Possesseur(s) : Collection Dupuy

Date : 1648

Répertoire(s) : BMMF, p. 47

Analyse :

La présente liste fait partie d’un recueil des documents (XVe –XVIIe s.) constitué en 1648 par Pierre Dupuy (1582-1651), érudit, bibliophile et garde de la Bibliothèque du roi. Elle a été copiée d’un original perdu par Augustin Dupuy (1581-1641), frère aîné de Pierre, chanoine de Chartres, (1593), puis prévôt d’Ingré (1604). La composition de la liste est datable avant 1594, l’année de la mort de Claude Dupuy, père d’Augustin et de Pierre, qui avait prélevé trois manuscrits encore inclus parmi les livres recensés à la bibliothèque du chapitre. La liste est limitée aux manuscrits déposé dans le bâtiment de la bibliothèque capitulaire érigé entre 1414 et 1415 du côté sud du chevet, au-dessus du prétoire du chapitre(démoli en 1907). Son ordre suit l’emplacement des volumes dans les seize pupitres, huit à droite et huit à gauche d’une allée centrale. Grâce aux annotations topographiques ajoutées dans les marges par Augustin Dupuy, il est possible de proposer une reconstitution de l’arrangement thématique des livres enchaînés (planche). Mise à part les manuscrits liturgiques où diplomatiques, la liste ne contient pas un nombre d’ouvrages, principalement de théologie et de prédication, conservés sans doute dans les armoires auxquelles son auteur n’a eu pas l’accès. Les items de la liste ne sont pas numérotés. Les numéros ont été ajoutés par l’éditeur en conservant entre les parenthèses, pour des raisons historiques, ceux de l’édition d’Henri Omont.

 : Autres exemplaires de la liste :
Paris, BNF, lat. 10393, f. 57-60 : une copie incomplète de la liste (items 1-121 [120], expl. « ….Ibidem libellus super qualibet »), transcrite par deux mains, dont la première (f. 57) identifiée avec celle de Pierre Dupuy par DELATOUR (1996), p. 390-391. Le document fait partie d’un recueil composite de catalogues de diverses bibliothèques de France et d’Italie, provenant de Jean François Robert Secousse et Jean-Baptiste de La Curne de Sainte-Palaye, d’après l’Ordre du Cabinet des chartes et diplômes de l'histoire de France à la Bibliothèque du roi (1828), Paris, BNF, ms. Moreau 1799 , cf. OMONT (1891), p. 226.
Les extraits concernant principalement les ouvrages juridiques ont été publiés par Philippe LABBE (1653), p. 53-54, (« Ex indice librorum Mss. Bibliothecae Ecclesiae sive Capituli Beatae Mariae Carnotensis »).

Source(s) : Paris BNF, Dupuy 673, f.133r-138v, Liste des manuscrits de la bibliothèque capitulaire de Chartres par Augustin Dupuy

Édition(s) : OMONT Henri et alii (1890), xi-xxi.

Bibliographie : DOLBEAU (1979), P. 200. STIRNEMANN (2018), p. 8 ; RABEL (2018), p. 157 ; FRONSKA (2020), p. 80, n. 3.

 : FRONSKA (2021)

Rédaction : Joanna Fronska, 2022

{f. 133r}LIBRI MANUSCRIPTI BIBLIOTHECÆ ECCLESIÆ BEATÆ MARIÆ MARIÆ CARNOTENSIS.

  • item n°1-2. Liber pastoralis beati Gregorii, papæ urbis Romæ, fol. et in-8°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : La notice récence deux manuscrits de la Règle pastorale. Le volume in folio semble avoir disparu de la bibliothèque du chapitre après la redaction de la présente liste. Chartres BM, 114, relativement petit (200 x 155 mm), correspond sans doute au manuscrit indiqué ici comme in octavo.

    Attestation :

  • item n°3. Excerpta ex libro Ambrosii De officiis, 8°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 119

    Attestation :

  • item n°4. Dionysii Areopagitæ liber De divinis nominibus, 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 131

    Attestation :

  • item n°5. Isidorus De mundo et De officiis, 4°, majusculis litteris, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Paris, BNF, lat. 6400 G, f. 112r-193v. Ce manuscrit de taille moyenne (245 x 185 mm), écrit en onciale combine deux ouvrages d’Isidore de Séville, De natura rerum et De officiis, dont le premier porte un titre inhabituel "De mundo" (cf. la rubrique, f. 112r : "In Christi nomine incipit liber sancti Esidori de mundo").

    Attestation : Le manuscrit provient de l’abbaye de Fleury (ex-libris du IXe s., f. 130r, cf. Mostert Marco (1989)), mais il n’est plus inclus dans le catalogue de la bibliothèque abbatiale de 1552, Paris BNF, NAL 137 (éd. Delisle Léopold (1883), p. 426-436). Au XVIIe siècle, il a appartenu à la collection des Frères Dupuy.

  • item n°6. In hoc volumine continentur libri domini Guillelmi Parisiensis : 1us liber De anima, 2us De rhetorica vel oratione divina, 3us De penitentia, 4 De collatione beneficiorum, Tractatus particularis De immortalitate animæ, fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 377

    Attestation :

  • item n°7. Ejusdem magistri Guillelmi Summa, fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 401

    Attestation :

  • item n°8. Ejusdem Guillelmi, Parisiensis episcopi, liber De Trinitate, liber De universo ; ejusdem Tractatus cur Deus homo, fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 512

    Attestation :

  • item n°9. Vitæ sanctorum patrum. Incipit vita sancti Johannis ; incipit vita de sancto Ammone, fol., optimæ notæ. 6° pulpito ad sinistram, gros, aliud exemplar ; pulpito 8°.commentaireL’annotation topographique n'indique pas ici l'emplacement du présent volume, qui était sans doute enchaîné au pupitre 8, mais renvoie plutôt au second exemplaire du même texte. Celui-ci (n°35 [34.]), décrit comme "gros" et identifiable avec Chartres BM, 501 (500 x 345 mm), est en effet accompagné de l'annotation : "6° pulpito ad sinistram".
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 192. Le manuscrit commence avec le prologue de Rufin d’Aquilée, précédé par le titre : "Prologus in libro vite sanctorum Patrum", qui ressemble l’intitulé dans la liste. La Historia monachorum commence normalement avec la vie de Saint Jean. Ce texte est séparé de la vie de Saint Amon par la vie de Saint Or. Voir aussi n° 36.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 5 est une autre possibilité pour l'identification avec le présent item. Le manuscrit est incomplet au début (une partie du prologue de Ruffinus à la Historia monachorum manque). Le texte commence au f. 3r avec la vie de Saint Jean, précédée par l’intitulé en écriture d’apparat "incipit vita Sancti Johannis", qui rassemble à celui recensé dans la liste. La vie de Saint Jean est suivie par celle d’Or ("Incipit de Or", en écriture d’apparat, f. 13v) et d’Ammon ("Incipit de Ammone", en écriture d’apparat, f. 14v).

    Attestation :

  • item nos10-12. Concordantiæ Bibliorum, et Biblia integra, 3 vol., fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 189

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 139, vol. 1 et 2 est la seule Bible en deux volumes provenant de la bibliothèque du chapitre. Elle constituait une ensemble factice avec le volume de Concordances.

    Attestation :

  • item n°13. Guillelmi, Parisiensis episcopi, liber De fide et legibus. Ejusdem liber De sacramentis, De virtutibus et vitiis, fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 510

    Attestation :

  • item n°14. Dialogorum Gregorii, papæ urbis Romæ, libri 4 de miraculis patrum Italicorum. Incipit de Honorato, abbate monasterii Fundensis, etc. ; fol., optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Paris, BNF, lat. 2266, f. 2r-91v

    Attestation :

  • item n°15. Admonitiones et homiliæ beati Cesarii ; in-4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 67

    Attestation :

  • item n°16. Sancti Hieronimi Contra Jovinianum de secundis nuptiis libri 2 ; fol., optimæ notæ.
    In eodem volumine S. Ambrosii De lapsu virginis consecratæ, Susannæ nomine.
    Ibidem Aurelii Augustini Contra Maximum, Arrianorum episcopum, libri 3.
    Ibidem ejusdem liber De divinatione demonum.
    Ejusdem Contra Donatistas de baptismo libri 7 ; fol., cum glossis et annotationibus.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 172

    Attestation :

  • item n°17. Novum Testamentum, videlicet 4. Evangelistæ ; fol., latine, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 167

    Attestation :

  • item n°18. Martyrologium ; fol. Sic incipit : In nomine Domini nostri Jesu Christi incipit vita beati Felicis, presbyteri Nolani ; et continet 29 vitas. In capite est hunc librum : iussit Arnoldus describi ; bonæ notæ.
    [+]

    Conservation : Paris, BNF, lat. 5299. Pour l’identification voir Dolbeau (1979), p. 200.

    Attestation : Le manuscrit a appartenu à Claude Dupuy (1545-1594), cf. son lex-libris : f. 1r (feuillet de garde) : "Ex Bibliotheca Cl. Puteani Senatoris Parisiensis" et f. 6r [coupé] : "Cl. Puteani"] et le titre de sa main, "Passiones sanctorum martyrum" (f. 1r). Les corrections de la table de matière (f. 5v) sont de la main de Pierre Dupuy, cf. DelatourJérôme (1998) p. 253, n°1760.

  • item n°19. Homiliæ domini Aemonis super […] in diebus dominicis seu in festis totius anni ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 14.

    Attestation :

  • item n°20. {f. 133v}Regula canonicorum ; fol. 7° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 61

    Attestation :

  • item n°21. Sancti Augustini De doctrina christiana libri 4or ; in-4°, bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 118.

    Attestation :

  • item n°22. Ejusdem Retractationes et Sermones de lapsu mundi et avaritia ; 4°. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 73 et Chartres BM, 129 semblent avoir formé un seul volume, divisé au XVIIe siècle en deux unités indépendantes.

    Attestation :

  • item n°23. Ejusdem Ad Januarium epistola. Incipit : De diversis consuetudinibus ecclesie ; 4o, bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 112, f. 96r-125v

    Attestation :

  • item n°24. Ejusdem De incarnatione et divinitate Christi ; 4°, bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 66

    Attestation :

  • item n°25. Ejusdem in libros De doctrina christiana ; 4o. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 87

    Attestation :

  • item n°26. Ejusdem liber Ad Paulum et Eutropium episcopos. In eodem volumine, ejusdem liber De natura gratiæ. Ibidem ejusdem epistolæ 2 dilectissimo et in Christi membris honorato fratri Valentino. Ibidem ejusdem Ad Valentinum monachum de gratia et libero arbitrio. Ibidem ejusdem Epistola Prosperi ad sanctum Augustinum : Ignotus tibi quidem facie, etc. Ibidem Epistola sancti Hilarii ad sanctum Augustinum : Si cessantibus contradicentium quæstionibus, etc. Ibidem ejusdem sancti Augustini De prædestinatione sanctorum ; 4°, bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 93

    Attestation :

  • item n°27. Ejusdem Contra Julianum Pelagianum ; fol. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 88

    Attestation :

  • item n°28. Ejusdem Contra Faustum hæreticum ; fol., bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 7

    Attestation :

  • item n°29. Ejusdem De confessione ; fol., bonæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 39

    Attestation :

  • item nos 30-31 [30]. Canones apostolorum ; 2 vol., fol., gros. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 376

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 26

    Attestation :

    Ces deux manuscrits de la collection des décrétales de Pseudo-Isidore Mercator constituent un ensemble factice, dont Chartres BM, 376 est le vol. 1 et Chartres BM, 26 est le vol. 2.
  • item n°32 [31]. Excerptum de canonibus ; 8°. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 124. Le manuscrit portait en haut du f. 1r un titre du XIe ou XIIe siècle "Excerptum de canonibus", cf. Bradshaw Bernard (1893), p. 44-47.

    Attestation :

  • item n°33 [32]. Brocardi, Wormatiensis episcopi, ad Brunonem libri XX. Ius continet : De potestate et primatu sedis apostolicæ ; fol. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 161

    Attestation :

  • item n°34 [33]. Chronicæ quædam ; principium deest. Incipit lib. 7, an. CCI, de eo quod Macedonicum et Africanum regnum se tutores et curatores, etc. An. CCII, de Domino nostro Jesu Christo, quod anno ab urbe condita 752 natus est. An. CCIII, de Herode et nece Infantium. Post multo sequitur : Explicatæ sunt quam brevissime fines Asiæ, nunc Europam quantum cognitioni hominis conceditur stilo pervagabor, a montibus Riphæis, etc. ; 4°, bonæ notæ. Cum Orosio.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 97

    Attestation :

  • item n°35 [34]. Vitæ et passiones diversorum sanctorum. Incipit vita vel assumtio sancti Johannis apostoli, vita sancti Sylvestri papæ, passio beatæ Columbæ virginis ; fol., bonæ notæ. 6° pulpito ad sinistram, fort gros.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 501. L’indication "fort gros" correspond aux grandes dimensions du volume, 500 x 345 mm.

    Attestation :

  • item n°36 [35]. Vitæ sanctorum monachorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 137 est un candidat le plus probable pour l'identification avec le présent article. Incomplet au début, le manuscrit commencait avec les mots "advocans sanctorum monacorum" [Vita sancti Simeonis Stylite, cf. Analecta bollandiana, VIII, 1889, p. 137-140]. Chartres BM, 5 fournit une identification altérnative.

    Attestation :

  • item n°37 [36]. Vita S. Maurillii antistitis ; sic incipit : Sanctissimo sanctæ Parisiorum matris ecclesiæ præsuli, domino Germano Gregorius, Turonicæ metropolis humillis episcopus, salutem, etc. ; bonæ notæ.
    [+]

    Conservation : L’article est identifiable à la seconde unité du volume composite, BNF, latin 2266, f. 92r-131r, cf. aussi n°14 infra. La notice reproduit l’altération du texte présente dans le manuscrit : "Sanctissimo sanctae parisiorum matris ecclesiae praesuli [sic : les lettres "um" sont grattées et remplacées par la lettre "i") domno Germano Gregorius Turonicae metropolis humilis episcopus salutem".

    Attestation : Le manuscrit provient de Claude Dupuy (signature, f. 92r, cf. Delatour Jérôme (1998), n°1752).

  • item n°38 [37]. Legendæ sanctorum ; in-4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 328, le seul manuscrit contenant les vies des saints, provenant de la bibliothèque du chapitre, dont les dimensions, 240 x 180 mm, correspondent au format in quarto.

    Attestation :

  • item n°39 [38]. {f. 134r}De mysteriis ecclesiasticis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 28. Ce titre, renseigné de même façon dans tous les catalogues de la bibliothèque du chapitre, renvoie au traité liturgique d’Amalaire de Metz et non pas à l’ouvrage de Pierre de Roissy, chancelier de Chartres (mort vers 1213), comme l’a supposé Alverny (1966), p. 1093.

    Attestation :

  • item n°40 [39]. Rationale divinorum officiorum, ubi agitur de ecclesiasticis locis et ornamentis, de consecrationibus et sacramentis, etc. ; fol.
    [+]

    Conservation : La bibliothèque du chapitre possédait deux exemplaires du Rationale de Guillaume Durand, Chartres, BM 285 et Chartres BM, 311, dont le premier est probablement à identifier avec le présent article. D’après Omont Henri et alii (1890), le deuxième exemplaire, Chartres BM, 311, commençait par le prologue : "Quecumque in ecclesiasticis officiis", tandis que la liste évoque le texte habituelle de la rubrique du livre 1 comme l’incipit du manuscrit ("De ecclesia et ecclesiasticis locis et ornamentis, de consecrationibus et sacramentis").

    Attestation :

  • item n°41 [40]. Tractatus utilis super totum officium missæ, editus et compilatus per fratrem B.Bernardum de Parentinis, ordinis Prædicatorum, provinciæ Tolosanæ. Sicut legitur: In Albia, presentibus pluribus doctoribus et canonicis, anno Domini MCCCXXXIX ; et incipit feria quinta post Cineres ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres Bm, 423

    Attestation :

  • item n°42 [41]. Hugonis Summa de septem sacramentis ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 331

    Attestation :

  • item n°43 [42]. Legendæ sanctorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 291. Le format in folio suggère l’identification avec le présent manuscrit, mesurant 350 x 240 mm, plutôt qu’avec Chartres BM, 328, d’une taille plus petite, cf. n°38.

    Attestation :

  • item n°44 [43]. Tractatus De virtutibus ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 203

    Attestation :

  • item n°45 [44]. Tractatus moralis De viciis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 204.

    Attestation :

  • item n°46 [45]. Martyrologium ; fol., optimæ notæ. Incipit prefatio sequentis operis, quo genere vel quo cultu martyres sancti honorandi sint, ex libris beati Augustini episcopi, doctoris ecclesiæ. Præfatio sic incipit : Populus christianus memorias martyrum religiosa solemnitate concelebrat. Incipit martyrologium per anni circulum. VIII kal. jan. In Bethleem Judæ, nativitas Salvatoris Domini nostri Jesu Christi, etc.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 507.

    Attestation :

  • item n°47 [46]. Legenda sanctorum, compilata a fratre Jacobo, natione Januensi, de ordine fratrum Prædicatorum ; fol. 6° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 211. La notice paraphrase l’incipit du manuscrit (Omont Henri et alii (1890) p. 108) : "Prologus super legendas quas compilavit frater Jacobus, natione Januensis, de ordine Fratrum Predicatorum".

    Attestation :

  • item n°48 [47]. Lilium medicinæ ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 224.

    Attestation :

  • item n°49 [50]. De compositione medicinarum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 398. Les trois textes dans le manuscrits portent sur la composition des médicaments.

    Attestation :

  • item n°50 [49]. Turigianus in Galenum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 287.

    Attestation :

  • item n°51 [50]. Liber medicinæ, in quo continentur hi libri : Theophilus De urinis. Aphorismi Hippocratis cum commentario ; ejusdem liber De prognosticis. Phylaretus De pulsibus ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 286? L’état de la notice résulte sans doute des problèmes d’identification des textes dans ce manuscrit de l’Ars commentata. Le premier ouvrage, Johannitius, Isagoge, privé de sa rubrique, manque, tandis que le deuxième, identifié peut-être après coup, est ajouté à la fin. Hippocrates, De regimine acutorum et le commentaire de Haly ibn Ridwan sur Gallenus ne sont pas inclus, car les noms de ces auteurs ne sont pas mentionnés dans le texte.

    Attestation :

  • item n°52 [51]. Liber Serapionis De simplicibus, ex arabico in latinum conversus ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 417.

    Attestation :

  • item n°53 [52]. De elementis Galeni, De complexionibus, De simplici medicina ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 284. La notice correspond aux trois premiers items (de dix-huit) listés dans la table de matière (f. 1r, Omont et alii (1890), p. 140) : "Nota quod in isto volumine continentur isti libri Galeni et ordanati (sic) eo modo quo hic intitulantur : Liber de elementis, Liber de compleccionibus, Liber de simplici medicina… ".

    Attestation :

  • item n°54 [53]. Commentarii in Isagogas Johannitii ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 171.

    Attestation :

  • item n°55 [54]. Johannitii Isagogæ in Galenum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 278. Le titre s’inspire de la rubrique du premier ouvrage dans ce recueil des textes médicaux : "Ysagoge Johanicii ad Tegni Galieni", f. 3r.

    Attestation :

  • item n°56 [55]. Isagogæ Johannitii, textus artis Hippocratis, Urinæ Theophili ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 160. Le contenu du manuscrit correspond à l'ordre des textes listés dans la notice. Pour le contenu textuel semblable, mais dans l’ordre différent, cf. Chartres BM, 278, probablement n°55 et Chartres BM, 286, probablement n°51.

    Attestation :

  • item n°57 [56]. Avicenna ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 313.

    Attestation :

  • item n°58 [57]. Alexander Iatros ; 4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 342.

    Attestation :

  • item n°59 [58]. Primum volumen Philonii ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 405.

    Attestation :

  • item n°60 [59]. Viaticus cum commento, Practica puerorum, Regimen acutorum Bernardi de Gordonio ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 393. La notice reflète sans doute l’ordre dans lequel les textes dans le manuscrit ont été identifiés par l'auteur de la liste. Elle renvoi d’abord à l’ouvrage principal du recueil, le Viatique de Constantin l’Africain (f. 4r-138r), et ensuite recense deux ouvrages brefs au début du volume.

    Attestation :

  • item n°61 [60]. Oribasius, majusculis litteris, optimæ notæ ; fol. 5° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 10233. L’entrée correspond au plus ancien de deux exemplaires d’Oribase à la Bibliothèque du chapitre, copié en écriture onciale et semi-onciale du VIIe siècle, probablement en Espagne. 18 feuillets détachés de ce manuscrit, foliotés au XVe siècle, ff. clxiiii-clxxviii et cxlv-cxlvii, sont conservés à Berne, BB, F. 219 (3) et consultable en ligne. Probablement prélevés à la bibliothèque du chapitre par Pierre Daniel (1531-1604), les feuillets sont entrés en possession de Jacques Bongars (1554-1612), l’acquéreur d’une partie de sa collection. L’héritier de Bongars, J. Gravisset, les a donnés à la ville de Berne en 1632.

    Attestation : L’emplacement du manuscrit dans le 5e pupitre à gauche est confirmé par le contrat de prêt entre le chapitre de Chartres et Jean de Lyon, prieur commendataire de Saint-Étienne de Beaugency, signé en 1517, qui le décrit encore intact, cf. Clerval Alexandre (1895), p. 449-450 (AD Eure-et-Loir, G. 181, f. 373).

  • item n°62 [61]. {f. 134v}Galeni plures libri ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 293.

    Attestation :

  • item n°63 [62]. Galenus De diversitate febrium. Ejusdem Prognostica ; fol., optimæ notæ. Perisfigemon isagogus ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 62. Pour cette identification et la correction de la fausse provenance de l’abbaye de Saint-Père de Chartres, indiquée par Omont et alii (1890), p. 30, voir Beccaria (1956), p. 126-129.

    Attestation :

  • item n°64 [63]. Liber ruralium commodorum a Petro de Crescentiis, cive Bononiensi, compilatus in honorem regis Caroli ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 404.

    Attestation :

  • item n°65 [64]. Dictionarium ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 412.

    Attestation :

  • item n°66 [65]. Martianus Capella cum glossis, optimæ notæ ;in-4°. In fine : Marciani Minei Felicis Capellæ Afri Carthaginiensis de harmonia liber VIIII explicit feliciter. 4° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 103.

    Attestation :

  • item n°67 [66]. Boetius De consolatione cum glossis, optimæ notæ ; fol. 4° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 59.

    Attestation : Chartres, abbaye de Saint-Père-en-Valée, Inventaire du XIe s. (éd. Merlet (1854), p. 78), n°57.

  • item n°68 [67]. Boetius De musica ; fol., optimæ notæ . 3° pulpito ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 48.

    Attestation :

  • item n°69 [68]. Boetii Arithmetica ; fol., optimæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 46. Un cahier détaché du présent manuscrit, contenant la suite du commentaire sur Boèce, "Ne subesse possit similitudo", des extraits d’un glossaire et deux formules juridiques, se trouve dans Leyde, Bibl. univ., Voss. lat. F. 70 II, f. 74r-81r, cf. Caiazzo (2015), p. 74-77, 209. Le fragment est inséré dans la partie II de Voss. lat. F. 70, le manuscrit divisé en trois parties en 1870, mais qui constituait un recueil factice assemblé par Pierre Daniel (sa signature : "Daniel", f. 3v et ses annotations, f. 1r, 17v, 67r). Le cahier a été sans doute prélevé à Chartres avant la rédaction de la liste.

    Attestation :

  • item n°70 [69]. Boetii Arithmetica ; fol., optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 45. La provenance de Saint-Père-en-Vallée indiquée par Omont et alii (1890), p. 23, est erronée, cf. Chasles (1840), p. 6.

    Attestation :

  • item n°71 [70]. Aristotelis liber De anima ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 92, f. 131r-154v. L’item correspond à la troisième partie de ce manuscrit composite. Pour les autres composants, voir nos 86, 96 et 106.

    Attestation :

  • item n°72 [71]. Paulus Orosius ; fol., optimæ notæ. 4° pulpito ad sinistram. Aliud exemplar, 6° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 9.

    Attestation :

  • item n°73 [72]. Euclidis Geometria ; 4°.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 10257.

    Attestation :

  • item nos 74-75 [73]. Beda De computo, optimæ notæ ; fol. 3° pulpito ad sinistram, 2° exemp.exemplaria
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 19.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 75.

    Attestation :

    L’annotation en marge lit : "duo exemplaria", plutôt que renseigne sur l’emplacement du second exemplaire du même texte, comme l’a impliqué l’édition d’Omont et alii (1890). Les indications renvoyant à un autre exemplaire lisent d’habitude : "aliud exemplar".
  • item n°76 [74]. Ciceronis Rhetorica cum commentario Victorini ; fol., optimæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 99.

    Attestation :

  • item n°77 [75]. Liber canonum astronomicorum Ptolemei, cum Geometria Euclidis et aliis pluribus de geometria et arithmetica et astronomia tam a Boetio quam ab aliis in-4°.
    [+]

    Conservation : Chartres, BM 214.

    Attestation :

  • item n°78 [76]. Volumen artis grammaticæ ; sic incipit : Secundum Donatum vox est aeris ictus. Post sequitur : Incipiunt excerptiones de Prisciano ; in fine libri hæc verba : Finit tractatus super numerum partium orationis secundum diversos auctores ; fol., optimæ notæ. 3° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 35.

    Attestation :

  • item n°79 [77]. Collectio diversarum litterarum, formarum ac processuum secundum stilum Romanæ curiæ ; sic incipit : Exhortatio ad soldanum ut suscipiat fidem Christi. Alexander episcopus, servus servorum Dei, magnifico viro soldano Persarum, veritatem agnoscere et agnitam custodire, etc. ; fol.. 3° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 312.

    Attestation :

  • item n°80 [78]. Sancti Johannis Apocalypsis ; fol., optimæ notæ.
  • item n°81 [79]. Alcabizi liber De astronomia ; 8°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 213.

    Attestation :

  • item n°82 [80]. Ciceronis Rhetorica ; 4°. 3° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 216.

    Attestation :

  • item n°83 [81]. Eptateucon seu volumen septem artium liberalium. In hoc volumine continentur libri plures Donati, Prisciani, prima et 2 Rhetorica Tullii, cum alia rhetorica, libri Porphyrii, liber Prædicamentorum Aristotelis, libri περὶ ἑρμηνίας, liber Priorum et liber Topicorum ; post sequitur : Incipit prima editio Donati grammatici urbis Romæ ; fol., optimæ notæ. Pulpito 3° ad sinistram, gros.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 497. La notice copie la table de matière au f. 1v : "In hoc volumine continentur : libri plures Donati – libri Prisciani grammatice – prima et secunda rethorice Tulli cum alia rethorica – liber Porphyri – liber predicamentorum – liber peryarmenias – liber priorum – et liber thopicorum", avec le nom "Aristoteles" écrit à la hauteur des quatre titre le concernant. La référence à l’Ars minor de Donat est ajoutée à la fin, bien qu’en effet, ce texte commençait au f. 2r avec le titre "incipit prima editio Donati grammatici urbis Rome". Cf. la notice (d’avant-guerre) d’Édith Brayer (dossier suspendu, Paris, IRHT, Section Latine), reprise par Jeudy et Riou (1989), p. 446.

    Attestation :

  • item n°84 [82]. In hoc volumine continentur libri Elenchorum Aristotelis, Logica, Rhetorica, Boetii Arithmetica et Musica, Mathematica Julii Firmici [Materni].
    {f. 135r}Ibidem Martini junioris Geometria, canones, tabulæ et alia de astronomia ; in-fol., optimæ notæ. 3° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 498. Le contenu correspond à la table de matière dans le manuscrit (f. 1v, cf. microfilm, IRHT, n°18641) : "Liber elencorum Aristotelis – logica – rethorica – arsmetica – musica [avec le nom "Boecii" écrit à la hauteur des quatre titres le concernant] – mathematica Iulii Firmici – Materni Iunioris - geometria – canones tabule et alia – de astronomia". Voir aussi la notice (d’avant-guerre) d’Édith Brayer (dossier suspendu, Paris, IRHT, Section Latine), reprise par Jeudy et Riou (1989), p. 450.

    Attestation :

  • item n°85 [83]. Boetii liber Introductionis in Cathegoricos syllogismos, libellus De cathegoriis Aristotelis ab Augustino translatus, Boetii liber De hypotheticis syllogismis, Aristotelis Cathegoriæ ab Augustino translatæ, cum glossis et annotationibus ; 4°, bonæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 74. Cf. Jeudy et Riou (1989), p. 430-431.

    Attestation :

  • item n°86 [84]. Glossarium latinum, optimæ notæ. Ibidem Synonima Ciceronis, in principio : Abditum, opertum, etc. Ibidem : Incipiunt Sententiæ Senecæ. Alienum est quicquid optando venit, etc. Ibidem Glossæ spiritales juxta Eucherium episcopum. Ibidem sequitur Grammatica, cujus principium deest : De verbo. Quid est verbum ? Pars orationis cum tempore et persona sine casu, etc. Ibidem : Incipit Regula Aurelii Augustini de nomine. Ibidem ex libro Breviario Pauli abbatis, sic incipit : Liber dictus a libro, id est arboris cortice. Ibidem, Ars Phocæ grammatici De nomine. Ibidem : Incipiunt latinorum regulæ ex Gregorio ; in-4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 7641, f. 1r-85v correspond aux premiers quatre textes détachés de Chartres BM, 92, f. 1r-80v. Cette partie, reliée dans la bibliothèque de Frères Dupuy avec un commentaire sur Horace, appartenait à Claude Dupuy, cf. la liste du contenu de sa main (Delatour (1998), p. 248, n°*1712) : "Glossae Latinae, Synonima Cideronis, Seneca, Sententiae, Glossae spiritales juxta Eucherium". Le premier feuillet du manuscrit portant un calligramme "Codex tituli sancti Marcell", et au verso, le début du prologue du Glossaire ‘Abavus’ fait partie de BAV, Reg. Lat, 566, f. 50r.

    Attestation : Collection Dupuy, Inventaire de 1647 (BNF, Dupuy 653, f. 202), n°48 ; Collection Dupuy, Inventaire de 1657 (éd. Omont Henri (1913), p. 192), n°50.

    Conservation : Chartres BM, 92, f. 1r-80v.

    Attestation :

  • item n°87 [85]. Commentum Anicii Manilii S.Severini Boetii, ex consulis ord.ordinarii, super περὶ ἐρμηνίας Aristotelis ; a se verbum verbo e græco in latinum translatus liber primus incipit, cum glossis. Ibidem Epistola M. Tullii Ciceronis ad Trebatium in Topica cum glossis. Ibidem sequitur : In hoc corpore continentur libri sex commentariorum Anicii Manilii Boetii, clarissimi et inlustris, de consulum ordinibus, ad Patricium in Topica M. T. Ciceronis ; 4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 71. Cf. Jeudy et Riou (1989), p. 429.

    Attestation :

  • item n°88 [86]. Isidori Etymologiarum liber ; fol., optimæ notæ. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 68 ? Le présent manuscrit appartenait à l’abbaye de Saint-Père-en-Valée encore au XIVe siècle, mais il n’est plus présent dans les catalogues modernes de cette bibliothèque. En revanche, dans la période prérévolutionnaire, le chapitre est en possession de deux exemplaires des Ethymologiae d’Isidore (pour le seconde exemplaire voir n°95 : Chartres BM, 16), suggérant un transfert du manuscrit de la collection abbatiale à la bibliothèque capitulaire.

    Attestation :

  • item n°89 [87]. Cathegoriæ Aristotelis a Boetio in latinum translatæ, cum ejusdem commentario ; fol., optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 12, f. 1r-61v

    Attestation :

  • item n°90 [88]. Ars Prisciani, viri disertissimi, grammatici Cæsariensis, urbis Romæ Constantinopolitanæ ; fol., cum glossis, optimæ notæ. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 10289.

    Attestation :

  • item n°91 [89]. Isagogæ Porphyrii translatæ de græco in latinum a Roscio [sic][Boethio] philosopho. Ibidem Cathegoriæ Aristotelis ab Augustino in latinum translatæ ad filium suum Adeodatum. Prologus Alchuini diaconi ad Karolum Aaugustum super Cathegorias Augustini, et sic incipit : Continet iste decem naturæ verba libellus. Ibidem : Incipit liber Boetii De diffinitionibus. Ibidem Epistola M. T. Ciceronis ad Trebatium in Topica. Ibidem : Incipit Periermeniarum liber I Aristotelis. Ibidem : Incipiunt Perihermeniæ Apulei. Ibidem Boetii De topicis differentiis libri 4. Ibidem Boetii Divisionum liber. Ibidem ejusdem In cathegoricos syllogismos introductionis libri 2. Ibidem ejusdem In hypotheticos syllogismos libri tres ; 4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 100.

    Attestation :

  • item n°92 [90]. Cassiodorus De septem artibus et disciplinis ; 4°, optimæ notæ. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 102.

    Attestation :

  • item n°93 [91]. {f. 135v}Boetii Commentarii in librum Aristotelis περὶ ἑρμηνίας ; 4°, optimæ notæ. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 72.

    Attestation :

  • item n°94 [92]. Disputatio de rhetorica et de virtutibus sapientissimi regis Karoli et Albini magistri ; 4°. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 77, f. 1r-63v

    Attestation :

  • item n°95 [93]. Boetius In Topica Ciceronis ; fol., optimæ notæ. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 190. Cf. Jeudy et Riou (1989), p. 438-439.

    Attestation :

  • item n°96 [94]. Aristotelis Analytici posteriores ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 92, f. 81r-130v. L’item correspond à la deuxième partie de ce manuscrit composite. Pour les trois autres unités codicologiques réunies au XVIIe siècle pour former le Chartres BM, 92, voir n°71, n°86 et n°106.

    Attestation :

  • item n°97 [95]. Isidori opera ; fol., optimæ notæ. Sic incipit : Domino meo et Dei servo Braulioni episcopo Isidorus. Omni desiderio desideravi, etc. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 16.

    Attestation :

  • item n°98 [96]. Virgilii 1 et 2 liber Aeneidos, litteris majusculis ; reliqua desiderantur. 2° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 12, f. 62r-93v. Le titre correspond à la seconde partie du manuscrit, qui est devenu composite au cours du XVIIe siècle (relié au n°89).

    Attestation : Probablement à identifier avec un manuscrit emprunté en 1341 par J. Gratiosi, chanoine de Chartres, cf. Chartres BM, 1008 [Registre des délibérations du chapitre], vol. 1, f. 277r, d’après Omont et alii (1890), p. VIII.

  • item n°99 [97]. Expositio Boetii De consolatione. Ibidem Historia destructionis Trojæ per Guidonem de Columna Messanensem. Ibidem Tractatus de conceptione beatæ Mariæ virginis ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 428.

    Attestation :

  • item n°100 [98]. Liber artis grammaticæ ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 209.

    Attestation :

  • item n°101 [99]. Virgilii Aeneidos libri 12 ; 8°, optimæ notæ. 1° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, 8198?

    Attestation :

  • item n°102 [100]. Grammatici Sergius et Pompeius. In eodem libro sunt versus cum hoc titulo : Domino sancto beatissimo atque apostolico et in toto orbe primo omnium papæ Vigilio Arator subdiaconus. Principium prologi : Mœnibus undosis bellorum incendia cernens. Pars ego tunc populi tela paventis eram : Publica libertas santissime papa Vigili. Advenit incluso solvere vincla gregi. Principium operis sic habet : Ut sceleris Judæa sui polluta cruore. Ausa nefas complevit opus, rerumque creator. Finis desideratur. In eodem volumine sequitur alius liber imperfectus, in capitibus distributus : Cap. XLV. TERRÆ POSITIO. Terra fundata est super stabilitatem suam etc. Cap. XLVI. TERRAM GLOBO SIMILEM orbem terræ dicimus etc. usque ad cap. 51um quod est de divisione terræ. In fine est : explicit liber de naturis rerum. Sequitur in eodem volumine : quo tempore initium anni [sic][mundi] fuit vel quota luna. Deinde sequitur : Incipit expositio bissexti, vel anni communis seu embolismi. Post sequitur : Dominis a me plurimum venerendis Bonizfatio [sic][Bonifatio] et Bonoso Dionysius episcopus. Reverentiae paschalis regulas, etc. Sequitur Expositio de annis, De temporibus. Sequitur Brevis expositio de ponderibus et mensuris ex libro Etymologiarum. Sequitur in eodem volumine : Incipit præfatio. Dilectissimo fratri Nothelmeo [sic][Nothelmo] Nothelme [sic]Beda salutem. Quæ de libro Regum, etc. Post incipit Liber quæstionum in Regum et est per capita distinctus, et sic incipit : Quod ait propheta ad Heli ex persona Dei et suscitato mihi sacerdotem fidelem ; et sunt cap. XXX. In fine est : Explicit liber sophismatum in Regum. Ibidem sequitur : Scarpsa testimonia de quæstionibus Hieronimi. In principio Deus creavit celum {f. 136r}et terram, etc. In eodem libro sequuntur multa ad theologiam pertinentia. Titulus est De quatuor Evangeliis, et sic incipit : Jesum Christum quatuor animalibus figurata præmonstrat, Matheus enim salvatorem nostrum natum passumque homini comparavit, Marcus leonis gerens figuram a solitudine incipit, etc. Ibidem sequitur liber medicinæ, sine titulo, et sic incipit : Ad apostemas, quod Græci steotomas appellant id est genera vel nomina, et loca habent pluris sed unaquaque per se origine, natura et loca manifestantur, etc. ; in-4°, optimæ notæ. Ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 70. L’inscription du XIIIe siècle, ajoutée dans le manuscrit, identifiait les auteurs du premier item comme Sergius et Pompeius, deux commentateurs de Donat. En réalité, le manuscrit commençait par Smaragdus Sancti Michaelis, Liber in partibus Donati (Omont et alii (1890), p. 36). Le texte suivant, Arator, Historia apostolica est identifiable par son incipit (f. 56r). La mention "finis desideratur" suggère qu’au moment de la rédaction de la liste une portion du manuscrit était déjà détachée. La suite du texte d’Arator et l’ouvrage de Theodulphus Aurelianensis, Ad iudices versus, copiés par le même copiste, ont été intégrés dans Leyde, Bibl. univ., Voss. lat. Q 15 (f. 1-13v), un recueil constitué par Pierre Daniel (1531-1604, cf. ses annotations, f. 14r et 16r), qui a passé ensuite en possession de Paul et Alexandre Petau (cf. McKinlay (1940), p. 96-97). L’ouvrage suivant, le De natura rerum de Bède est aussi incomplète, commençant dans le chapitre 45. La liste de Dupuy récence les numéros des chapitres en chiffres romains, sans doute à partir des rubriques dans le manuscrit. Tous les extraits qui suivent ne sont pas identifiés de manière exacte, mais pour la plupart, leurs incipits sont fournis.

    Attestation :

  • item n°103 [101]. Dialogus sive dialectica Karoli et Alcuini ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 132, f. 89r-130v. L’item correspond à la seconde unité codicologique de ce manuscrit devenu composite au XVIIe siècle.

    Attestation :

  • item n°104 [102]. Marcianus Capella ; fol., optimæ notæ ; liber primus deficit .1° pulpito ad sinistram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 105.

    Attestation :

  • item n°105 [103]. Historia Trojæ ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 426.

    Attestation :

  • item n°106 [104]. Valerius Maximus ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 92, f. 155r-207v.

    Attestation : L’item correspond à la quatrième partie de ce manuscrit devenu composite au XVIIe siècle. Pour les autres unités codicologiques, voir n°72, n°86 et n°96.

  • item n°107 [105]. Martyrologium ; fol., optimæ notæ. In principio : Passio sancti Andreæ apostoli. 1° pulpito ad dextram, fort gros.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 500. L'indication "fort gros" évoque les dimensions du manuscrit : 498 x 330 mm.

    Attestation :

  • item n°108 [106]. Oribasius ; fol., optimæ notæ. Ad dextram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 9332Pour le second exemplaire, voir n°61. Un bifeuillet détaché, provenant du deuxième cahier manquant au début du manuscrit est conservé à Berne, BB, A 91/7 (cf. Beccaria (1956), p. 352-356, n°119). Il provient de la collection de Jacques Bongars (mort en 1612), acquéreur d’une partie de la collection de Pierre Daniel (mort en 1603).

    Attestation : Un contrat de prêt entre le chapitre et Jean de Lyon, prieur commendataire de Saint-Étienne de Beaugency, signé en 1517 décrit le manuscrit encore intact et atteste qu’initialement les deux exemplaires d’Oribase étaient placés dans le pupitre 5. cf. Clerval Alexandre (1895), p. 449-450 (AD Eure-et-Loir, G. 181, f. 373).

  • item n°109 [107]. Chronica Martiniana, 1um capitulum : De 4or regnis majoribus ; 2um : De regno Babyloniæ. Secundum Eusebium (inquiunt) anno primo Abrahæ, etc. ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 271, f. 1r-42v. Au moment de la rédaction de la liste, le Chronicon de Martin le Polonais ne semble pas avoir encore été relié avec les Grandes chroniques de France.

    Attestation :

  • item n°110 [108]. Institutiones juris civilis, cum glossis. Ibidem Codicis libri XII, cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 273. La notice recense seulement les textes au début et à la fin de ce manuscrit contenant le Volumen parvum (Institutiones, Authenticum, Libri feudorum et Tres posteriores libri codicis). Le titre "Codicis libri XII" résulte de la mauvaise compréhension du colophon indiquant la fin du livre XII du Code Justinien, donc la fin des Tres posteriores libri Codicis (C. 10-12) et non pas la fin du Code en douze livres.

    Attestation :

  • item n°111 [109]. Annotationes in Digestum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 145. Le manuscrit n’a pas été précisément identifié par l'auteur de la liste, mais il s’agit sans aucune doute de la Lectura in Digestum novum de Jacques de Revigny, un seul commentaire sur le Digeste conservé à la Bibliothèque du chapitre.

    Attestation :

  • item n°112 [110]. Apostillæ in libros Codicis et Digestorum a magistro Bernardo Compostellano Hispano compositæ ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 310. Trois ouvrages de deux auteurs différents sont confondus dans la présente notice : les commentaires sur le Digeste et sur le Tres posteriores libri Codicis de Lambertus de Salinis et les "apostille" ou les commentaires sur les Decretales de Bernardus Comostellanus.

    Attestation :

  • item n°113 [111]. Apparatus compositus et formatus a domino Accursio super textu Digesti veteris ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 503.

    Attestation :

  • item nos 114-116 [112-115]. Digestorum libri, cum glossis ; fol., 3 tomis.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 281.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 282.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 314.

    Attestation :

  • item n°117 [116]. Somma magistri Jo.Johannis de Blanasco, Burgundionis legum doctoris ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 422. Seulement le dernier ouvrage dans le volume est recensé (f. 47r-112r). Il n’est pas claire si à l'époque de la rédation de la liste le manuscrit était déjà composite.

    Attestation :

  • item n°118 [117]. Digestorum libri XX, cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 298.

    Attestation :

  • item n°119 [118]. Lectura domini de Pistorio super Codicem ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 265.

    Attestation :

  • item n°120 [119]. Compostellanus in libros Codicis ; fol.
    [+]

    Conservation : L’intitulé est erroné. Il s’agit très probablement de Bernardus Compostellanus iunior, Commentaria in Decretales (Casus Decretalium). L'item est donc peut-être à identifier avec Chartres BM, 277, f. 1r-54v. Le colophon de la première partie de ce manuscrit composite : "… Explicit Compostellani liber" (Omont Henri et alii (1890) p. 135) identifie l’auteur du texte, mais ne mentionne pas son titre. Pour les deux parties restantes, cf. n°121 et n°145 (cf. Jeudy et Riou (1989), p. 442-443, n. 12, qui ont suggéré que le manuscrit était composé seulement de deux et non pas de trois parties). Alternativement, l'intitulé pouvait renvoyer à Azon, Summa codicis, dont le seul temoin à la bibliothèque du chapitre est Chartres BM, 308.

    Attestation :

  • item n°121 [120]. Liber Reynfredi De jure canonico. Ibidem Tractatus de censibus, procuratoribus et actionibus. Ibidem Ordo judiciarius Tancreti : 1um cap. De officio judicis ordinarii. Ibidem Summa de casibus : 1um cap. De simonia. Ibidem Summula de sponsalibus et matrimonio. Ibidem Libellus super qualibet actione. Ibidem : Incipiunt notabilia secundum rubricas Codicis Justiniani. Ibidem : Incipiunt sententiæ philosophorum. Ibidem : Incipiunt Tituli Decretalium et Digestorum, cum annotationibus, in margine, quæ sic incipiunt : Nunc vero, priusquam ad varietatem actionum transeamus, dicamus quid sit jus, quid lex, quid prætoris edictum, etc. ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 277, f. 114r-218v. Pour les autres parties de ce manuscrit devenu composite au XVIIe siècle, voir n°120 et n°145.

    Attestation :

  • item n°122 [121]. {f. 136v}Durandi Speculum judiciale ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 266, cf. aussi n°135.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 267, cf. aussi n°135.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 268, cf. aussi n°135.

    Attestation :

  • item n°123 [122]. Diadema sive de arte notoriæ sive tabellionatus a magistro Rollandino composita, cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 320.

    Attestation :

  • item n°124 [123]. Apparatus Jo.Johannis Monachi In Sextum Decretalium, cum textu ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 301 ? cf. aussi n°128.

    Attestation :

  • item n°125 [124]. Clementinæ cum apparatu Jo.Johannis Andreæ. Ibidem Guillelmus de Montelaudino ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 383.

    Attestation :

  • item n°126 [125]. Jo.Johannis Andreæ Apparatus super 6um Decretalium ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 391.

    Attestation :

  • item n°127 [126]. Sacramentale magistri Guillelmi de Montelaudino, doctoris decretorum ; 4o .
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 327.

    Attestation :

  • item n°128 [127]. Jo.Johannes Monachus Super Sextum Decretalium ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 150 ? Le titre semble correspondre à la souscription à la fin du manuscrit (f. 126v) : "Explicit apparatus vi li. decretalium a domino Johanne Monaco compositus" ; cf. aussi n°124.

    Attestation :

  • item n°129 [128]. Concordantia discordantium canonum ; fol., cum glossis.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 269.

    Attestation :

  • item n°130 [129]. Sextus Decretalium cum apparatu Jo.Johannis Monachi et Jo.Johannis Andreæ, cum pluribus Extravagantibus glossatis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 300, f. 180r-390v.

    Attestation :

  • item n°131 [130]. Decretalium libri V, cum glossis Bernardi ; fol. Ibidem Constitutiones Innocentii IV, cum glossis. Ibidem Constitutiones Gregorii X.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 514.

    Attestation :

  • item n°132 [131]. Beati Bernardi abbatis libri X ; principium libri 1 deest ; 1um cap. lib. 2 : De opere nostræ conditionis, 2um : De rectitudine hominis, etc. ; incipit liber 2 : De homine et anima Ibidem ejusdem Bernardi, abbatis Clarevallensis, liber unus Ad Eugenium. Ejusdem Tractatus de interiore homine quemadmodum Dominum inveniat. Ibidem ejusdem Summa de contemplatione: Quomodo debeat ædificari domus interior conscientiæ. Ibidem Anselmi archiepiscopi liber Cur Deus homo. Ibidem ejusdem Commentarius super librum qui dicitur Imago mundi. Ibidem Testamentum XII patriarcharum, filiorum Jacob. Ibidem ejusdem De corpore et sanguine Domini, sive de sacramento altaris libri 3. Ibidem ejusdem Tractatus contra Simoniacos. Ejusdem liber De similitudinibus. Ibidem epistola beati Cypriani De raptu virginum. Ibidem ejusdem Epistola de singularitate clericorum. Ibidem Expositio Hugonis super canticum Mariæ, cum pluribus aliis ejusdem tractatibus quorum ultimus est De virtute orandi. Ibidem beati Bernardi De gratia et libero arbitrio. Ibidem ejusdem De XII gradibus humilitatis. Ibidem domini Odonis, Cameracensis episcopi, De originali peccato ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 205.

    Attestation :

  • item n°133 [132]. De vita et honestate clericorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 264. La rubrique : "De vita et honestate clericorum" ouvre le livre III des Décrétales de Grégoire IX, ainsi que la division correspondante dans tous les commentaires sur les Décrétales. Il est très probable que cet item renvoie au second volume de la Lectura Decretalium de Hostiensis (livres III-V), dont le premier volume (Chartres BM, 264, vol. I, livres I-II) ne figure pas dans la liste. Il est possible que la place de ce volume, peut-être temporairement déplacé, fut prise par n°132, le recueil théologique, n’appartenant pas à la catégorie thématique des textes rangés dans le présent pupitre. Voir aussi n°138 et n°143.

    Attestation :

  • item n°134 [133]. Sextus Decretalium, cum apparatu Guidonis de Baysio ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 305. Voir aussi n°159.

    Attestation :

  • item n°135 [134]. Durandi Speculum judiciale ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 266, cf. aussi n°122.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 267, cf. aussi n°122.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 268, cf. aussi n°122.

    Attestation :

  • item n°136 [135]. Clementinæ, cum apparatu Jesselini de Cassanis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 275 ? La notice associe le titre du premier ouvrage, dont la rubrique lit "Incipiunt Clementine" avec l’auteur de la glose de l’ouvrage suivant, Zenzelinus de Cassanis, commentateur des Extravagantes de Jean XXII. Ce dernier fut identifié dans le colophon, mais sans aucune référence au titre du texte : "Explicit apparatus Jesellini de Cassanis", Omont Henri et alii (1890), 135. Chartres BM, 303, contenant le même texte, est un candidat moins probable, car son contenu est clairement indiqué dans le colophon.

    Attestation :

  • item n°137 [136]. Summula Jo.Johannis Andreæ. Ibidem Sacramentale Guillelmi de Montelaudino. Ibidem liber De summa excommunicatione, quod quot modis incurritur ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 299, f. 48r-86v, qui constituaient, peut-être, une partie independante lors de la rédation de la liste.

    Attestation :

  • item n°138 [137]. Liber de vita et honestate clericorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 504. Le livre III d’Henri Bohic, Distinctiones super quinque libros Decretalium, commence avec la rubrique : "De vita et honestate clericorum". La Bibliothèque du chapitre possédait un exemplaire de cet ouvrage, dont le volume I (livres I-II) manquait. Voir aussi n°133 et n°143.

    Attestation :

  • item n°139 [138]. Liber Decretalium ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 149. La notice n’indique pas la présence des gloses. Il s’agit donc très vraisemblablement de l’exemplaire unique dans la bibliothèque du chapitre des Décrétales in folio, sans commentaire.

    Attestation :

  • item n°140 [139]. Jo.Johannes Andreæ Super Decretales ; fol.
    [+]

    Conservation : Le titre suggère l’identification avec Giovanni d’Andrea, Novella in quinque Decretalium libros commentaria, l’ouvrage absente de la collection. Une autre possibilité est la référence inexacte à l'apparatus du même auteur sur les Constitutiones Clementinae, Chartres BM, 321.

    Attestation :

  • item n°141 [140]. {f. 137r}Liber Decretalium ; in-4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 332 est l'exemplaire unique des Décrétales dans la bibliothèque du chapitre, dont les dimensions, 235 x 157 mm, correspondent au format in quarto.

    Attestation :

  • item n°142 [141]. De casibus conscientiæ summa fratris Bartholomæi de Pisis.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 413.

    Attestation :

  • item n°143 [142]. De vita et honestate clericorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 322. Le titre correspond à la rubrique : "De vita et honestate clericorum", au début du volume II (livres III-V) de la Summa in Decretales de Hostiensis; pour la même rubrique, voir aussi nos 133 [132.] et 138 [137]. Dans les catalogues modernes de la bibliothèque du chapitre, ainsi que dans ceux de la bibliothèque municipale de Chartres, le volume II de la Summa était toujours rangé avant le volume I.

    Attestation :

  • item n°144 [143]. Summa de titulis Decretalium compilata ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 323.

    Attestation :

  • item n°145 [144]. Domini Digni Commentarius super titulis De regulis juris ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 277, f. 83r-114v. Pour les autres parties de ce manuscrit devenu composite au XVIIe siècle, voir n°120 et n°121.

    Attestation :

  • item n°146 [145]. Durandi Repertorium ; fol. Ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 411.

    Attestation :

  • item n°147 [146]. Casus Bernardi ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 315 est un candidat le plus probable à l'identification avec le présent item. Contrairement à Chartres BM, 299, f. 2r-47v et Chartres 277, f. 1r-54v, où le texte est respectivement intitulé : "Lectura magistri Bernardi Compostelani" ou "Compostelani liber", le titre de l’ouvrage est indiqué dans l’ex-libris du volume comme "Casus Bernardi" (f. 2v). La même formulation a été aussi employée dans l'explicit du même texte dans le manuscrit composite, Chartres BM, 330, f. 8r-111v ("Explicit Casus Bernardi"), mais les dimensions plus reduites de ce manuscrit ne correspondent pas au format in folio.

    Attestation :

  • item n°148 [147]. Summa de jure canonico tractans multas materias ; 8°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 254.

    Attestation :

  • item n°149 [148]. Allegationes factæ in causa comitatus sancti Severini super jure primogenituræ, et agebatur dicta causa in civili ammonitione coram principe domino R. Hierusalem Jerusalem et Siciliæ rege, presentibus cardinalibus ; fol., en papier. Ad dextram
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 517.

    Attestation :

  • item n°150 [149]. Guidonis de Baysio Apparatus in 6 Decretalium ; fol.
    [+]

    Conservation : Trois manuscrits peuvent être proposer pour l'identification avec le présent item, dont Chartres BM, 309 est peut-être un candidat le plus probable. La notice d'Omont et alii (1890), p. 151 a preservé le titre "Apparatus Guidonis de Baysio in sextum librum Decretalium", qui semble provenit du manuscrit.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 316.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 300., f. 1r-179v.

    Attestation :

  • item n°151 [150]. Summa magistri Geofridi super titulos Decretalium ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 329.

    Attestation :

  • item n°152 [151]. Decretalium liber cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 307. Pour le même texte voir aussi n°154.

    Attestation :

  • item n°153 [152]. Excerpta ex Decretis Romanorum pontificum, et primo epistola Clementis papæ ad Jacobum, Hierosolim. episcopum. Ibidem Decreta Anacleti papæ de iis qui sacerdotes accusant, etc. ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 409.

    Attestation :

  • item n°154 [153]. Decretales cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 280, f. 1r-327v.

    Attestation : Ce manuscrit homogène de 499 feuillets semble avoir été à l'origine divisé en deux volumes, reliés séparément. Le volume I contenait : Gregorius IX, Decretales et Johannes Andreae, Summula ; le volume II : Bonifatius VIII, Liber sextus et Constitutiones Clementinae, pour l’identification du vol. II, voir n°155.

  • item n°155. Sextus Decretalium cum glossis. Ibidem Constitutiones Clementis papæ quinti publicatæ per Johannem papam XXII ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 280, f. 328r-499v. Pour le premier volume du présent manuscrit, relié en un seul volume au XVIIe siècle, voir n°154. Le vol. II. ouvrait avec la rubrique : "Constitutiones Clementis pape V, publicate per dominum Johannem papam XXII" (f. 424r), reprise dans la présente notice, cf. Delaporte (1929), p. 94-95, n°CLXXXII.

  • item n°156. Tabulæ juris civilis et canonici, cum additionibus JoJohannis Alamani.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 319.

    Attestation :

  • item nos 157-158. Distinctiones Jo.Johannis Bohic, juris utriusque doctoris, super libros 5 Decretalium ; fol., 2 tomis.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 270, vol. I et II.

    Attestation :

  • item n°159. Sextus liber Decretalium cum glossis ; fol.
    [+]

    Conservation : L’identification de cet item pose un problème. Le Liber Sextus glosé est inclus dans plusieurs manuscrits provenant du chapitre de Chartres, à savoir Chartres BM, 300, f. 180r-272v, identifié avec n°130 ; Chartres BM, 301 [n°124], Chartres BM, 150, f. 34r-126v [n°128] et Chartres BM, 305 [n°134]. Il est possible que l'identification du texte dans la liste n'a pas été excte et qu'il s'agit d'un des exemplaires de l'Apparatus in Sextum de Guido de Baysio, Chartres BM, 316 ou Chartres BM, 300, f. 1r-179v.

    Attestation :

  • item n°160. Hieronimi presbyteri Explanationum liber in Danielem prophetam ; 4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 111.

    Attestation :

  • item n°161. Glossæ super XVI Prophetas, Cantica canticorum, Proverbia, Ecclesiasten ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 201.

    Attestation :

  • item n°162. Expositio Bedani presbyteri in Evangelium Marci ; 4°, optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 76.

    Attestation :

  • item n°163. Commentarium Rabani Mauri in Mathæum ; fol., optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 98.

    Attestation :

  • item n°164. Homiliæ Aurelii Augustini numero LII In evangelio Johannis ; fol., optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 6.

    Attestation :

  • item n°165. Hieronimi Explanationes super Hiezechielem prophetam ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 164.

    Attestation :

  • item n°166. Aurelii Augustini Sermones in epistolas sancti Johannis apostoli 4°, optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
  • item n°167. Homiliæ Gregorii papæ super Hezechielem ; 4°, optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 53 ? voir aussi n°206.

    Attestation :

  • item n°168. Excerptiones ex opusculis beati Gregorii papæ super Evangelistas ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 37.

    Attestation :

  • item n°169. Epistolæ Pauli ad Romanos ; fol., optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 91.

    Attestation :

  • item n°170. {f. 137v}Glossæ super libros Veteris et Novi Testamenti ; fol.
    [+]

    Conservation : Trois manuscrits in folio contenant des commentaires sur les livres de l’Ancien et du Nouveau Testaments sont des candidats possibles pour l’identification avec le présent item. Chartres BM, 179 en est le plus probable, car les commentaires de Petrus Cantor, qu’il renfermait étaient qualifiés de "glossae" et de "notulae" dans les rubriques. Il est possible que la notice renvoie aux vol. I et II du manuscrit, ou bien seulement au vol. II, qui comportait un mélange des gloses sur les deux Testaments. Dans ce cas, le vol. I correspondrait à n°181. Les deux propositions alternatives sont : Chartres BM, 188 (Commentaires de Hugues de Saint-Cher) ou Chartres BM, 288 (Commentaires d’Étienne Langton).

    Attestation :

  • item n°171. Augustinus De Civitate Dei ; fol., optimæ notæ. Ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 136.

    Attestation :

  • item n°172. Hilarii De Trinitate libri XIII ; liber Ius deest. In fine est : Epistola Hilarii adversum Auxentium Arrianum explicit. Ibidem ejusdem Hilarii De exilio. Ibidem Ambrosii De fide libri 2°. Ibidem item Gesta episcoporum Aquileiae adversus hæreticos Arrianos, sic incipit : Concilium quod convenit Aquileiæ dilectissimis fratribus episcopis provinciæ Viennensium et Narbonensium primæ et 2æ. Agimus gratias sanctæ unanimitati vestræ, etc. ; fol., majusculis litteris, optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 8907.

    Attestation : Le manuscrit était à la bibliothèque de l’abbaye Saint-Père de Chartres au XIe (cf. Omont et alii (1890), p. xxiii, n°76), mais il est déjà absent de l’inventaire du XIVe siècle. Il est signalé comme "Carnutensis ecclesiae ms. ab annis circiter 700 descriptus" dans l'édition Mauriste [Pierre Coustant], Sancti Hilarii, Pictavorum episcopi, Opera, Paris : François Muguet 1693, p. v.

  • item n°173. Hieronymi presbyteri In Esaiam libri 8 ; fol., optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 4.

    Attestation :

  • item n°174. Bedæ presbyteri Expositio in Epistolas apostolorum Jacobi, Petri et Johannis ; 4o, optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 94.

    Attestation :

  • item n°175. Gregorii papæ Moralia in expositiones beati Job ; fol. ibidem
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 276.

    Attestation :

  • item n°176. Cassiodori senatoris Expositio Psalmorum ; fol., optimæ notæ. Pulpito 6° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 20.

    Attestation :

  • item n°177. Expositio Nicolai de Lyra super Novum Testamentum ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 321, vol. VI-VII.

    Attestation :

  • item n°178. Glossæ super libros Regum, Judith, Hester, Ecclesiasten, Actus apostolorum, Apocalypsim, Epistolas canonicas ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 180. L’ordre des commentaires bibliques recensés correspond à celui dans le manuscrit, à l’exception près l’Actus apostolorum, placé à la fin ( f. 179v).

    Attestation :

  • item n°179. Summa Britonis ; 8°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 351.

    Attestation :

  • item n°180. Albini Guæstiones in Genesim. Ibidem Alcuinus De virtutibus et vitiis ; 4°. Pulpito 7° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 113.

    Attestation :

  • item n°181. Expositio librorum Veteris Testamenti ; fol.
    [+]

    Conservation : Probablement Chartres BM, 179, vol. I. Pour le vol. II, cf. n°170.

    Attestation :

  • item n°182. Historia magistri Jo.Johannis Turonensis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 169. Le texte n’est préservé par aucun autre témoin connu. D’après l’obituaire de Chartres, un manuscrit contenant "Historias Johannis Turonensis" fut légué au chapitre par Jean de Salisbury, évêque de Chartres (mort en 1180). D'après Stirnemann (2018), p. 7, 11, il s'agisait sans doute d'un texte de l'histoire biblique, qui a pu être identifié dans le présent manuscrit.

    Attestation :

  • item n°183. Tractatus Psalmorum domini Hieronymi presbiteri, numero CL ; fol., optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 3.

    Attestation :

  • item n°184. Beda Super Genesim ; 4°, optimæ notæ. Pulpito 7° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 96.

    Attestation :

  • item n°185. Beati Johannis Evangelium ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 210.

    Attestation :

  • item n°186. Epistolæ canonicæ ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 402.

    Attestation :

  • item n°187. Glosæ super libros Veteris Testamenti ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 229. Le manuscrit 229 (460 sic x 190 mm) est décrit comme in 4° in Chasles (1840), p. 66.

    Attestation :

  • item n°188. Biblia cum glossa ; fol.
    [+]

    Conservation : Il n'est pas claire si la notice indique un manuscrit précis, où bien une série de volumes contenant des livres bibliques glosés. La bibliothèque du chapitre en possedait neuf volumes in folio : Chartres BM, 174, Chartres BM, 175, Chartres BM, 181, Chartres BM, 182, Chartres BM, 183, Chartres BM, 184, Chartres BM, 185, Chartres BM, 186 et Chartres BM, 187, voir aussi n°195.

    Attestation :

  • item nos 189-193. Nicolai de Lyra Opera, 5 tomis ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 321, vol. I-V.

    Attestation :

  • item n°194. Epistolæ Pauli cum glossis ; 4°.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 220.

    Attestation :

  • item n°195. Biblia cum glossa.
    [+]

    Conservation : l n'est pas claire si la notice indique un manuscrit précis, où bien une série de volumes contenant des livres bibliques glosés. La bibliothèque du chapitre en possedait onze volumes : Chartres BM, 174, Chartres BM, 175, Chartres BM, 181, Chartres BM, 182, Chartres BM, 183, Chartres BM, 184, Chartres BM, 185, Chartres BM, 186, Chartres BM, 187, Chartres BM, 196 et Chartres BM, 246, voir aussi n°188.

    Attestation :

  • item nos 196-197. Scholastica historia ; fol., 2° exemplaria. Pulpito 8° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 202.

    Attestation :

    Conservation : Chartres BM, 219.

    Attestation :

  • item n°198. Hieronimi Interpretationes 4or Evangelistarum ad Damasum papam ; 4°, optimæ notæ.
    [+]

    Conservation : Le texte est probablement à identifier avec Ps. Hieronymus, Expositio quattuor Evangeliorum, un commentaire pré-carolingien d’origine irlandaise aux quatre évangiles, dont la première recension est attribuée à Jérôme, cf. Bischoff (1954), n°11A, et Kavanagh (1999), p. 125-131. Ce prologue incomplet de Pseudo-Jérôme (PL 30, col. 531-533), suivi de l’Epistola ad Damasum de Jérôme (f. 2r) et de la lettre du Pseudo-Jérôme au pape Damase (f. 4r : "Hieronimus Damasso papae") préfacent les Évangiles de Chartres, Paris BNF, lat. 9386. Dans ce manuscrit, le texte commence avec une rubrique : "In nomine Dei summi incipiunt interpretationes quattuor evangeliis" (f. 1r), suggerant l'identification possible avec le présent item, voir aussi n°204.

    Attestation :

  • item n°199. Hieronymi Expositio Psalmorum ; in-4°, 2° exemplaria. Pulpito 7° ad dextram.
    [+]

    Conservation : L'identification topographique indique sans doute ici l’emplacement du second exemplaire du même texte, n°183, qui se trouvait dans le pupitre 7 à droite et non pas la présence de deux exemplaires du même texte dans le même pupitre, comme l’a constaté Omont et alii (1890), p. xx. L’ordre de la liste suggère que le n°199 était placé dans le pupitre 8 à droite, cf. les indications à nos 196-197. l’un de deux exemplaires estChartres BM, 215, l'autre n’a pas été identifié.

    Attestation :

  • item n°200 [201]. Evangelium sancti Lucæ cum glossis ; 4°. Pulpito 8° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 199.

    Attestation :

  • item n°201 [202]. Liber Evangeliorum ; fol. ibidem.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 578. Le manuscrit contient un lectionnaire d’Évangiles du XIe siècle. Un autre lectionnaire, Chartres BM, 326 est un candidat moins probable. Copié au XIVe siècle, il était sans doute encore conservé avec les autres livres liturgiques dans l’église.

    Attestation :

  • item n°202 [203]. Biblia latina ; fol., optimæ notæ. Pulpito 8° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 2, un manuscrit du Pentateuque du Xe siècle, est par son âge, le seul parmi les Bibles à la bibliothèque du chapitre à correspondre à l’appréciation de l’écriture "optimae notae".

    Attestation :

  • item n°203 [204]. Homiliæ dominicorum ; fol.
    [+]

    Conservation : Parmi les trois homéliaires du chapitre de Chartres, c'est l'un des deux manuscrits plus anciens, qui est sans doute à identifier avec le présent item :Chartres BM, 163 ou Chartres BM, 499. L'homéliaire en trois volumes, Chartres BM, 141, Chartres BM, 142 et Chartres BM, 144, copié au XIIIe siècle à partir de Chartres BM, 499, est moins probable d'avoir été déposé dans la bibliothèque à l'époque de la rédaction de la liste.

    Attestation :

  • item n°204 [205]. Evangelia 4or, lat. ; 4°, optimæ notæ. Pulpito 8° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Peut-être Paris BNF, lat. 9386, voir aussi n°198.

    Attestation :

  • item n°205 [206]. Lectiones quæ in ecclesia leguntur, bonæ notæ ; 4°. Pulpito 8° ad dextram.
    [+]

    Conservation : Paris BNF, lat. 9452.

    Attestation :

  • item n°206 [207]. Beati Gregorii Homiliæ in Ezechielem, bonæ notæ ; 4°. 6° pulpito ad dextram.
    [+]

    Conservation : L’indication topographique renvoie au manuscrit listé au n°167 et placé dans le sixième pupitre à gauche. Chartres BM, 53 est le seul exemplaire parmi les manuscrits identifiés du chapitre de Chartres, contenant les homélies sur Ezéchiel de Grégoire, le second exemplaire étant disparu.

    Attestation :

{f. 138r}Livres françois escris à la main

  • item n°207 [208]. Cy commance le livre ou roman fait comme par manière de songe, qui est appelé La Voie et la droite de Pauvreté et de Richesse ; fol.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 408.

    Attestation :

  • item n°208 [209]. Histoire de Apollonius, qui, après les pestilences et fortunes qu’il ot en mer et aillieurs, fust roy d’Antioche. Ibidem, libri duo De contemtu mundi et de miseria conditionis humanæ quos edidit Innocentius papa 3us. Ibidem, Livre de la patience et constance de Griseldis, traduit de latin en françois. Ibidem, Livre des Eschés, composé en latin par Jacques de Cessoles et mis en françois par Jean Frerot, de l’ordre des frères Prescheurs ; commancé le IIIje may l’an M.CCC.LXVII, et est divisé par chapitres ; fol. .1° pulpito ad dextram.
    [+]

    Conservation : Chartres BM, 419.

    Attestation :

Finis coronat opus
modo bonus

Commentaires :

1. L’annotation topographique n'indique pas ici l'emplacement du présent volume, qui était sans doute enchaîné au pupitre 8, mais renvoie plutôt au second exemplaire du même texte. Celui-ci (n°35 [34.]), décrit comme "gros" et identifiable avec Chartres BM, 501 (500 x 345 mm), est en effet accompagné de l'annotation : "6° pulpito ad sinistram"