et finit in eodem fornite//.
- item 114. [114] 125. Itemapparaten marge : Speculum juris Speculum judiciale a domino Guillelmo Duranti compositum in quo precedit Summa ad inveniendum materias in eodem et incipit in II° sui folio //utilitatis et finit in eodem et quidem// et incipit in penultimo sui folio //vero et finit [in] eodem creditores//. Et est male ligatum cum poste et pellibus albis.
- item 115. [115] 126. Itemapparaten marge : Rosarium super Decretum Archidiaconus super Rosario alias Rosarium decreticommentaireGuido de Baysio, Inventarium juris seu Rosarium super Decreto. cum postibus male ligatum et incipit in II° sui folio //nomen et finit in eodem qualiter// et incipit in penultimo sui folio //duodecim et finit in eodem peregrina.
- item 116. [116] 127. Itemapparaten marge : R(ati)o(na)le, Ro avec le suscrit, divinorum officiorum Racionale divinorum officiorumcommentaireGuillaume Durant. et incipit in II° sui folio //domus et finit in eodem stare// et incipit in penultimo //istorum et finit in eodem at//.
- item 117. [117] 128. Itemapparaten marge : De Lyra postille magistri Nicolay de Lira supra libros sapientiales et prophetalescommentaireNicolas de Lyre, Postilla super Isaiam et alios Prophetas. et incipit in II° sui folio //auditur et finit in eodem mei// et incipit in penultimo sui folio //citus et finit in eodem //a sordibus bene ligatus cum pelle alba.
- item 118. [118] 129. Itemapparaten marge : Decretale d. G. de [Mon]telauduno Apparatus Guillelmi de Monte Lauduno super Clementinas cum Sacramentali ejusdem et incipit in II° sui folio //dicione et finit in eodem principa// et incipit in penultimo sui folio //cessante et finit in eodem justicie// et cum postibus bene ligatus.
- item 119. {7r}[119] 130. Itemapparaten marge : Concordancie biblie Concordancie super Biblia quas dedit dominus Stephanus abbati pulcre cum pelle alba et incipiunt in II° sui folio //abissus et finit in eodem magistro// et incipiunt in II° sui folio //Eze xix et finit in eodem Marie de//.
- item 120. [120] 131. Item Naturalis philosophia et Metaphisica cum postibus et pelle viridi et incipit in II° sui folio //non et finit in eodem de quo// et incipit in penultimo sui folio //impossibile et finit in eodem operor//.
- item 121. [121] 132. Itemapparaten marge : De Lyra Postilla magistri Nicolay super PsalteriumcommentaireNicolas de Lyre. et incipit in II° sui folio //plenius et finit in eodem locu// et incipit in penultimo //tibis et finit in eodem est//.
- item 122. [122] 134. apparatn° 133 omisItem Expositio super Porphirium in papiro cum postibus et incipit in II° sui folio //quis sit et finit in eodem anima// et incipit in penultimo //domino et finit in eodem //alium fig(ura)t.
- item 123. [123] 135. Item Postille fratris Hugonis de Sancto Jacobo super Mattheum et LuchascommentaireHugues de Saint-Cher OP. et incipiunt in II° sui folio //vivitur et finiunt in eodem transfiguracione// et incipiunt in penultimo //post dies et finiunt in eodem vos//.
- item 124. [124] 136. Item Questiones super Precianum minorem et incipiunt in II° sui folio //signandi et finiunt in eodem vos//.
- item 125. [125] 137. Item Questiones super Precianum minorem et incipiunt in II° sui folio //signandi et finiunt in eodem armoniam// et incipiunt [in] penultimo //utroque et finiunt in eodem et est//.
- item 126. [126] 138. Item Missale sine officiis et incipit in II° folio post kal. et post orationes //summe sacerdos, in rubeo //Feria et finit in eodem ventu// et in penultimo folio incipit in rubeo //in festo et finit in eodem pontificem//.
- item 127. [127] 139. Item Epistole et euvangelia de littera antiqua et incipit in II° folio //toris et finit in eodem in rubeo Lucam// et in penultimo folio incipit //per adventus et finit in eodem vir no//.
- item 128. [128] 140. Item Ordinarium et incipit in II° folio post kal. //victus et finit in eodem exorcizo// et in penultimo incipit //quam cum et finit in eodem dum//.
- item 129. [129] 141. Item Missale antiquum magnum et incipit in secundo folio //tergitur et finit in eodem et promul// et in penultimo folio incipit //propiciar et finit in eodem placita//.
- item 130. {7v}[130] 142. Itemapparatpour cet article et le suivant traces en marge du titre : medicina liber Medicine parvus et incipit in II° sui folio //abstracta et finit in eodem intromisso// et in penultimo folio incipit //timores et finit in eodem litar//.
- item 131. [131] 143. Item liber Medicine et incipit in III° folio //calidis et finit in eodem sensu// et in antepenultimo folio incipit //dubium et finit in eodem purgat//.
- item 132. [132] 144. Itemapparaten marge : Musica liber Musice et incipit in II° folio //hiis sex et finit in eodem musica// et in penultimo incipit //item si finis et finit in eodem fuerat//.
- item 133. [133] 145. Item liber Elenchorum et Tepicorum et incipit in II° folio in textu //facere secundum et finit in eodem accidunt// et in penultimo folio incipit //quid et finit in eodem contendunt//.
- item 134. [134] 146. Item liberapparaten marge Medicina, ici et à l’article suivant Almansor de Medicina et incipit in II° folio in tabula //de hiis que et finit in eodem crisis// et in penultimo folio incipit //mollis et finit in eodem vocatur oga//.
- item 135. [135] 147. Item liber Rogerii de BaroniocommentaireLa Practica de Roger Baron., liber Platearii de Simplicibus mediciniscommentaireIl s’agit de Jean Platearius, médecin de Salerne, dont l’œuvre apparaît déjà dans l’inventaire de la fin du xiie siècle., liber de Dosi medicinarum secundum magistrum GalterumcommentaireGautier de Montpellier, Dicta de dosi medicinarum (cité dans Thorndike, Incipits, col. 862). et incipit in II° folio “//et naris et finit in eodem et pede// et in antepenultimo incipit //in aurora et finit in eodem effectum//.
- item 136. [136] 148. Item Oracius et incipit in II° folio //visere montes et finit in eodem potens cypri// et in penultimo incipit //archilochium et finit in eodem arte//.
- item 137. [137] 149. Itemapparaten marge : Dyadema monachorum Dyadema monachorumcommentaireSmaragde de Saint-Mihiel. cum opere Innocentii super VII Psalmis penitentialibuscommentaireInnocent III, Tractatus de septem poenitentialibus psalmi. et incipit in II° folio in tabula //xlviii. de consilio et finit in eodem monachus// et in penultimo folio //et ad requiem et finit in eodem ordo traversi//.
- item 138. [138] 150. Itemapparaten marge : de VI ordinibus clericorum ; l’art. est marqué d’un trait vertical liber de Sex ordinibus clericorumcommentairePeut-être un traité sur les sacrements ou sur la messe, déjà cité dans l’inventaire de 1374.. Item tractatus brevis de Periculis novissimorumcommentaireGuillaume de Saint-Amour, De periculis novissimorum temporum. et quedam alia et incipit in II° folio //David et finit in eodem catezizare// et in penultimo folio in quibusdam dictionibus in nigro et in rubeo incipit //in R. porrigo is et finit in eodem ydus//.
- item 139. [139] 151. Item liber de PedibuscommentaireUn traité de métrique non identifié. et aliis multis et incipit in II°folio //quarum prior et finit in eodem hii sunt// et in penultimo folio incipit //covens apellati et finit in eodem ne immemores esse//.
- item 140. [140] 152. Itemapparaten marge : De summo bono Ysidorus de Summo bono cum Regula beati Benedicti male ligatus et incipit in II° folio //ne magnitudinis et finit in eodem virtus//.
- item 141. [141] 153. Itemapparaten marge : ordinarius episcopalis Ordinarius episcopalis et incipit in II° folio //per jhesum et finit in eodem panem II// et in penultimo folio incipit //misti et finit in eodem salvator mundi//.
- item 142. {8r}[142] 154. Itemapparaten marge Reg(ula) 4 Regula beati Benedicti cum marth[ir]ologio ordinata prout illa que in capitulo legitur et incipit in II° folio //David et finit in eodem et in ponto// et in penultimo folio incipit in marthologio monachorum //fulco et finit in eodem de auronis//.
- item 143. [143] 155. Itemapparaten marge : Leges Gotorum Leges Gotorum et incipit in II° folio in quodam titulo //De furcibus et finit in eodem erroribus// et in penultimo folio incipit //testifficari et finit in eodem in littera nigra ex lege licere//.
- item 144. [144] 156. Itemapparaten marge: Smaragdus super regulam sancti Benedicti Smaragdus super Regulamapparatle R de Regula vraisemblablement corrigé sur k sancti Benedicti et incipit in II° folio in responsoriis beati Benedicti notatis //hujus eterna et finit in eodem devenit// et in penultimo folio incipit in littera nigra //diencia et finit in eodem sequitur//.
- item 145. [145] 157. Itemapparaten marge : Rationale divinorum officiorum Rationale domini Guillelmi Duranti et incipit in II° folio precedenti tabula //quosdam et finit in eodem edificabitur// et in penultimo folio incipit //possumus et finit in eodem supra//.
- item 146. [146] 158. Item Breviarium antiquum notatum sine postibus et incipit in II° sui folio //ne omeniam et finit in eodem molem// et in penultimo folio incipit //agnum domine et finit in eodem deique//.
- item 147. [147] 159. Item DoctrinalecommentaireD’Alexandre de Villedieu. antiquum parum valens et incipit in II° sui folio //cetera cum et finit in eodem minores res// et in penultimo folio incipit //prima petis et finit in eodem explet//.
- item 148. [148] 160. Item Priscianosapparatpour Priscianus minor et incipit in II° folio //vel us et finit in eodem quippe cum// et in penultimo folio //ferebam et finit in eodem actu excepit//.
- item 149. [149] 161. Item Priscianus minor cum uno poste et incipit in II° folio //non suscepit et finit in eodem virgis in// et in penultimo folio incipit //non cavo predico et finit in eodem tangor//.
- item 150. [150] 162. Item Logica vetus et incipit in II° folio //vel sicut et finit in eodem secundum nomen est// et in antepenultimo incipit //loci intrinseci et finit in eodem a comparacione//.
- item 151. [151] 163. Itemapparaten marge : Expositio vocabulorum Brito super Exposicione vocabulorumcommentaireGuillaume Le Breton, Expositio vocabulorum Bibliae. et incipit in II° sui folio //abbaram et finit in eodem post sunt s. cum// et in penultimo folio incipit //assumptum et finit in eodem conspiciunt//.
- item 152. [152] 164. Itemapparaten marge : Seneca de beneficiis et clemencia Seneca de Beneficiis et de Clemencia ad Neronem et Epistola ad PaulumcommentaireLes Epistolae ad Paulum sont apocryphes. et incipit in II° folio //reddam et finit in eodem in littera {8v}rubea magis tam// et in penultimo incipit //vivos imponunt et finit in eodem fortune intercidit//.
- item 153. [153] 165. Itemapparaten marge : Liber dyalogorum beati Gregorii liber DialogorumcommentaireGrégoire le Grand, Dialogi. in papiro et incipit in II° folio //comoto et finit in eodem in rubro quomodo// et in penultimo folio rupto incipit //natale apostolorum venies ad me et sunt in fine ipsius aliqua folia rupta.
- item 154. [154] 166. Itemapparaten marge : ordinarium ecclesie Ordinarium ecclesie et incipit in III° folio //dicentes et finit in eodem marie// et in penultimo incipit //celorum et finit in eodem ne pl(ac)uit (?) sicut// etc.
- item 155. [155] 167. Item Graecismus sive EberarduscommentaireEvrard de Béthune, Graecismus. et incipit in II° sui folio //est aposiopasis et finit in eodem sophonicus// et in penultimo folio incipit lini dic// et finit in eodem tunc quero//.
- item 156. [156] 168. Item liber antiquus Collacionum abbatis, pia(…)u(m) (?) De tribus ceneribuscommentaireSans doute deux titres au moins dans cet item : le premier, Collacionum abbatis pia(…)u(m) pourrait correspondre à un exemplaire des Collations de Cassien, le deuxième, De tribus ceneribus (pour generibus), serait d’Etienne Langton ? Ou peut-être est-ce le titre d’un traité de grammaire ? et incipit in II° folio //cum ipsis et finit in eodem quis desiderate// et in penultimo folio incipit //coniuges et finit in eodem celorum//.
- item 157. [157] 169. Itemapparaten marge : Thalamus philosophalis Thalamus philosophalis et incipit in II° folio in littera livida super quemdam titulum //theologia et finit in eodem mediam// et in penultimo folio incipit //ipsius sui spes et finit in eodem descendentibus//.
- item 158. [158] 170. Item AlexandercommentaireEncore un exemplaire du Doctrinale d’Alexandre de Villedieu ? et incipit in II° sui folio //articulos et finit in eodem classide cassis// et in penultimo folio incipit //et nisi et finit in eodem esto//.
- item 159. [159] 171. Itemapparaten marge : Sermones Sermones multi in parvo volumine et incipit in II° folio //in ecclesia et finit in eodem cum ea in// et in penultimo folio incipit //dominum ducem et finit in eodem intra//.
- item 160. [160] 172. Item tractatus magistri ThomecommentaireThomas d’Aquin ? logicales et incipit in II° folio //nisi invenitur et finit in eodem verbum nec// et in penultimo incipit //suprascriptus tu non potes et finit in eodem pro asino//.
- item 161. [161] 173. Item Alexander et incipit in II° folio //major et finit in eodem isto// et in antepenultimo folio incipit //nec volucres et finit in eodem quam cohortem//.
- item 162. [162] 174. Item Paralipomenon et incipit in II° folio //et rogacione et finit in eodem quod omnes// et in antepenultimo folio incipit //in Babilone et finit in eodem septuaginta anni//.
- item 163. {9r}[163] 175. Item Priscianus cum coperta de forte bono corio et incipit in II° folio //rationes et finit in eodem adverbum ob// et in penultimo folio incipit //quam abesse et finit in eodem si vero//.
- item 164. [164] 176. Item Priscianus minor et incipit in II° sui folio //me surpuerat et finit in eodem mala sana// et in penultimo folio incipit //tot igitur modis et finit in eodem significans//.
- item 165. [165] 177. apparaten marge Papias ; une accolade relie cet article au suivantItem prima pars Papie in magno volumine et incipit in II° sui folio //abellane et finit in eodem magistro// et in penultimo folio incipit //homo dictus et finit in eodem prexisti//.
- item 166. [166] 178. Item Papias in magno volumine et incipit in II° folio //ego et pater et finit in eodem sepeliendus// et in penultimo folio incipit //zaba munimentum et finit in eodem natura insiniantur//.
- item 167. [167] 179. Item Priscianus minor et incipit in II° sui folio //ibant contrarie et finit in eodem in textu profari sed// et in penultimo sui folio incipit //tibi benedico tibi et finit in eodem formido//.
- item 168. [168] 180. Item Priscianus De constructionibus et incipit in III° sui folio //primo loco nomen et finit in eodem ut nec// et in penultimo incipit //Quam pecuniam in loco et finit in eodem et in urbem//.
- item 169. [169] 181. Item Lectura logice veteris in papiro et incipit in II° sui folio //postea de et finit in eodem apta nata// et in penultimo folio incipit //ista non et finit in eodem transmutacione//.
- item 170. [170] 182. Item exponitum in Donato et incipit in secundo sui folio //gracie et finit in eodem amplificat// et in penultimo folio incipit //quercu sine et finit in eodem pro interiet//.
- item 171. [171] 183. Itemapparaten marge : Reg(ula) 5 Regula beati Benedicti et incipit in II° sui folio //ejus est homo et finit in eodem pervenire// et in penultimo folio incipit //accusatorem et finit in eodem abhominabilis//.
- item 172. [172] 184. Item dicta super tractatus magistri P(etri) HispanicommentaireUn commentaire sur le Thesaurus pauperum de Pierre d’Espagne (Jean XXI). et incipit in II° sui folio //aliter tamen et finit in eodem illa que faciunt// et in penultimo folio incipit //potes sequi et finit in eodem autem poni pria I d.//.
- item 173. [173] 185. Item liberapparaten marge : cantus cantus et incipit in secundo sui folio //e templum nostri Redemptoris et in penultimo folio incipit //non pepercit.
- item 174. [174] 186. Itemapparaten marge : Dyalogorum beati Gregorii et cetera liber DyalogorumcommentaireGrégoire le Grand, Dialogi. cum aliquibus exposicionibus euvangeliorum et incipit in II° folio in exposicionibus //latem ejus et finit in eodem defferri// et in penultimo folio incipit //veniam et finit in eodem pravum est//.
- item 175. {9v}[175] 187. Item Expositiones euvangeliorum et precedenti quaterno missale incipiunt in II° folio //predicatores et finiunt in eodem nescio vos// et in penultimo folio incipiunt //si autem et finiunt in eodem malus bonus//.
- item 176. [176] 188. Item DoctrinalecommentaireD’Alexandre de Villedieu. antiquum cum postibus fractis et finitapparatpour incipit ? in II° folio //ordo et finit in eodem sibi juncta// et in penultimo folio incipit //atque per anomia.
- item 177. [177] 189. Itemapparaten marge : De voluntatibus Christi liber Hugonis de Sancto Victore De voluntatibus ChristicommentaireHugues de Saint-Victor, De quattuor voluntatibus in Christo (Goy, Überlieferung, 172). et incipit in II° folio //ad bonitatem et finit in eodem perperaturis// et in penultimo folio //quidam occulus et finit in eodem in quo//.
- item 178. [178] 200. Itemapparatsaut dans la numérotation des articles, de 189 à 200 ; en marge : Enchiridion Enchiridion beati Augustini cum multis aliis et incipit in III° folio //et incipit vita sanctissimi et finit in eodem adhuc lacte// et in penultimo folio incipit //montem sanctum ejus aut.
- item 179. [179] 201. Itemapparaten marge : Dyadema monachorum Dyadema monachorumcommentaireSmaragde de Saint-Mihiel. et incipit in II° folio //silens et finit in eodem oravit ad// et in penultimo folio incipitapparatsuit astrorum est et finit in eodem quia non potest rayé, correspondant aux inc. et expl. répère de l’art. suivant //resurecione permoti et finit in eodem examinis//.
- item 180. [180] 203. apparatn° 202 omisItem liber PantegnicommentaireConstantin l’Africain. et incipit in III° folio //sed quantum et finit in eodem ex simplicibus// et in antepenultimo folio incipit //astrorum est et finit in eodem quia non potest esse quod//.
- item 181. [181] 204. Item liber cum postibus fractis in quo est Expositio in edicione Prisciani, Donatus et Maragdus super partes et incipit in II° folio in nigro //queritur et finit in eodem et dilecti// et in penultimo folio incipit //quod accidunt et finit in eodem ex longa te//.
- item 182. [182] 205. Item Breviarium magnum antiquum notatum et incipit in II° sui folio //audimus enim eum et finit in eodem benedicam Dominum// et in penultimo incipit //dicentes et finit in eodem secula amen//.
- item 183. [183] 206. Item Breviarium magnum antiquum notatum et incipit in II° sui folio //et regnabit in domo Jacob et finit in eodem super// et in penultimo folio incipit //cedentes et finit in eodem te tue cuncte//.
- item 184. [184] 207. Item Legendarium magnum et incipit in II° sui folio //ne genti peccatrici et finit in eodem et prudentem// et in penultimo folio incipit //in possione et finit in eodem cum esset in//.
- item 185. [185] 208. Itemapparaten marge : Duodecim prophete cum glosis XIIcim Prophete glosati et pulcri et incipit in II° folio //Israel in domo et finit in eodem in textu vem// et in penultimo folio in secunda linea textus incipit //testis et me vos et finit in eodem in ultima linea exercituum//.
- item 186. {10r}[186] 209. Itemapparaten marge : Sermones Sermones in multis et incipit in II° folio //fornicatus fueris et finit in eodem et ab infir(mita)te// et in penultimo folio incipit //custodia et finit in eodem et statim quod ad//.
- item 187. [187] 210. Item liber Genesis, Exodus, Leviticus, Numerorum, Deuteronomii, Josue, Regum, Ezechiel, Daniel, cum poste fracta et incipit in II° sui folio //fusa forcius sonat et finit in eodem adulteram// et in penultimo folio incipit //tate et in et finit in eodem omnium//.
- item 188. [188] 211. Itemapparaten marge : Ethimologiarum beati Isidori liber Ethimologiarum Ysidori cum postibus ruptis et incipit in III° folio //ut valeas et finit in eodem presumat// et in penultimo folio incipit //natura et animantie et finit in eodem pertinenciis//.
- item 189. [189] 212. Item Ystorie super Genesi, Exodi et Numerum et incipiunt in II° folio //oribus limine et finiunt in eodem idem//, et in penultimo folio incipit //unguentorum tuorum et finit in eodem sit astri p(ro)//.
- item 190. [190] 213. Item quedam Constitutiones antique Innocencii quarti et incipit in II° folio //Decretalis proprietas et finit in eodem revela// et in penultimo folio //nunc quodam et finit in eodem faceret//.
- item 191. [191] 214. Itemapparaten marge : Pentateucum super Psalterium Pentateucum super Psalterium cum postibus fractis et incipit in II° folio //non est et finit in eodem unde solem// et in penultimo folio incipit in IIa linea //caritas enim Dei et finit in eodem folio in ultima uterque fuerit domino//.
- item 192. [192] 215. Item liber in Sapienciales, Paralipomenon, Job, Thobie, Judith, Hester, Esdre, Machabeorum, Actuum apostolorum, Epistole canonice, Apocalipsis, Epistole Pauli, Euvangelia, et incipit in II° folio //sed tantum canticum et finit in eodem fraudes// et in penultimo incipit //bo eum et finit in eodem testimonium//.
- item 193. [193] 216. Item Collaciones abbatis Cassianiapparaten marge : Collationes pri...beati Cassiani ; dans l’article, après abbatis, suit abbatis répété et Ecclesiastes et Cantica Canticorum in modico volumine cum uno poste et incipiunt in I° folio in Canticis //abiectus sum et finiunt in eodem occuli ejus// et in penultimo folio incipit //set docendi aut et finit in eodem qui tunc et qui//.
- item 194. [194] 217. Itemapparaten marge : Registrum beati Gregorii Registrum beati GregoriicommentaireGrégoire le Grand, Registrum epistularum. in parvo volumine et incipit in II° folio //Jhesu et finit in eodem abhorrea// et in penultimo folio incipit //permitas et finit in eodem a sua praevitate//.
- item 195. [195] 218. Itemapparaten marge : Sermones Sermones euvangeliorum in parvo volumine cum postibus ruptis et incipiunt in II° sui folio //potencie et finiunt {10v}in eodem hec// et in penultimo folio incipit //si ergo et finit in eodem venientes//.
- item 196. [196] 219. Itemapparaten marge : Vetus Testamentum glosatum liber Veteris Testamenti glosatus pulcher et in magno volumine coopertus postibus et corio rubeo et incipit in II° folio in IIa linea textus //et desolabitur sic, in III°apparatsuit III° répété folio incipit in textu //vester ego et finit in eodem despectus//.
- item 197. [197] 220. Itemapparaten marge : Novum Testamentum glosatum pro D. Massiliensi f Novum Testamentum glosatum in magno volumine coopertum postibus et corio rubeo, Epistole canonice, Actus apostolorum, Apocalipsis, Epistole Pauli cum glosis et incipit in III° folio in textu et operibus //fidem meam et finit in eodem an putas quam// et penultimo folio incipit in textu //gellat autem omnes et finit in eodem conversa//.
- item 198. [198] 221. Itemapparaten marge : Mariale Mariale in parvo volumine et incipit in II° folio in tabula //delicie Marie et finit in eodem Maria s.u.apparatMaria suivi de cum et du chiffre 4 entre deux points // et in penultimo folio incipit //ex quibus verbis et finit in eodem et fecunditatem//.
- item 199. [199] 222. Itemapparaten marge : De corpore Christi liber Paschasii parvus De corpore ChristicommentairePaschase Radbert, De corpore et sanguine Domini. et incipit in IIII° sui folio //concussus et finit in eodem locorum// et in antepenultimo folio incipit //tantus quisque et finit in eodem amen//.
- item 200. [200] 223. Itemapparaten marge : Qualitas celestis patrie et une manicula liber Qualitatis celestis patriecommentairePeut-être Emmo de Gellone, De qualitate coelestis patriae (PL 118, col. 875-958). et incipit in III° sui folio in littera rubea //Incipit liber de et finit in eodem per specialem// et in penultimo folio incipit //serviens et finit in eodem ad fatiem//.
- item 201. [201] 224. Item liber cum unico poste fracto intitulatus AratorcommentaireArator, poète chrétien (vie s.) auteur d’un De actibus apostolorum. cum aliis tractatibus et incipit in II° sui folioapparatsuit semper sit et finit in eodem mutabile est rayé //et sata et finit in eodem prelatorum// et in antepenultimo incipit //Senar desuper notatum et in eodem finit desuper et subtus notatum. Intellige tu quid significat ego enim non potui actingere ad profunditatem tanti vocabuli//.
- item 202. [202] 225. Item liber De anime immortalitatecommentaireIl pourrait s’agir du De immmortalitate anime de saint Augustin, mais aussi, peut-être, de la question de Thomas d’Aquin qui porte ce titre ? Cf. L.A. Kennedy, « A New Disputed Question of Saint Thomas Aquinas ont the Immortality of the Soul », dans Archives d’Histoire doctrinale et littéraire du Moyen Age, 45, 1978, p. 205-223 ; l’éd. à p. 209-223. cum unico poste rupto vel sine postibus et incipit in II° sui folio //semper sic et finit in eodem mutabile est// et in penultimo folio incipit //ammi subjacet et finit in eodem revocaretur//.
- item 203. [203] 226. Itemapparaten marge : beatus Bernardus ad Eugenium de consideratione liber parvus bonus Bernardi abbatis De consideracione ad Eugenium papam cum aliis tribus tractatibus graciosis et incipit in II° folio //non sustinens et finit in eodem patrocinium// et in penultimo folio incipit //spurius ille et finit in eodem abit//.
- item 204. {11r}[204] 227. Itemapparaten marge : Habundancia exemplorum cum sermonibus ; l’art. est marqué d’un trait vertical accompagné du croquis d’un profil ; marge de droite mention : non vidi liber tractatus parvus in papiro De habundancia exemplorum et sermonibus ad omnes materias et incipit in II° folio //he[...]mta et finit in eodem confirmationum// et in penultimo folio incipit //dig[nita]tem et finit in eodem perfectum//.
- item 205. [205] 228. Itemapparaten marge : Talmutus liber primus extractionum de libro Thalamud et incipit in II° sui folio //interpres et est et finit in eodem benedictionibus quasi// et in penultimo folio incipit //tres serenitatem et finit in eodem timentem//.
- item 206. [206] 229. Item Epistole Pauli in parvo volumine cum postibus fractis cum aliis tractatibus et incipiunt in II° folio //ponere et in eodem finiunt triumpho s.// et in penultimo folio incipiunt //racionis et finiunt in eodem in aliis//.
- item 207. [207] 230. Itemapparaten marge : Accusatio contra etc. Expositio super Thobiam et in eodem Accusatio contra episcopum Judeorum et PrudenciuscommentaireTrès probablement (d’après le contexte), le titre se réfère à Prudentius Aurelius, poète chrétien, † 408. et CeduliuscommentaireSedulius Scottustravail!!!, poète chrétien, ve siècle, auteur notamment d’un Carmen paschale. et incipit in II° folio //g(rati)a m(e)a et finit in eodem plagis// et in antepenultimo incipit //cujusmodi et in eodem finit se jam dictus//.
- item 208. [208] 231. Item liber in papiro coopertus postibus et pelle viridi in mediocri forma intitulatus Lectura super DoctrinalicommentaireUn commentaire sur le Doctrinale d’Alexandre de Villedieu. et incipit in II° sui folio //et significat et finit in eodem circa istam partem// et in penultimo folio incipit //notos sit et finit in eodem circumloquimur//.
- item 209. [209] 232. Item Flores decretorum in parvo volumine male ligatus cum uno poste in medio et incipiunt in II° sui folio //vasa sacrata et finiunt in eodem harum enim// et in penultimo incipiunt //peccata mundi et finiunt in eodem defecerunt//.
- item 210. [210] 234. apparatn° 233 omis ; en marge : Super Johannem et super MattheumItem Albinus super JohannemcommentaireAlcuin, Expositio ex dictis sanctorum patrum super Evangelium Johannis. et Jeronimus super Matheum in magno volumine cum postibus fractis et incipit in II° sui folio //alio loco et finit in eodem testimonio// et in penultimo folio incipit //te multa et finit in eodem autem non vides//.
- item 211. [211] 235. Itemapparaten marge : libri Biblie glosati liber Regum, Paralipomenon, Esdre glosati in magno volumine cum postibus et corio rubeo et incipit in III° sui folio in textu //et abiit mulier in viam et finit in eodem tibi quartum// et in penultimo folio incipit in textu //singulos et finit in eodem sabbati et//.
- item 212. [212] 236. Itemapparaten marge : pro d(omino) Massiliensi, actus apostolorum, epistule canonice cum glosis Apocalipsis, Actus apostolorum, Epistole canonice et quedam alia in mediori volumine de pulcra littera cum textu et glosis et {11v}apparatet répété au début du f. 11v ;incipit in II° sui folio //confirmat et finit in eodem in glosa cum dicitur sic veni// et in penultimo folio in textu incipit //et non egebat et finit in eodem omnibus nobis amen//.
- item 213. [213] 237. Itemapparaten marge : Moralia beati Gregorii super Job et cetera Moralia JobcommentaireDe Grégoire le Grand. et incipit in II° sui folio //alternat et finit in eodem principes// et in penultimo folio incipit //summa vulnerarius materiis et finit in eodem generacionem//.
- item 214. [214] 238. Item Collectaneus et incipit in III° folio //decrevisti enim quos et finit in eodem per eundem// et in penultimo sui folio incipit //brice temeritatis et finit in eodem se ad//.
- item 215. [215] 239. Item Lectura doctrinalis in papiro antiqua et imperfecta et incipit in II° sui folio //de fortis et finit in eodem per palma//.
- item 216. [216] 240. Itemapparaten marge : Sermones Sermones dominicales in bona littera curiali et incipit in II° sui folio //est deus et finit in eodem est eciam// et in penultimo folio incipit //repleti sunt et finit in eodem pertus mei//commentaireIl s’agit d’un recueil de sermons en deux volumes donné par l’abbé Gilbert de Cantobre, cf. supratravail GC 7-9..
- item 217. [217] 241. Item scripta super Metaphisica et incipit in II° sui folio in IIa linea //sunt in hiis questionibus et finit in eodem verum autem dicitur// et in penultimo sui folio incipit aut continet// et finit in eodem et sumbe sicut//.
- item 218. [218] 242. Item libellus Guillelmi de Mandagoto glosatus super ElectionibuscommentaireGuillaume de Mandagoto, Libellus de electione facienda seu Decretum electionis. et incipit in II° sui folio in textu //aliqui contradicant et finit in eodem sequentis consid// et in penultimo incipit //ar de hiis et finit in eodem certim//.
- item 219. [219] 243. Itemapparaten marge : Lectura libri sapientie lectura super librum Sapientie et incipit in II° sui folio //aquosa ad bibendum et finit in eodem prudencia// et in penultimo folio //ma veritatis et finit in eodem gemmorum//.
- item 220. [220] 244. Itemapparaten marge : Epistula Augustini ad Jero(nimu)m et Jero(nimi) ad Augustinum Epistole Augustini ad Jeronimum et Jeronimi ad Augustinum, Summe quorumdam philosophorum sine coperta et incipit in II° sui folio //Petrus fecisse et [f]init in eodem circum iste// et in penultimo folio incipit //vomer aratrum et finit in eodem situlas//.
- item 221. [221] 245. Itemapparaten marge : G(re)g(orius) super Ezechielem Gregorius super Ezechielem in magna forma desliatus et incipit in II° sui folio //hic est primogenitus et finit in eodem alterum re// et in penultimo folio incipit //sicut et finit in eodem inter//.
- item 222. [222] 246. Itemapparaten marge [...]rum euvangeliorum /[...] glosati Flores Euvangeliorum cum ymnis glosatis et incipit in II° sui folio in rubro //Incipiunt flores et in antepenultimo folio //incipiunt centes Ave rex Judeorum et finit in eodem et justum//.
- item 223. {12r}[223] 247. Itemapparaten marge prima p(ars)s summe hostiensis prima pars Summe HostiensiscommentaireHenri de Segusia. super primo et II° libris cum pulcra littera cooperta postibus et pelle crocea et incipit in II° sui folio in IIa linea //omnia occupanti et finit in eodem adiectione pene// et in penultimo folio incipit //contra et finit in eodem qualiter//.
- item 224. [224] 248. Itemapparaten marge : Super Dionisium glose Glose super Dionisium et incipit in II° sui folio //generare nequeunt et finiunt in eodem super Naturas// et in penultimo folio incipiunt //positi fruantur et finiunt in eodem gaudebis//.
- item 225. [225] 249. Itemapparaten marge : De preparacione cordis liber parvus bene ligatus coopertus poste et pelle viridi De compunctione cordiscommentaireSans doute de Jean Chrysostome, De compunctione cordis. et incipit in II° sui folio //inimicos esse et finit in eodem ferre posse// et in penultimo incipit //te quidam et finit in eodem et singula//.
- item 226. [226] 250. Item quedam Statu[t]a in parvillo volumine monasterii Sancti Victoris MassiliensiscommentaireD’après les incipit et explicit repère indiqués, ce volume ne correspond pas au manuscrit Toulouse, Bibl. mun. 414. et incipiunt in III° sui folio //et priore majore et finit in eodem infringere// et in penultimo folio incipit //le(ge)re mutatum et finit in eodem in capitulo//.
- item 227. [227] 251. Itemapparaten marge : Moralis beati Gregorii et cetera liber magnus Moralium Gregorii pape in libro Job et incipit in II° sui folio //posicione et finit in eodem profecto est ut// et in penultimo folio incipit //tiva linga et finit in eodem cotidianorum//.
- item 228. [228] 252. Itemapparaten marge : Morales ejudem beati Gregorii in alio volumine liber magnus Moralium Gregorii papae in libris beati Job et incipit in II° sui folio //reficiende mentis et finit in eodem morem// et in penultimo folio incipit //administrat et finit in eodem duceret//.
- item 229. [229] 253. Itemapparaten marge : De agnicione creatoris scilicet beati Gregorii et une manicula liber parvus Gregorii De agnicione creatoris in Moralibus et incipit in II° sui folo //te manifesto et finit in eodem ipsa in dona// et in penultimo folio incipit //excitat et finit in eodem que nititur//.
- item 230. [230] 254. Item Actus apostolorum, Epistole canonice, Apocalipsis et tractatus Innocencii cum postibus fractis et incipit in II° sui folio //in quo Deus et finit in eodem humanum// et in penultimo folio incipit //tunc juxta et finit in eodem obsequium nostrum//.
- item 231. [231] 255. Item Matheus et Marchus glo(sati) et incipit in II° sui folio in textu //et fratres ejus et finit in eodem salathiel// et in penultimo folio incipit //magnus valde et finit in eodem universum//.
- item 232. [232] 256. Itemapparaten marge : Viaticus Constantini, Expositio super Canone Misse Viaticum ConstantinicommentaireConstantin l’Africain († 1087). in parvo volumine et Exposicione super canone misse incipit in II° sui folio //ex caritatis usque ad et finit in eodem a teodorito// et in penultimo folio incipit //ti et per jejunia et finit in eodem in penultima linea dei multa mi//.
- item 233. {12v}[233] 257. Itemapparaten marge : : Quid sit Deus et angeli ; l’art. est marqué par une manicula liber quid sit Deus et angeli quam homo scire potestcommentaireDéjà cité dans le catalogue de 1374 ; correspond sans doute à un recueil de questions théologiques qui n’a pu être identifié. et incipit in II° sui folio //inde separare et finit in eodem ut omnia partim// et in penultimo folio incipit //exuberant et finit in eodem nescimus et//.
- item 234. [234] 258. Itemapparaten marge droite : Biblia ; à gauche l’indication : abest ut michi videtur quedam pulcherrima Biblia cooperta postibus in pelle rubea et duobus sarratoriis et incipit in II° sui folio in IIa linea //lingua voluerat labiis et finit in eodem folio de abjectio// et in penultimo folio incipit //omnia pinguia et finit in eodem quartus Smaragdus//.
- item 235. [235] 259. Itemapparaten marge : Omelie beati Gregorii super Ezechielem Omelie Gregorii super Ezechielem cum uno poste precedenti passione beati Dionisii et incipit in II° sui folio in dicta passione //non exasse et finit in eodem navibus// et in penultimo folio incipit //omnia desiderabilia et finit in eodem capud//.
- item 236. [236] 260. Item volumen librorum Salomonis glosatum desligatum et incipit in II° sui folio //nobiscum et finit in eodem in textu ingrueret// et in penultimo folio incipit in textu //et ubera et finit in eodem coram//.
- item 237. [237] 261. Itemapparaten marge : pastorale beati gregorii ; le I de Item prolongé en un croquis représentant un profil liber Pastoralis sancti Gregorii pape et incipit in I° sui folio //et tamen et finit in eodem et dor// et in penultimo folio incipit //dominus et finit in eodem spiritualis//.
- item 238. [238] 262. Itemapparaten marge : Gregorius super Evangelia Gregorius super Euvangelia in quo precedunt XIIcim folia cum titulis, figuris et terre Babilonie et aliis diversis titulis cum scripturis et incipit in antepenultimo sui folio //divinum et finit in eodem folio in antepenultima linea speculum ponas nam occulis//.
- item 239. [239] 263. Itemapparaten marge : Scintillarium liber ScintillarumcommentaireDéfensor de Ligugé. ubi sunt multa et incipit in II° sui folio //in omnibus et finit in eodem fide// et in penultimo folio incipit //timeo mori et finit in eodem homines pere//.
- item 240. [240] 264. Item Decretales antique sine postibus et sine glosis et incipiunt in II° sui folio //in potencia et finit in eodem possem// et in penultimo folio incipiunt in textu //stringantur et finiunt in eodem animadversacione//.
- item 241. [241] 265. Item Summa domini Placentini super CodicecommentairePlacentinus (1135-1192), Summa Codicis (l’un des volumes provenant du legs de Guillaume Ribot, cf. supra). et textus Institucionum sine postibus et incipit in II° sui folio //tatem et finit in eodem et heres si// et in penultimo sui folio incipit //absens et finit in eodem in nigro l. relegati//.
- item 242. [242] 266. Item liber Auctoritatumapparaten marge : libri auctoritatum seu dictorum SalomoniscommentaireExtraits du livre de Salomon ; pourrait correspondre aux Proverbia Salomonis en vers (xie-xiie s.) ; éd. Wackernagel, «Salomonis Proverbia (…)» dans : Zeitschrift für deutsches Altertum, 3, 1843, p. 128-130 ? et sanctorum et incipit in II° sui folio //cetere virtutes et finit in eodem descendit ad in// et in penultimo folio incipit //nos execratur et finit in eodem in littera nigra //gloriatur et in rubea Gregorius//.
- item 243. {13r}[243] 267. Item Exposiciones super Apocalipsim et incipit in II° sui folio //persona et finit in eodem plerumque// et in penultimo folio incipit //Nero regnavit et finit in eodem propter//.
- item 244. [244] 268. Item Augustinus Encheridion et incipit in primo folio in littera rubea //incipiunt et in nigra laurentio// et in penultimo sui folio incipit //jam non et finit in eodem indigent quam//.
- item 245. [245] 269. Item Pentateucum glosatum et Machabeorum, PlatoniscommentaireCorrespond sans doute au Prelatorius, titre mentionné, à l’intérieur de ce même recueil, dans l’inventaire de 1374. et liber YvoniscommentairecommentaireYvon, évêque de Chartres (1040-1116), canoniste. et multa alia et incipit in II° sui folio //congregare et finit in eodem sepe// et in penultimo sui folio incipit //interea et finit in eodem humanum//.
- item 246. [246] 270. Itemapparaten marge : De officiis ecc(lesi)a(s)t(ic)is Summa de Officiis ecclesiasticiscommentairePeut-être de Jean Beleth, auteur d’un Rationale seu Summa de divinis officiis. et incipit in II° sui folio //set leges et finit in eodem in mundo// et in penultimo sui folio incipit //illi mutant et finit in eodem invitatus//.
- item 247. [247] 271. Item liber Epistolaris bene scriptus et bene ligatus et incipit in II° sui folio //trai fuiss et finit in eodem eadem// et in penultimo sui folio incipit in IIa linea //Agrippa in Cesaream et finit in eodem in ultima voluntarium//.
- item 248. [248] 272. Item Jeronimus super Ysaiam et incipit in II° sui folio //et feci populum et finit in eodem dicit dominus// et in penultimo sui folio incipit //in fide et finit in eodem canticorum//.
- item 249. [249] 273. Item liber de diversis dictis AugustinicommentairePeut-être d’Eugippius ?, Gregorii super libros Legis et incipit in II° sui folio //est et quod et finit in eodem ut menda// et incipit in penultimo folio //neque enim et finit in eodem titulo//.
- item 250. [250] 274. Item liber ad Jeronimum presbyterum de sentencia Jacobi apostolicommentaireL’ep. 167 de saint Augustin. et multa alia et incipit in II° sui folio //de simplo et finit in eodem quam fili// et in penultimo folio incipit //aliud amatur et finit in eodem novum//.
- item 251. [251] 275. Itemapparaten marge : Per dominum Massiliensem Actus apostolorum et apocholitis (sic) cum glo(sis) Actus apostolorum et Apocalipsis cum ultimo poste fracto cum pulcra littera in textu et in glosis et incipit in II° sui folio in textu //ab Jherosolimis et finit in eodem in vestibus// et in penultimo sui folio incipit //de et ydolis et finit in eodem in glosis pro dilectionem//.
- item 252. [252] 276. Itemapparaten marge : Liber quartus Sententiarum quartus liber SententiarumcommentairePierre Lombard. et incipit in II° sui folio //et virtutes augentur et finit in eodem p. nec fr// et in penultimo folio incipit //sit omnium et finit in eodem leva//.
- item 253. {13v}[253] 277. Itemapparaten marge : de doctrina christiana volumen De doctrina christianacommentaireSans doute de saint Augustin. et incipit in II° sui folio //nacionibus lectis et finit in eodem uno// et in penultimo sui folio incipit in tabula //bisdem binus.
- item 254. [254] 278. Itemapparaten marge : Confessionum Augustini liber Confessionum Augustini et incipit in II° sui folio //ut eam videam et finit in eodem modos// et in penultimo sui folio incipit //bona et finit in eodem vides in//.
- item 255. [255] 279. Itemapparaten marge : Flores evangeliorum Flores euvangeliorum et incipiunt in II° folio //diversos d[e]os et finiunt in eodem ne lasciviat// et in penultimo sui folio incipit //bam audierunt et finit in eodem justorum in//.
- item 256. [256] 290. Itemapparatsaut dans la numérotation des art. ; les 280 à 289 ne sont pas indiqués ; en marge Exempla sacre scripture ; sur le I de Item croquis d’un profil liber de Exemplis sacre Scripture et multi alii in uno volumine et incipit in II° sui folio in tabula //de abstinentia et finit in eodem et cum lectio// et in penultimo sui folio incipit //habundanciam et finit in eodem fabricanda//.
- item 257. [257] 291. Item Textus euvangeliorum parvus et incipit in II° sui folio //sponsata sibi et finit in eodem quod quot// et in penultimo sui folio incipit //in arborem et finit in eodem fuerit//.
- item 258. [258] 292. Itemapparaten marge : Reg(ul)a 6 Regula beati Benedicti pulcra cum textu et glosis et cum uno poste et incipit in II° sui folio in textu //in primis et finit in eodem perpetuam cra// et incipit in penultimo sui folio in textu //Christo omnino et finit in eodem patebunt superna//.
- item 259. [259] 293. Itemapparaten marge : Augustinus de civitate Dei Augustinus De civitate Dei et incipit in II° sui folio //transferre et finit in eodem dicto// et in penultimo sui folio incipit in IIa linea superiori ullus//.
- item 260. [260] 294. Itemapparaten marge : Sermonum materie per litteras alphabeti, liber de summa abstinencia, liber dietarum ; l’art. est marqué d’un trait vertical ; autre annotation marge droite : abest ut michi v(idetu)r Materie predicabiles per omnes litteras alphabeti, liber de Summa abstinenciacommentaire« Abstinentia » correspond probablement au début d’un dictionnaire de prédication, mais il pourrait aussi s’agir d’une partie des Sententiae d’Isidore de Séville, dont le livre II est transmis sous ce titre De abstinentia., liber nomine dietarum magistri Johannis de VallensiscommentaireJean de Valle, théologien († 1303), auteur d’un Ordinarium seu Alphabetum vitae religiosae ; le mot dietarum est une distorsion de Directorium, autre titre attesté pour cette œuvre, voir l’inventaire de 1374. et incipit in II° sui folio //petrum et finit in eodem igitur// et in penultimo sui folio incipit //solitudine et finit in eodem pax//.
- item 261. [261] 295. Itemapparaten marge : Evangelium Marchi glosatum Euvangelium Marchi glosatum in modico volumine in pulcra littera et incipit in II° sui folio //notetur in textu et finit in eodem deus e. s. d.// et in penultimo sui folio incipit in textu //me recumbentibus et finit in eodem post//.
- item 262. [262] 296. Item Logica nova et vetus et incipit in II° folio //particularis in textu et finit in eodem in penultima linea in textu bonum habitus// et in penultimo sui folio incipit //agunt et finit in eodem ad ultimum//
- item 263. {14r}[263] 297. Itemapparaten marge : Joachim de concordantia diversarum legum et imperialium ; au-dessous mention : non vidi Concordia Joachim diversarum legum et imperialiumcommentaireLibellé difficile à expliquer ; mais le titre correspond très vraisembablement à la Concordia veteris ac novi testamenti de Joachim de Flore (1130-1202). et Apocalipsis glosatacommentaireSans doute l’Expositio in Apocalypsim du même Joachim de Flore. et incipit in II° sui folio //et serena et finit in eodem prophecia// et in penultimo folio incipit in tabula //an creature et finit in eodem in chiffra 10travail"in chiffra" en italiques ?//.
- item 264. [264] 298. Itemapparaten marge : Liber Genesis glosatus liber Geneseos in communi volumine cum textu et glosis in pulcra littera cum postibus fractis et incipit in II° sui folio in glosis //masculum et feminam et finit in eodem reformantur// et in penultimo sui folio incipit //ti quam et finit in eodem admirasset eos//.
- item 265. [265] 299. Itemapparaten marge : De vilitate humane conditionis liber Sermonum, liber Innocentii de Vilitate humane conditioniscommentaireInnocent III (Lothaire de Segni), De miseria conditionis humanae. cum aliis tractatibus et incipit in 2° sui folio //multiplicet et finit in eodem memor// et in penultimo sui folio incipit in IIa linea //quam nulli homini crediderunt.
- item 266. [266] 300. Itemapparaten marge : Glosa de Jerarchiam Glose Dyonisii super libro de Jezarciis et casus breves Digesti veteris et Inforciatis et incipit in II° sui folio //ipsius fluentem et finit in eodem quintus// et in penultimo sui folio incipit //aurea et finit in eodem sit//.
- item 267. [267] 301. Item liber cartarum cum uno poste et incipit in II° sui folio //et filii eorum et finit in eodem futuri// et in penultimo folio incipit //in summitate prati et finit in eodem Romane//apparaten marge : Iste est liber parvus cartarum et croquis de profil.
- item 268. [268] 302. Item liber Retractatio in libris de consensu euvangelistarum quatuorcommentaireAugustin, De consensu evangelistarum (on a ici sans doute le cas de l’un de ces manuscrits où cette œuvre est précédée de l’extrait correspondant de ses Retractationes (PL 32, col. 636-637). et incipit in II° sui folio //cujus primi et finit in eodem praeclitam// et in penultimo folio incipit //tempore et finit in eodem amplius sive//.[+]
Conservation : Paris, BnF latin 1954
Attestation :
- item 269. [269] 303. Item liber intitulatus in dorso Epistola ad Romanos et in fine ipsius est descriptus sequens titulus Liber epistolarum Pauli et in eodem Exposicio Origenis super epistolam ad RomanoscommentaireOrigène, Homilia super Epistolam ad Romanos (trad. de Rufin). et in eodem Epistole canonice cum coopertis de corio nigro bene cissis sculptis et incipit in II° sui folio //dic viribus et finit in eodem et domino// et in penultimo folio incipit //si quis et finit in eodem negante destis//.
- item 270. [270] 304. Item Decretales sine glosis et sine postibus in quibus deficit quintus liber et incipiunt in II° sui folio //pater quam et finit in eodem prebendas// et in penultimo sui folio incipit //X. consilia et finit in eodem imitari//.
- item 271. [271] 305. Itemapparaten marge : Sermones Sermonum liber in parvo volumine et incipit in II° sui folio //terram et finit in eodem nisi hominis// et in penultimo sui folio incipit //inflammatur et finit in eodem sanguinis//.
Apparat :
a. antiqus ici et plus bas | b. une annotation marginale partiellement lisible : (...) in elemo(si)na ? | c. en marge : ocia imperialia | d. en marge : de transitu beate Marie précédé d’un signe d’insertion | e. article précédé d’un croquis représentant un profil | f. signe d’insertion dans la marge gauche | g. en marge : mariale | h. en marge : Gregorii | i. Gracismi | j. en marge, croquis représentant un profil et titre : propositiones evangeliorum | k. destripcio | l. suit liber répété | m. en marge : biblia | n. piadibus | o. Alcaranus ajouté marge gauche | p. p(r)in(cipi)o, p avec i suscrit, n avec o suscrit | q. en marge : rectorica | r. en marge : ordinarium ecclesie ; l’article est marqué par un trait vertical | s. en marge : medicina | t. en marge : geometria | u. en marge : medi(cin)a | v. numérotation erronée à partir de cet article en raison de l’omission du n° 80 ; en marge : passiones sanctorum | w. en marge : musica | x. en marge : dyale(c)tica | y. en marge : recthorica | z. en marge : ordinarium | aa. en marge : lectura ostiensis | ab. en marge : Cassianus | ac. en marge : practica medicine | ad. en marge : surgia | ae. en marge : Physica | af. en marge : R(e)g(ula) ; terra autem et finit rayés ; en marge titre répété De neufragiis (sic) prelatorum et croquis d’une tête | ag. en marge : Tractatus beati Cassiani contra Nestorium | ah. en marge : Regula | ai. en marge: Decretum | aj. en marge : Girardi | ak. en marge : Girardi | al. en marge : De Lyra | am. en marge : Archidiaconus super VI decretal. | an. en marge : Speculum juris | ao. en marge : Rosarium super Decretum | ap. en marge : R(ati)o(na)le, Ro avec le suscrit, divinorum officiorum | aq. en marge : De Lyra | ar. en marge : Decretale d. G. de [Mon]telauduno | as. en marge : Concordancie biblie | at. en marge : De Lyra | au. n° 133 omis | av. pour cet article et le suivant traces en marge du titre : medicina | aw. en marge : Musica | ax. en marge Medicina, ici et à l’article suivant | ay. en marge : Dyadema monachorum | az. en marge : de VI ordinibus clericorum ; l’art. est marqué d’un trait vertical | ba. en marge : De summo bono | bb. en marge : ordinarius episcopalis | bc. en marge Reg(ula) 4 | bd. en marge : Leges Gotorum | be. en marge: Smaragdus super regulam sancti Benedicti | bf. le R de Regula vraisemblablement corrigé sur k | bg. en marge : Rationale divinorum officiorum | bh. pour Priscianus | bi. en marge : Expositio vocabulorum | bj. en marge : Seneca de beneficiis et clemencia | bk. en marge : Liber dyalogorum beati Gregorii | bl. en marge : ordinarium ecclesie | bm. en marge : Thalamus philosophalis | bn. en marge : Sermones | bo. en marge Papias ; une accolade relie cet article au suivant | bp. en marge : Reg(ula) 5 | bq. en marge : cantus | br. en marge : Dyalogorum beati Gregorii et cetera | bs. pour incipit ? | bt. en marge : De voluntatibus Christi | bu. saut dans la numérotation des articles, de 189 à 200 ; en marge : Enchiridion | bv. en marge : Dyadema monachorum | bw. suit astrorum est et finit in eodem quia non potest rayé, correspondant aux inc. et expl. répère de l’art. suivant | bx. n° 202 omis | by. en marge : Duodecim prophete cum glosis | bz. en marge : Sermones | ca. en marge : Ethimologiarum beati Isidori | cb. en marge : Pentateucum super Psalterium | cc. en marge : Collationes pri...beati Cassiani ; dans l’article, après abbatis, suit abbatis répété | cd. en marge : Registrum beati Gregorii | ce. en marge : Sermones | cf. en marge : Vetus Testamentum glosatum | cg. suit III° répété | ch. en marge : Novum Testamentum glosatum pro D. Massiliensi f | ci. en marge : Mariale | cj. Maria suivi de cum et du chiffre 4 entre deux points | ck. en marge : De corpore Christi | cl. en marge : Qualitas celestis patrie et une manicula | cm. suit semper sit et finit in eodem mutabile est rayé | cn. en marge : beatus Bernardus ad Eugenium de consideratione | co. en marge : Habundancia exemplorum cum sermonibus ; l’art. est marqué d’un trait vertical accompagné du croquis d’un profil ; marge de droite mention : non vidi | cp. en marge : Talmutus | cq. en marge : Accusatio contra etc. | cr. n° 233 omis ; en marge : Super Johannem et super Mattheum | cs. en marge : libri Biblie glosati | ct. en marge : pro d(omino) Massiliensi, actus apostolorum, epistule canonice cum glosis | cu. et répété au début du f. 11v ; | cv. en marge : Moralia beati Gregorii super Job et cetera | cw. en marge : Sermones | cx. en marge : Lectura libri sapientie | cy. en marge : Epistula Augustini ad Jero(nimu)m et Jero(nimi) ad Augustinum | cz. en marge : G(re)g(orius) super Ezechielem | da. en marge [...]rum euvangeliorum /[...] glosati | db. en marge prima p(ars)s summe hostiensis | dc. en marge : Super Dionisium glose | dd. en marge : De preparacione cordis | de. en marge : Moralis beati Gregorii et cetera | df. en marge : Morales ejudem beati Gregorii in alio volumine | dg. en marge : De agnicione creatoris scilicet beati Gregorii et une manicula | dh. en marge : Viaticus Constantini, Expositio super Canone Misse | di. en marge : : Quid sit Deus et angeli ; l’art. est marqué par une manicula | dj. en marge droite : Biblia ; à gauche l’indication : abest ut michi videtur | dk. en marge : Omelie beati Gregorii super Ezechielem | dl. en marge : pastorale beati gregorii ; le I de Item prolongé en un croquis représentant un profil | dm. en marge : Gregorius super Evangelia | dn. en marge : Scintillarium | do. en marge : libri auctoritatum | dp. en marge : De officiis ecc(lesi)a(s)t(ic)is | dq. en marge : Per dominum Massiliensem Actus apostolorum et apocholitis (sic) cum glo(sis) | dr. en marge : Liber quartus Sententiarum | ds. en marge : de doctrina christiana | dt. en marge : Confessionum Augustini | du. en marge : Flores evangeliorum | dv. saut dans la numérotation des art. ; les 280 à 289 ne sont pas indiqués ; en marge Exempla sacre scripture ; sur le I de Item croquis d’un profil | dw. en marge : Reg(ul)a 6 | dx. en marge : Augustinus de civitate Dei | dy. en marge : Sermonum materie per litteras alphabeti, liber de summa abstinencia, liber dietarum ; l’art. est marqué d’un trait vertical ; autre annotation marge droite : abest ut michi v(idetu)r | dz. en marge : Evangelium Marchi glosatum | ea. en marge : Joachim de concordantia diversarum legum et imperialium ; au-dessous mention : non vidi | eb. en marge : Liber Genesis glosatus | ec. en marge : De vilitate humane conditionis | ed. en marge : Glosa de Jerarchiam | ee. en marge : Iste est liber parvus cartarum et croquis de profil | ef. en marge : Sermones |
Commentaires :
1. Gervasius de Tilbury, Otia imperialia.
2. Gregorius Magnus, Moralia in Job.
3. Evrard de Béthune (début du xiiie s.), Graecismus.
4. Un exemplaire du Coran ? Ou plutôt un exemplaire du Liber contra sectam Machometi de Pierre le Vénérable, déjà cité dans deux des précédents inventaires ?
5. Peut-être Martinus Polonus, Chronicon pontificum et imperatorum.
6. Prudentius Aurelius, poète chrétien, † 408.
7. Un autre exemplaire du Graecismus d’Evrard de Béthune.
8. Sans doute d’Aristote.
9. Sedulius, Carmen super Evangelium.
10. Fulgentius Ruspensis, Epistolae.
11. Peut-être de saint Augustin ?
12. Henricus de Segusia.
13. De institutis renuntiantium est effectivement le titre du IVe livre des Instituta de Cassien (PL 29, col. 151-202).
14. Sans doute d’Aristote.
15. Bartholomaeus Salernitanus (xiie s.), Practica medicinae.
16. Lanfrancus Mediolanensis, Chirurgia.
17. Correspond très probablement à un traité composé à l’époque du Schisme qui n’a pu être identifié.
18. Cassianus, De incarnatione Domini contra Nestorium (PL 50, col. 9-272).
19. Henricus de Segusia, Summa super Decretalibus.
20. Sans doute la Postilla super Bibliam.
21. Guido de Baysio, Super Sexto.
22. Guido de Baysio, Inventarium juris seu Rosarium super Decreto.
23. Guillaume Durant.
24. Nicolas de Lyre, Postilla super Isaiam et alios Prophetas.
25. Nicolas de Lyre.
26. Hugues de Saint-Cher OP.
27. La Practica de Roger Baron.
28. Il s’agit de Jean Platearius, médecin de Salerne, dont l’œuvre apparaît déjà dans l’inventaire de la fin du xiie siècle.
29. Gautier de Montpellier, Dicta de dosi medicinarum (cité dans Thorndike, Incipits, col. 862).
30. Smaragde de Saint-Mihiel.
31. Innocent III, Tractatus de septem poenitentialibus psalmi.
32. Peut-être un traité sur les sacrements ou sur la messe, déjà cité dans l’inventaire de 1374.
33. Guillaume de Saint-Amour, De periculis novissimorum temporum.
34. Un traité de métrique non identifié.
35. D’Alexandre de Villedieu.
36. Guillaume Le Breton, Expositio vocabulorum Bibliae.
37. Les Epistolae ad Paulum sont apocryphes.
38. Grégoire le Grand, Dialogi.
39. Evrard de Béthune, Graecismus.
40. Sans doute deux titres au moins dans cet item : le premier, Collacionum abbatis pia(…)u(m) pourrait correspondre à un exemplaire des Collations de Cassien, le deuxième, De tribus ceneribus (pour generibus), serait d’Etienne Langton ? Ou peut-être est-ce le titre d’un traité de grammaire ?
41. Encore un exemplaire du Doctrinale d’Alexandre de Villedieu ?
42. Thomas d’Aquin ?
43. Un commentaire sur le Thesaurus pauperum de Pierre d’Espagne (Jean XXI).
44. Grégoire le Grand, Dialogi.
45. D’Alexandre de Villedieu.
46. Hugues de Saint-Victor, De quattuor voluntatibus in Christo (Goy, Überlieferung, 172).
47. Smaragde de Saint-Mihiel.
48. Constantin l’Africain.
49. Grégoire le Grand, Registrum epistularum.
50. Paschase Radbert, De corpore et sanguine Domini.
51. Peut-être Emmo de Gellone, De qualitate coelestis patriae (PL 118, col. 875-958).
52. Arator, poète chrétien (vie s.) auteur d’un De actibus apostolorum.
53. Il pourrait s’agir du De immmortalitate anime de saint Augustin, mais aussi, peut-être, de la question de Thomas d’Aquin qui porte ce titre ? Cf. L.A. Kennedy, « A New Disputed Question of Saint Thomas Aquinas ont the Immortality of the Soul », dans Archives d’Histoire doctrinale et littéraire du Moyen Age, 45, 1978, p. 205-223 ; l’éd. à p. 209-223.
54. Très probablement (d’après le contexte), le titre se réfère à Prudentius Aurelius, poète chrétien, † 408.
55. Sedulius Scottustravail!!!, poète chrétien, ve siècle, auteur notamment d’un Carmen paschale.
56. Un commentaire sur le Doctrinale d’Alexandre de Villedieu.
57. Alcuin, Expositio ex dictis sanctorum patrum super Evangelium Johannis.
58. De Grégoire le Grand.
59. Il s’agit d’un recueil de sermons en deux volumes donné par l’abbé Gilbert de Cantobre, cf. supratravail GC 7-9.
60. Guillaume de Mandagoto, Libellus de electione facienda seu Decretum electionis.
61. Henri de Segusia.
62. Sans doute de Jean Chrysostome, De compunctione cordis.
63. D’après les incipit et explicit repère indiqués, ce volume ne correspond pas au manuscrit Toulouse, Bibl. mun. 414.
64. Constantin l’Africain († 1087).
65. Déjà cité dans le catalogue de 1374 ; correspond sans doute à un recueil de questions théologiques qui n’a pu être identifié.
66. Défensor de Ligugé.
67. Placentinus (1135-1192), Summa Codicis (l’un des volumes provenant du legs de Guillaume Ribot, cf. supra).
68. Extraits du livre de Salomon ; pourrait correspondre aux Proverbia Salomonis en vers (xie-xiie s.) ; éd. Wackernagel, «Salomonis Proverbia (…)» dans : Zeitschrift für deutsches Altertum, 3, 1843, p. 128-130 ?
69. Correspond sans doute au Prelatorius, titre mentionné, à l’intérieur de ce même recueil, dans l’inventaire de 1374.
70. commentaireYvon, évêque de Chartres (1040-1116), canoniste.
70. Yvon, évêque de Chartres (1040-1116), canoniste.
72. Peut-être de Jean Beleth, auteur d’un Rationale seu Summa de divinis officiis.
73. Peut-être d’Eugippius ?
74. L’ep. 167 de saint Augustin.
75. Pierre Lombard.
76. Sans doute de saint Augustin.
77. « Abstinentia » correspond probablement au début d’un dictionnaire de prédication, mais il pourrait aussi s’agir d’une partie des Sententiae d’Isidore de Séville, dont le livre II est transmis sous ce titre De abstinentia.
78. Jean de Valle, théologien († 1303), auteur d’un Ordinarium seu Alphabetum vitae religiosae ; le mot dietarum est une distorsion de Directorium, autre titre attesté pour cette œuvre, voir l’inventaire de 1374.
79. Libellé difficile à expliquer ; mais le titre correspond très vraisembablement à la Concordia veteris ac novi testamenti de Joachim de Flore (1130-1202).
80. Sans doute l’Expositio in Apocalypsim du même Joachim de Flore.
81. Innocent III (Lothaire de Segni), De miseria conditionis humanae.
82. Augustin, De consensu evangelistarum (on a ici sans doute le cas de l’un de ces manuscrits où cette œuvre est précédée de l’extrait correspondant de ses Retractationes (PL 32, col. 636-637).
83. Origène, Homilia super Epistolam ad Romanos (trad. de Rufin).