Manuscrits Latins & François.

  • item 1. Biblia Sacra, data anno 1395. pro fundatione, in-fol. maj.
  • item 2. Biblia Sacra, in-8°.
  • item 3. Novum Testament.in-8°.
  • item 4. Dionysii Areopagitaeopera Florentiae an. 1457. a Francisco Presbytero, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 166 [images].

    Attestation :

  • item 5. Ivonis Carnotensisopera quaedam, in-8°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 233[images].

    Attestation :

  • item 6. D. HieronymiEpistolae, in-fol.
  • item 7. D. Augustinusde Civitate Dei, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 173 [images].

    Attestation :

  • item 8. Firmiani LactantiiInstitutionum divinarum libri septem, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 170 [reproduction]

    Attestation :

  • item 9. D. GregoriiMoralium lib. XXXV. 2. vol. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 179-180 ?

    Attestation :

  • item 10. D. Bernardinus Senensisde Christiana Religione, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 204.

    Attestation :

  • item 11. Venerabilis Bedaeopera quaedam, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 186 [reproduction].

    Attestation :

  • item 12. SS. Bernardi et AnselmiMeditationes. Item.
    Hugode Sacramento Altaris.
    D. Augustinusde Trinitate, in-8°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 188.

    Attestation :

  • item 13. D. Thomae de AquinoSummae pars prima & prima secundae an. 1352. 2. vol. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 199-200.

    Attestation :

  • item 14. Ejusdem pars secunda secundae an. 1452. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 201 [image ms. 201].

    Attestation :

  • item 15. MagistriSententiarum lib. IV.in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 197.

    Attestation :

  • item 16. Hugonisopera Theologica de Incarnatione, Sacramentis, votis, &c. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 190 [images].

    Attestation :

  • item 17. Tractatus de Confessione. Item.apparatCet item n’appartient pas au ms. suivant.
  • item 18. L. Ann. FloriEpitoma de Tito-Livio, necnon Titi-Livii Perioche omnium librorum. Item.
    Plinius Veronensisde viris illustribus.
    Sexti RuffiAnnumerationis Romanae hist. liber.
    Aeschinisduae Orationes. Demosthenis duae.
    Plutarchiad Trajanum una. Jul. Caesarisad Op. Cornelium & Ciceronem Epistolae tres.
    Ciceronisad Quinctum fratrem Epistola.
    Ejusdemde legibus & Academicorum libri, necnon invectiva in Catilinam & Catilinae responsio, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 840 [reproduction].

    Attestation :

  • item 19. Histoire Romaine tirée de Tite-Live, Lucain, Orose, Suetone, Saluste & autres. L’Auteur dit dans son Prologue qu’il la continuera jusqu’à Charlemagne; mais notre second & dernier volume finit à Constantin le Grand, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 851-852 [images].

    Attestation :

  • item 20. Romuleon, seu de gestis Romanorum ab urbe condita ad Constantinum Mag. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 849 [autre notice]

    Attestation :

  • item 21. Le même en François; cet ouvrage a été composé par un Gentilhomme François, favori de Don Gomez Albornos, neveu du Cardinal Albornos, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 850 [images].

    Attestation :

  • item 22. Crispus Sallustius, de conjuratione Catilinae & de bello Jugurthino,in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 842 [images].

    Attestation :

  • item 23. Jul. Caesariscommentaria, de bello Gallico. Item.
    Regula S. Basilii, Ruffino, interprete, in-fol.
  • item 24. Traité des Etats & conditions de XIV. Royaumes d’Asie, par le Seigneur Aytone {1190}Prince Armenien, & traduit par Fr. Jean le Long dit Moine de S. Bertin, l’an 1351. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 667 [reproduction].

    Attestation :

  • item 25. Chroniques de France, depuis l’origine des François venus des Troyens, jusqu’à Charles VI. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 677 [reproduction].

    Attestation :

  • item 26. Le second tome de la Chronique translatée de Latin en François, par Maître Jean Golain. Ce volume commence à Constantin le Grand & finit à Charles III. Roi France, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 1150 [images].

    Attestation :

  • item 27. Les chroniques de Jean Froissard en trois tomes, qui sont en 2. volumes, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 864-865 [reproduction].

    Attestation :

  • item 28. Histoire de Godefroy de Bouillon, &c. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 1689 ?

    Attestation :

  • item 29. Combat du Roi Edouard d’Angleterre, contre le Comte de Warwick en 1471. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 1168 [images].

    Attestation :

  • item 30. Histoire des faits & conquêtes du noble Roi Alexandre le Grand, commençant au Siege. de Tyr. Cet ouvrage est un Roman, in-fol.
  • item 31. Reynerii Ord. Praed.Pantheologia a litera A usque ad R. inclus. an. 1435. 2. volumes in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 195-196[reproduction].

    Attestation :

  • item 32. Le gouvernement des Princes, selon J. frere Cordelier, & selon Fr. Gille de l’Ordre de S. Augustin, item.
    Le jeu des Echecs moralisé
    Boëce de la consolation, traduit par J. de Meun.
    Moralités des Philosophes.
    Le livre de l’établissement de la Sainte Eglise.
    Le Miroir de la Messe, par Hug. de S. Victor.
    Les Fables d’Esope.
    De la Misere de l’homme, par Lohiers qui fut depuis Innocent IV. in-fol.
  • item 33. Hieron. Balbus Gurcens. Episc.de fortuna & de Providentia libri IV. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 427 [autre notice].

    Attestation :

  • item 34. Fr. Joan. Jacobi Ord. Minor.Quaestiones de scientia, scientiae Doctore & auditore, terminorumque Theologalium expositione, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 205.

    Attestation :

  • item 35. Summa abbreviata de Sacramentis.
    Super IV. Sententiarum Breviloquium.
    Meditationes D. Bernardi, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 220.

    Attestation :

  • item 36. Tractatus Theologici de symbolo, oratione Dominica, Praeceptis Decalogi, Sacramentis, virtutibus, &c. item.
    Libellus de triplici via, qui dicitur Ternarium.
    D. Dionysii Areopagitaeopera, cum Prologis. Joan. SaraceniOdonem Abbatem S. Dionysii
    An. Boëtiusde Trinitate, de duabus naturis, de Hebdomadibus, &c.
    Sermonum divisiones
    , in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 193.

    Attestation :

  • item 37. Traité des SS. Anges, compilé par Fr. François Eximénés, de l’Ordre des FF. Mineurs, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 206.

    Attestation :

  • item 38. Glossa Ordinaria, in vetus Testamentum & IV. Evangelistas, 7. vol. in-fol.
  • item 39. Commentaria in Parabolas, Ecclesiasten, Cant. Canticorum, Sapientiam & Ecclesiast. quae D. Hieronymo adscribuntur, in-fol.
  • item 40. Nic. de Lira, Ord. Min.Postilla super Isaïam, Jeremiam & Ezechielem, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 32 [images].

    Attestation :

  • item 41. Ejusd.Postilla sup. libros Josue, Judicum, Ruth, Regum, Paralipom, Esdrae & Jobi initium, an. 1461.in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 31 [images].

    Attestation :

  • item 42. D. Gregorii PapaeHomiliae in Ezechielem ad dilect. Fr. Marianum Episcopum directae, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 181 ?

    Attestation :

  • item 43. Commentaria in Psalmos, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 33 [images].

    Attestation :

  • item 44. Commentaria in Psalmos à 51. ad 100um. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 175[images].

    Attestation :

  • item 45. Commentaria in Epistolas D. Pauli, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 30 ?

    Attestation :

  • item 46. Fr. Petri de Bruniquello Ord. Eremitarum S. Augustiniliber super Historiis veteris novique Testamenti ord. alphabetico cum quibusdam sermonibus, in-fol.
  • item 47. Regulae generales ad cognitionem ordinationis Officii Bisuntinae Dioecesis, simul & usus ejusdem Dioecesis sub an. 1346. ordinati, in-fol.
  • item 48. Rationale divinorum officiorum, in-fol.
  • item 49. Missale, in-4°.
  • item 50. Missale Romanum, in-8°.
  • item 51. Nocturnale ad usum Monasterii D. Huberti in Arduenna, an. 1548. à Fr. Nic. de Roys, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 61.

    Attestation :

  • item 52. Diurnale ad usum ejusdem Monasterii, 1554. ab eodem, in-12.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 62.

    Attestation :

  • item 53. Missae quaedam & Officia, item.
  • item 54. Viridarium consolationis à Fr. Jac. de Benevento, Ord. Praed.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 139.

    Attestation :

  • item 55. Tractatus de fine mundi, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 139.

    Attestation :

  • item 56. Nicolai III. & Clementis V.Constitutiones super Regula FF. Minorum. Ordinationes Divini Officii, Statutaque ejusdem Ordinis in Capitulo apud Assisium, an. 1354. celebrato. Vita S. Francisci, aliaque ejus Ordinem spectantia, in-fol.
  • item 57. Commentaria in Decretales Gregorii XI. in-fol.
  • item 58. Decretalium Gregorii IX. explicatio, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 380 ?

    Attestation :

  • item 59. Speculum universaleMagistri Adulphi-Ardentis, in 9. lib. digestum in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 218.

    Attestation :

  • item 60. DistinctionesMauritii, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 232.

    Attestation :

  • item 61. Abohali AviceniCanonum Medicinae libri V. à Gerardo Cremonensi in Latinum translati, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 457.

    Attestation :

  • item 62. Tractatus Medici Acanamosali, per M. David, de Arabico in Latinum translati, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 475.

    Attestation :

  • item 63. Sermones de Epiphania, de Circumcisione, aliaeque Evangeliorum tum Epistolarum explicationes, in-16.
  • item 64. P. Berchorii, Ord. S. Benedicti, Repertorium morale. A litera P. seu operis pars tertia, an. 1368. Mss. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 217.

    Attestation :

  • item 65. Liber consolationis & consilii, per Albertanum causidicum; aliaque de virtutibus & vitiis collectanea, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 216.

    Attestation :

  • item 66. Liber inscriptus, Rosarum Odor vitae, de virtutibus & vitiis discurrens Mss. Italicus, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 1289.

    Attestation :

  • item 67. Abbreviatio de miraculis & gestis Sanctorum, in-8°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 816.

    Attestation :

  • item 68. Breviloquium Pauperis, ab Anglico Willelmo, in-12.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 194 ?

    Attestation :

  • item 69. M. T. CiceronisOrationes in Verrem, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 531 [images].

    Attestation :

  • item 70. De Officio, Missae sacrificio, aliisque rebus Canonicis. Poëticè, in-8°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 187.

    Attestation :

  • item 71. Translation du cantique:
    Quicumque vult salvus esse
    ,
    en vers
    .
    {1191}Le premier Livre des Pandectes en vers, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 309.

    Attestation :

  • item 72. Paraphrase sur la Prose des Trépassés, item.
  • item 73. Le Testament de Maître Jean de Meun, le tout en vers, in-fol.
  • item 74. Poësies en l’honneur de la Sainte Vierge, in-fol.
  • item 75. Aur. Propertii Nautae, de amoribus Cynthiae, lib. IV. Poëtici, item.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 535 [reproduction].

    Attestation :

  • item 76. Saphos Lesbiae, ad Phaonem Siculum Epistola Poëtica, an. 1475. Neapoli ab Ant. Sinibaldo, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 77. Gualteri de CastallioneAlexandris; seu Poëma de gestis ac laudib. Alexandri Magni, an. 1285.in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 78. Histoire de Pontus Roi de Galice & de Bretagne, item.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 587.

    Attestation :

  • item 79. Histoire de Melibée & de sa femme Prudence.
  • item 80. L’apparition de Maître Jean de Meun, le tout en vers François, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 81. Le Roman de la Rose, & autres oeuvres poëtiques de Jean de Meun, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. 553 [reproduction].

    Attestation :

  • item 82. Memoire de la geste des trois Rois, & des Histoires y servans, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 83. Chronica de summis Pontificibus & Imperatoribus, usque ad Nicolaum III. per Fr. Martinum Papae poenitentiarium, aliaque opera Historica de gestis Siculorum, &c. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 84. Matthaei Palmeriilib. de temporibus, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 85. Justinus, abbreviator Trogi Pompeii, Florentiae à M. Echinno Riccio, an. 1468.in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 86. Flavii Blondide declinatione Romani imperii, decadis I. lib. decem, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 87. Titi-LiviiHistoriarum libri omnes usque ad XLI. 3. vol. è quibus primum Florentiae per Joannem à F ... 1425. secundum à Joanne Cruder, tertium Florentiae per Joannem à F ...1427. in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, mss. 837-839 [reproduction].

    Attestation :

  • item 88. Le passe-tems du Pelerin de vie humaine, par Fr. Jean Glappion, Confesseur de l’Empereur Charles V. item.
  • item 89. Explication des cérémonies de la Messe, in-4°.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

  • item 90. Le Livre du Corps de Police adressé aux Princes, aux Chevaliers & au Peuple, in-fol.
    [+]

    Conservation : Besançon, BMEC, ms. .

    Attestation :

Dans le Catalogue des Manuscrits de l’Abbaye de S. Vincent de Besançon, qu’on vient de m’envoyer, j’en trouve un qui a ce titre: Le livre du corps de Police adressé aux Princes, aux Chevaliers & au peuple, sur lequel on ajoute ce qui suit. « J’ai trouvé au commencement de cet ouvrage une note de M. Boisot, qui l’attribue à une dame nommée Christine. Il dit que c’est apparemment celle dont parle Marot dans son rondeau à Madame Guillarde de Lyon.

La Bibliotheque de du Verdier n’attribue cependant à Christine de Pise, dont parle Marot, que le Tresor de la Cité des Dames, & le chemin de longue étude. D’ailleurs on lit à la derniere page, qu’elle se nomme elle-même non pas Christine, mais Chrispine. Le P. se voit bien formé par-tout, & même dans l’article où elle demande excuse aux Princes & principalement au Roi de France, d’avoir osé traiter de ce qui les regarde. Obligez moi de demander à D. Bernard de Montfaucon son sentiment sur cela & de me le faire sçavoir. »

Reponse. Lorsque je reçus ce Catalogue, j’étois actuellement occupé à revoir les Mss. de la Biblioth. du Roi, dont les titres se trouvent dans l’ancien Catalogue ou obscurs, ou defectueux, ou mal expliqués. J’en ai presentement deux cottés 7394. & 7395. qui contiennent quelques ouvrages de Christine de Pisan. Dans le premier 7394. est le livre qu’on appelle la Vision de Christine, où son nom se lit ainsi presque toujours Xpine le P. y est si bien formé qu’on ne peut lire que Crispine. Une seule fois, c’est au verso du feuillet 65. on trouve le nom de Christine écrit ainsi, Respont Philosophie à Cristine.

[+]

Conservation : Le ms. Regius 7394 est l’actuel Paris, BNF, ms. fr. 1176 ; Le ms. Regius 7395 est l’actuel Paris, BNF, ms. fr. 1177.

Attestation :

Dans le suivant 7395. est la cité des Dames. Ce livre où l’on voit de belles miniatures paroit avoir été écrit sous les yeux de Christine. Elle y est presque toujours ainsi écrite Christienne. Ces varietés ne surprennent pas ceux qui sont accoutumés à lire les anciens livres, & les chartes, où l’on voit souvent la même personne écrire son nom differemment. Il n’y a donc nulle raison de soupçonner que Christine & Chrispine soient deux personnes differentes. On trouve souvent le mot Christus écrit ainsi XPS. avec uu P. quile Rho des Grecs.

M. Boivin a donné la vie de Christine de Pisan ou de Pise en abregé, avec un Catalogue de ses ouvrages. Tout cela est imprimé au second tome des Memoires de l’Academie des belles lettres & des inscriptions. Les ouvrages de Christine y sont en grand nombre.

Apparat :

a. Cet item n’appartient pas au ms. suivant.  |